Samenvatting communicatie
Relatiegericht werken in begeleiding:
Kwaliteiten van begeleider:
Begeleiden en mensen helpen is natuurlijke neiging, bij beginnende begeleiders moet neiging
verder bijgeschaafd worden
In proces ontwikkelt begeleider houdingsaspecten en integreert aangeleerd vaardigheden
met eigen persoonlijkheid
Belangrijke algemene kwaliteiten van beginnende begeleider:
o Betrokkenheid
o Kennis en inzicht
o Leergierigheid
o Warmte en vriendelijkheid
o Zorgzaamheid
Wampold (2009) meest effectieve begeleider in bezit van interpersoonlijke vaardigheden en
houdingsaspecten:
o Goede verbale kwaliteiten
o Juiste afstemming
o Gedachten en gevoelens kunnen benoemen en kunnen verhelderen
o Persoonlijk inzicht
o Affectie aan cliënt kunnen laten zien
o Warmte en acceptatie
o Empathie
o Gerichtheid op ander
Begeleider deze vaardigheden en houdingen laat zien, voelen cliënten zich begrepen, meer
vertrouwen in begeleider en geloven dat begeleider kan helpen en ondersteunen
Contact maken:
Begeleiding en hulpverlening zoveel mogelijk afstemmen op autonomie van cliënt en
maatschappelijke participatie
Gekeken naar hoe cliënt omgaat met problemen of vraagstukken
Verhouding mogelijkheden en onmogelijkheden van cliënt
Balans tussen persoonskenmerken en vaardigheden ( draagkracht) en belastbaarheid en
ontwikkelingstaken ( draaglast) weegschaalmodel
, D R A A G KR A C H T
PERSOONS- ONTWIKKELINGS-
KENMERKEN TAKEN
VAARDIGHEDEN BELASTBAARHEID
D R A A G LA ST
Kijken, aftasten, reageren, afstemmen, aansluiten, zoekt juiste condities en voorwaarden
voor contact
Contact maken met cliënt uitnodiging om samen begeleidersproces aan te gaan
Cliënten recht om te begrijpen wat intenties en strategieën zijn in helpende en
ondersteunende relatie
Begeleiders hebben ethische verantwoordelijkheid om cliënten volledig te informeren
over begeleidingsproces, geen verborgen agenda
Vormen contact maken:
Formeel : Korte monoloog over hoe contact eruit gaat zien en wat cliënt mag verwachten
Informeel: Ook iets over jezelf vertellen, maakt contact meer spontaan. Bv: over je
drijfveren, jouw stijl
Nood aan creativiteit omwille van weinig middelen en tijdsgebrek
Snel in acties schieten, contact wordt beïnvloed door afspraken die jullie samen maken
en acties die daaruit voortvloeien.
Bv: Iemand die recht heeft op leefloon, ga dan meteen actief achteraan en communiceer
over je vorderingen, eventuele tussenoplossingen zoals een voedselbedeling.
, Zo ervaart cliënt dat hij/zij er niet alleen voor staat, betrokkenheid, Cliënt kan op jou
rekenen.
Eigen inbreng bij begeleiden:
Belangrijk om als begeleider een standpunt in te nemen over wat je zelf belangrijk vindt
in de omgang met anderen voorwaarde om bijdrage te kunnen leveren aan het
hulpverleningsproces, bijdrage wordt bepaald door:
o Persoonlijke bijdrage: eigenheid en subjectiviteit die je aan begeleiding meegeeft
o Inhoudelijke bijdrage: inhoudelijk voldoen aan vraag of behoefte van cliënt, hoe
samenwerken aan gestelde doel
o Afspraken van organisatie en methodiek versus discretionaire ruimte ruimte
waarin je zelfstandig kan handelen en oordelen, bewegingsruimte waarin jezelf
als begeleider beslissingen neemt. (vb. Vanuit de organisatie wordt verwacht dat
je systemisch werkt en iedereen binnen de context zo maximaal mogelijk
betrekt, maar de timing bepaal je enigszins zelf; je laat dit afhangen van de
noden van het gezin; verwijzing naar eerder voorbeeld omtrent ‘nood aan
inkomen’; op dat moment is het niet opportuun om al je pijlen te richten op
betrokkenheid van grootouders bij opvoedingsmoeilijkheden)
o Inzicht in eigen motivatie en achtergronden: ook ontdekken van persoonlijke stijl
van begeleiden en hoe je die best inzet ten voordele van cliënt
Diagnose receptmodel doktersvoorschrift, geen activering van cliënt, oplossingsgericht,
verantwoordelijkheid ligt bij begeleider
Circulaire verbinding elkaar in relatie wederzijds beïnvloedt, veel van gedrag veroorzaakt
door wisselwerking in contact
Bv: wanneer een cliënt me niet aankijkt tijdens een gesprek, maakt dat me onzeker…
gedachten en interpretaties daarover overspoelen me dan
Belangrijk om fijngevoeligheid te ontwikkelen waarmee verbale en non-verbale
boodschappen kunt duiden, benoemen, checken
Waarom zoeken mensen ondersteuning:
Twee motieven om hulp te zoeken:
o Probleemerkenning: steeds bewuster van eigen ongemak, pijn en zorgen
o Problemen en zorgen zijn groter dan terughoudendheid of schaamte om begeleiding
te zoeken
Soorten hulpverlening:
o Vrijwillige begeleiding of hulpverlening: probleem niet zelfstandig mee om kunnen,
opeenstapeling van problemen
o Voorwaardelijke begeleiding of hulpverlening: financieel of overheidsmaatregel
Relatiegericht werken in begeleiding:
Kwaliteiten van begeleider:
Begeleiden en mensen helpen is natuurlijke neiging, bij beginnende begeleiders moet neiging
verder bijgeschaafd worden
In proces ontwikkelt begeleider houdingsaspecten en integreert aangeleerd vaardigheden
met eigen persoonlijkheid
Belangrijke algemene kwaliteiten van beginnende begeleider:
o Betrokkenheid
o Kennis en inzicht
o Leergierigheid
o Warmte en vriendelijkheid
o Zorgzaamheid
Wampold (2009) meest effectieve begeleider in bezit van interpersoonlijke vaardigheden en
houdingsaspecten:
o Goede verbale kwaliteiten
o Juiste afstemming
o Gedachten en gevoelens kunnen benoemen en kunnen verhelderen
o Persoonlijk inzicht
o Affectie aan cliënt kunnen laten zien
o Warmte en acceptatie
o Empathie
o Gerichtheid op ander
Begeleider deze vaardigheden en houdingen laat zien, voelen cliënten zich begrepen, meer
vertrouwen in begeleider en geloven dat begeleider kan helpen en ondersteunen
Contact maken:
Begeleiding en hulpverlening zoveel mogelijk afstemmen op autonomie van cliënt en
maatschappelijke participatie
Gekeken naar hoe cliënt omgaat met problemen of vraagstukken
Verhouding mogelijkheden en onmogelijkheden van cliënt
Balans tussen persoonskenmerken en vaardigheden ( draagkracht) en belastbaarheid en
ontwikkelingstaken ( draaglast) weegschaalmodel
, D R A A G KR A C H T
PERSOONS- ONTWIKKELINGS-
KENMERKEN TAKEN
VAARDIGHEDEN BELASTBAARHEID
D R A A G LA ST
Kijken, aftasten, reageren, afstemmen, aansluiten, zoekt juiste condities en voorwaarden
voor contact
Contact maken met cliënt uitnodiging om samen begeleidersproces aan te gaan
Cliënten recht om te begrijpen wat intenties en strategieën zijn in helpende en
ondersteunende relatie
Begeleiders hebben ethische verantwoordelijkheid om cliënten volledig te informeren
over begeleidingsproces, geen verborgen agenda
Vormen contact maken:
Formeel : Korte monoloog over hoe contact eruit gaat zien en wat cliënt mag verwachten
Informeel: Ook iets over jezelf vertellen, maakt contact meer spontaan. Bv: over je
drijfveren, jouw stijl
Nood aan creativiteit omwille van weinig middelen en tijdsgebrek
Snel in acties schieten, contact wordt beïnvloed door afspraken die jullie samen maken
en acties die daaruit voortvloeien.
Bv: Iemand die recht heeft op leefloon, ga dan meteen actief achteraan en communiceer
over je vorderingen, eventuele tussenoplossingen zoals een voedselbedeling.
, Zo ervaart cliënt dat hij/zij er niet alleen voor staat, betrokkenheid, Cliënt kan op jou
rekenen.
Eigen inbreng bij begeleiden:
Belangrijk om als begeleider een standpunt in te nemen over wat je zelf belangrijk vindt
in de omgang met anderen voorwaarde om bijdrage te kunnen leveren aan het
hulpverleningsproces, bijdrage wordt bepaald door:
o Persoonlijke bijdrage: eigenheid en subjectiviteit die je aan begeleiding meegeeft
o Inhoudelijke bijdrage: inhoudelijk voldoen aan vraag of behoefte van cliënt, hoe
samenwerken aan gestelde doel
o Afspraken van organisatie en methodiek versus discretionaire ruimte ruimte
waarin je zelfstandig kan handelen en oordelen, bewegingsruimte waarin jezelf
als begeleider beslissingen neemt. (vb. Vanuit de organisatie wordt verwacht dat
je systemisch werkt en iedereen binnen de context zo maximaal mogelijk
betrekt, maar de timing bepaal je enigszins zelf; je laat dit afhangen van de
noden van het gezin; verwijzing naar eerder voorbeeld omtrent ‘nood aan
inkomen’; op dat moment is het niet opportuun om al je pijlen te richten op
betrokkenheid van grootouders bij opvoedingsmoeilijkheden)
o Inzicht in eigen motivatie en achtergronden: ook ontdekken van persoonlijke stijl
van begeleiden en hoe je die best inzet ten voordele van cliënt
Diagnose receptmodel doktersvoorschrift, geen activering van cliënt, oplossingsgericht,
verantwoordelijkheid ligt bij begeleider
Circulaire verbinding elkaar in relatie wederzijds beïnvloedt, veel van gedrag veroorzaakt
door wisselwerking in contact
Bv: wanneer een cliënt me niet aankijkt tijdens een gesprek, maakt dat me onzeker…
gedachten en interpretaties daarover overspoelen me dan
Belangrijk om fijngevoeligheid te ontwikkelen waarmee verbale en non-verbale
boodschappen kunt duiden, benoemen, checken
Waarom zoeken mensen ondersteuning:
Twee motieven om hulp te zoeken:
o Probleemerkenning: steeds bewuster van eigen ongemak, pijn en zorgen
o Problemen en zorgen zijn groter dan terughoudendheid of schaamte om begeleiding
te zoeken
Soorten hulpverlening:
o Vrijwillige begeleiding of hulpverlening: probleem niet zelfstandig mee om kunnen,
opeenstapeling van problemen
o Voorwaardelijke begeleiding of hulpverlening: financieel of overheidsmaatregel
