Pathologie Landbouwdieren
Hoofdstuk I: Pathologie rund
1. Virale kalverdiarree
1.1. Etiologie
Meestal zit de oorzaak bij deze virussen: rota virus,
corona virus of toro virus, maar het zijn vooral het
rota- en coronavirus die van klinisch belang zijn. Ze
lijken zeer sterk op elkaar en zijn zeer resistent
tegenover fysische en chemische agentia. Zo zijn
ze gedurende 9 maanden actief in mest en zijn ze
weinig gevoelig voor desinfectantia.
1.2. Verspreiding en overdracht
Kalveren zijn de eerste dagen na de geboorte vaak
nog redelijk goed beschermd door afweerstoffen uit de biest. Onvoldoende
beschermde kalveren gaan binnen een dag na besmetting het virus uitscheiden
met de mest.
Kalveren zijn in de eerste levensweek zeer gevoelig voor een infectie, terwijl
kalveren in de tweede en derde week de grootste uitscheiders zijn van het virus.
De overdracht gebeurt vaak indirect via de laarzen, melkemmers en dergelijke.
Het verschijnen van de ziekte is afhankelijk van:
Besmettingsdruk
Maternale immuniteit
Virulentie van het virus
Leeftijd van de klaveren
Huisvesting van de kalveren
Verspreiding gebeurt langs orofaecale weg.
1.3. Pathogenese
Het virus passeert de maag en primaire
virusvermeerdering treedt reeds op in de
dunne darm.
De virussen vertonen een uitgesproken
tromisme voor de enterocyten bij jonge
dieren.
De infectie van de darmwand leidt tot
afplatting en afsterven van de
darmvlokken met malabsorptie, waterige
diarree en dehydratatie tot gevolg.
1.4. Symptomen
Depressief
, Weinig eetlust
Waterige diarree
Diarree duurt enkele dagen en leidt tot genezing na 1-5 dagen.
Diarree veroorzaakt door E. coli kan al reeds enkele uren a de geboorte ontstaan
met koorts en septicaemie en hierdoor kunnen we deze aandoening wel
differentiëren van de virale die pas na enkele dagen optreedt.
1.5. Immuniteit
Na besmetting zal het kalf zowel lokaal als algemeen een humorale immuniteit
ontwikkelen.
Herinfecties kunnen reeds enkele maanden na de ziekte optreden maar de dieren
zijn dan meestal symptoomloos maar wel besmettelijk.
Lactogene, lokale immuniteit door maternale IgG’s is slechts tot maximaal dag 3
tot 5 beschermd.
1.6. Diagnose
Postmortaal kan immunofluorescentie van de geïnfecteerde darm de diagnose
stellen.
Bij klinische zieke dieren wordt er een messtaal worden genomen:
ELISA
Virus isolatie
1.7. Behandeling
Het toedienen van antibiotica tegen secundaire bacteriële infecties is
aangewezen gezien bijbesmetting met E.coli. Verder kan de dehydratatie
bestreden worden door orale en parenterale vloeistoftherapie (intraveneus).
1.8. Preventie
1.8.1. Hygiënische maatregelen en gescheiden huisvesting
Infectiedruk verminderen:
Aparte afkalf stal die na elke kalving goed wordt ontsmet.
Koeien zo proper mogelijk laten afkalven
Niet-zuigkalveren zo snel mogelijk uit e stal verwijderen.
Verschillende leeftijden scheiden op het bedrijf
1.8.2. Biestmanagement!!!!
Kalveren dienen altijd zo snel mogelijk na de geboorte biest van goede kwaliteit
te ontvangen. Voor een goede biest moet je een voldoende lange droogstand van
het moederdier respecteren.
De biest zorgt voor een algemene (opname < 24h) immuniteit.
Direct na het afkalven wordt er 5 à 6L biest op hygiënische wijze gemolken. Het
kalf krijgt 1,5 L direct na de geboorte en nog eens 1,5L 4 à 6 uur later. De derde
biestgift van 2L wordt gegeven tussen 8 à tien uur na de geboorte. De 2 e
levensdag geef je het kalf nog eens 3x 1,5L biest afkomstig van de 2 e melkbeurt
van de moeder.
, Deze biest kan ook afkomstig zijn van koeien die eerder hebben gekalfd en kan
orden bewaard in de diepvries. De biest mag niet koken noch mag zij worden
opgewarmd in de microgolf. Laten opwarmen op kamertemperatuur of ‘au bain-
marie’.
1.8.3. Vaccinatie
Op probleembedrijven wordt vaccinatie aanbevolen van de moederdieren. Dit
gebeurt tijdens de dracht en heeft tot gevolg dat de IgG secretie in de melk tot
twintig dagen na de geboorte blijft aanhouden. Dit is zeker geen vervangmiddel
voor strikte hygiëne.
2. Ademhalingsproblemen
Monofactoriële etiologie: 1 agens is de oorzaak van de aandoening
Multifacteriële etiologie: meerdere agentia zijn de oorzaak.
2.1. IBR-IPV-IPB (Canadese griep, koeiengriep)
IBR: Infectieuze bovine rhinotracheïtis
IPV: infectieuze pustuleuze vulvovaginitis
IPB: infectieuze pustuleuze balanopostitis
2.1.1. Etiologie
IBR-IPV wordt veroorzaakt door het bovine herpesvirus type
1.
Na infectie blijft dit DNA-virus levenslang in de koe aanwezig. Dit wil zeggen dan
het virus jarenlang in de aanwezig kan blijven zonder dat het ziekte veroorzaakt.
Door stress, weerstandsvermindering, transport, … kan het virus weer actief
worden.
2.1.2. Voorkomen
Het virus is wereldverspreid.
De pustuleuze vorm: milde vorm bij koeien, erge gevolgen bij stieren in KI-
centra.
De ademhalingsvorm: bij alle runderen die geen of onvoldoende immuniteit
bezitten. Vooral in het najaar of herfst als de dieren opgestald worden.
2.1.3. Pathogenese en verspreiding
Verspreiding:
Door direct contact met besmet vee
Via personen
Via besmet materiaal
Via de lucht
Grote hoeveelheden infectieus virus kunnen
uitgescheiden worden via neusvloei, oogvloei,
vaginale uitvloei en via sperma.
Hoofdstuk I: Pathologie rund
1. Virale kalverdiarree
1.1. Etiologie
Meestal zit de oorzaak bij deze virussen: rota virus,
corona virus of toro virus, maar het zijn vooral het
rota- en coronavirus die van klinisch belang zijn. Ze
lijken zeer sterk op elkaar en zijn zeer resistent
tegenover fysische en chemische agentia. Zo zijn
ze gedurende 9 maanden actief in mest en zijn ze
weinig gevoelig voor desinfectantia.
1.2. Verspreiding en overdracht
Kalveren zijn de eerste dagen na de geboorte vaak
nog redelijk goed beschermd door afweerstoffen uit de biest. Onvoldoende
beschermde kalveren gaan binnen een dag na besmetting het virus uitscheiden
met de mest.
Kalveren zijn in de eerste levensweek zeer gevoelig voor een infectie, terwijl
kalveren in de tweede en derde week de grootste uitscheiders zijn van het virus.
De overdracht gebeurt vaak indirect via de laarzen, melkemmers en dergelijke.
Het verschijnen van de ziekte is afhankelijk van:
Besmettingsdruk
Maternale immuniteit
Virulentie van het virus
Leeftijd van de klaveren
Huisvesting van de kalveren
Verspreiding gebeurt langs orofaecale weg.
1.3. Pathogenese
Het virus passeert de maag en primaire
virusvermeerdering treedt reeds op in de
dunne darm.
De virussen vertonen een uitgesproken
tromisme voor de enterocyten bij jonge
dieren.
De infectie van de darmwand leidt tot
afplatting en afsterven van de
darmvlokken met malabsorptie, waterige
diarree en dehydratatie tot gevolg.
1.4. Symptomen
Depressief
, Weinig eetlust
Waterige diarree
Diarree duurt enkele dagen en leidt tot genezing na 1-5 dagen.
Diarree veroorzaakt door E. coli kan al reeds enkele uren a de geboorte ontstaan
met koorts en septicaemie en hierdoor kunnen we deze aandoening wel
differentiëren van de virale die pas na enkele dagen optreedt.
1.5. Immuniteit
Na besmetting zal het kalf zowel lokaal als algemeen een humorale immuniteit
ontwikkelen.
Herinfecties kunnen reeds enkele maanden na de ziekte optreden maar de dieren
zijn dan meestal symptoomloos maar wel besmettelijk.
Lactogene, lokale immuniteit door maternale IgG’s is slechts tot maximaal dag 3
tot 5 beschermd.
1.6. Diagnose
Postmortaal kan immunofluorescentie van de geïnfecteerde darm de diagnose
stellen.
Bij klinische zieke dieren wordt er een messtaal worden genomen:
ELISA
Virus isolatie
1.7. Behandeling
Het toedienen van antibiotica tegen secundaire bacteriële infecties is
aangewezen gezien bijbesmetting met E.coli. Verder kan de dehydratatie
bestreden worden door orale en parenterale vloeistoftherapie (intraveneus).
1.8. Preventie
1.8.1. Hygiënische maatregelen en gescheiden huisvesting
Infectiedruk verminderen:
Aparte afkalf stal die na elke kalving goed wordt ontsmet.
Koeien zo proper mogelijk laten afkalven
Niet-zuigkalveren zo snel mogelijk uit e stal verwijderen.
Verschillende leeftijden scheiden op het bedrijf
1.8.2. Biestmanagement!!!!
Kalveren dienen altijd zo snel mogelijk na de geboorte biest van goede kwaliteit
te ontvangen. Voor een goede biest moet je een voldoende lange droogstand van
het moederdier respecteren.
De biest zorgt voor een algemene (opname < 24h) immuniteit.
Direct na het afkalven wordt er 5 à 6L biest op hygiënische wijze gemolken. Het
kalf krijgt 1,5 L direct na de geboorte en nog eens 1,5L 4 à 6 uur later. De derde
biestgift van 2L wordt gegeven tussen 8 à tien uur na de geboorte. De 2 e
levensdag geef je het kalf nog eens 3x 1,5L biest afkomstig van de 2 e melkbeurt
van de moeder.
, Deze biest kan ook afkomstig zijn van koeien die eerder hebben gekalfd en kan
orden bewaard in de diepvries. De biest mag niet koken noch mag zij worden
opgewarmd in de microgolf. Laten opwarmen op kamertemperatuur of ‘au bain-
marie’.
1.8.3. Vaccinatie
Op probleembedrijven wordt vaccinatie aanbevolen van de moederdieren. Dit
gebeurt tijdens de dracht en heeft tot gevolg dat de IgG secretie in de melk tot
twintig dagen na de geboorte blijft aanhouden. Dit is zeker geen vervangmiddel
voor strikte hygiëne.
2. Ademhalingsproblemen
Monofactoriële etiologie: 1 agens is de oorzaak van de aandoening
Multifacteriële etiologie: meerdere agentia zijn de oorzaak.
2.1. IBR-IPV-IPB (Canadese griep, koeiengriep)
IBR: Infectieuze bovine rhinotracheïtis
IPV: infectieuze pustuleuze vulvovaginitis
IPB: infectieuze pustuleuze balanopostitis
2.1.1. Etiologie
IBR-IPV wordt veroorzaakt door het bovine herpesvirus type
1.
Na infectie blijft dit DNA-virus levenslang in de koe aanwezig. Dit wil zeggen dan
het virus jarenlang in de aanwezig kan blijven zonder dat het ziekte veroorzaakt.
Door stress, weerstandsvermindering, transport, … kan het virus weer actief
worden.
2.1.2. Voorkomen
Het virus is wereldverspreid.
De pustuleuze vorm: milde vorm bij koeien, erge gevolgen bij stieren in KI-
centra.
De ademhalingsvorm: bij alle runderen die geen of onvoldoende immuniteit
bezitten. Vooral in het najaar of herfst als de dieren opgestald worden.
2.1.3. Pathogenese en verspreiding
Verspreiding:
Door direct contact met besmet vee
Via personen
Via besmet materiaal
Via de lucht
Grote hoeveelheden infectieus virus kunnen
uitgescheiden worden via neusvloei, oogvloei,
vaginale uitvloei en via sperma.
