VOLLEDIGE samenvatting: op weg naar meesterschap E

Deel 1: het jonge schoolkind
WERKING VAN DE KLEUTERKLAS MET HET OOG OP DE OVERSTAP NAAR HET 1 ST E LJ
1.2 VISIE

ONTWIKKELINGSDOELEN
EINDTERMEN (lager) & ONTWIKKELINGSDOELEN (kleuter)
= minimumdoelen op gebied van kennis, inzicht, attitudes & vaardigheden

Verschil: eindtermen moeten worden behaald voor getuigenschrift
Ontwikkelingsdoelen beogen een maximale ontwikkeling, niet nodig voor overstap

Gelijkenis: verdeeld in leergebieden met specifieke doelen

RIJKE ERVARINGSKANSEN
REDEN: iedereen leert op andere + nood aan herhalen




1




1. ONTMOETEN
 Samen zijn centraal
 Verbonden met elkaar  elkaar leren kennen  plaats voor dialoog
 Kans tot perspectiefwissel
 Denken vanuit ik-niveau  jij-niveau  wij-niveau

VOORWAARDEN
1) ontmoetende leerkrachtstijl
 erkennen & aanvaarden van eigenheid van elk kind
 gevoelig voor signalen die kind uitzendt & diepere betekenis achterhalen
 authentiek en responsief opstellen
2) focus op socio-emotionele
3) sfeer van samenhorigheid creëren
4) vooruit- en achteruitblikken & nieuwsgierigheid prikkelen

, 2. GELEID SPELEN EN LEREN
 Leerkracht het voortouw
 Vaak nieuwe leerinhouden
 doelgericht werken aan gekozen ontwikkelingsdoelen en leerplandoelen
 Scenario ligt vast

VOORWAARDEN
1) de gerichte leeractiviteiten zijn een specifieke voortzetting van de spelactiviteiten
2) één of meerdere doelen
3) aansluiting bij interesse, mogelijkheden en leefwereld kleuters
4) focus op het handelen – al spelenderwijs leren

3. BEGELEID EXPLOREREN EN BELEVEN
 Actief exploreren en beleven
 Input van zowel kleuters als van leerkracht
 Omgeving en materiaal ligt klaar – doelen niet/ zitten in het achterhoofd

VOORWAARDEN
1) echte werkelijkheid
2) aansluiting bij de leefwereld
3) mogelijkheid tot speels, gevarieerd en actief ontdekken
4) werkelijkheid veelzijdig verkennen
5) kansen tot uitdrukken van gevoelens bij de beleving
6) reflecteren over de waarden die de beleving oproept

2 7) activiteit nodigt uit tot verdere exploratie

4. ZELFSTANDIG SPELEN EN LEREN
 Kleuters kiezen volledig zelf lesverloop
 Aanmoedigen om eigen keuzes en plannen voorop te stellen
 Lkr doet mee – zonder spel te leiden of te sturen

VOORWAARDEN
1) voldoende aanbod van uitdagend en veilig materiaal voorzien
2) spelmateriaal biedt rijke ontwikkelingskansen
3) nieuwe spelkansen gecreëerd door regelmatig nieuw materiaal aan te bieden

, ERVARINGSGERICHT ONDERWIJS
 onderwijs moet zich focussen op het proces dat zich in de kinderen & groep afspeelt
 niet het product
 = procesgericht onderwijs




1) FUNDAMENT
 ervaringsgerichtheid = houding lkr is gericht op ervaring, ervaringsproces van het kind
 bijzondere wijze van kijken naar zichzelf en naar kinderen
 in het vel kruipen van het kind & nagaan hoe het kind de situatie zou beleven

Lkr kan een ervaringsreconstructie maken van wat het kind ervaart
3 Nodig: sensitiviteit, empathie, actief luisteren

HET BEGRIP ‘ERVARING’
 iets concreets, via introspectie tastbaar maken
 bewust aandacht richten op eigen ervaringsstroom & op de voorgrond halen
Ervaringsstroom bevat: positieve & negatieve gevoelens & wat tot ons kennen behoort

2) DE 3 PRAKTIJKPRINCIPES
 ERVARINGSGERICHTE DIALOOG
 verlies van contact met zichzelf, vervreemding van zichzelf voorkomen
 streeft naar volfunctioneren als voorwaarde voor positieve sociale relaties

 VRIJ INITIATIEF
 kind bezit exploratiedrang en zin voor initiatief  kind tot actie over laten gaan

 EEN RIJK MILIEU
 lkr brengt activiteiten aan & begeleidt
 stimulerende tussenkomsten belangrijk
Klasinrichting functioneel & uitnodigend, materiaalaanbod verbeteren,…

 verder uitgediept in 10 actiepunten
1) De ruimte in hoeken schikken
2) De opvulling van de hoeken grondig aanpakken
3) Nieuwe materialen en activiteiten aanbrengen
4) Kleuterinteresses ontdekken & daarop aansluitende materialen aanbieden
5) Tijdens activiteiten betrokkenheidsverhogende impulsen geven

, 6) Vrije kleuterinitiatief uitbreiden & ondersteunen met duidelijke & soepele
organisatie
7) Relatie met elke kleuter en tussen de kinderen verkennen en verbeteren
8) Activiteiten aanbieden die kinderen helpen om de wereld van gevoelens, relaties en
waarden te verkennen
9) Kinderen met sociaal-emotionele problemen begeleiden
10) Ontwikkelingsbedreigde kinderen begeleiden

3) PROCESSEN
 richten op het hier en nu, op het proces  niet de competenties die kind ontwikkelt
 geven onmiddellijke feedback over de kwaliteit van je onderwijsaanpak

KENMERKEN VAN BETROKKEN ZIJN – CREATIEVE PROCESSEN
 Concentratie
 Persistentie
 Openheid en nauwgezetheid
 Intense mentale activiteit
 Motivatie en voldoening
 Exploratiedrang

KENMERKEN VAN WELBEVINDEN ZIJN – BEVRIJDINGSPROCESSEN
 Genieten
 Spontaneïteit en zichzelf durven zijn
 Openheid

4  Ontspanning en innerlijke rust
 Vitaliteit

4) EINDDOEL
= een geëmancipeerde mens
 4 SPEERPUNTEN
1) gezonde emotionele basis
 begrijpen, uiten & omgaan met eigen en andermans gevoelens
2) exploratiedrang
3) basiscompetenties en disposities
 mens in de diepte ontwikkelen – meer van de werkelijkheid vatten
 fundamenteel leren: verandert de persoon – ontwikkeling
4) basisattitude van verbondenheid
5 omgevingscirkels/dimensies
1- de band met zichzelf
2- de band met anderen
3- de band met voorwerpen/materialen
4- de band met de groep, samenleving, culturen
5- de band met het levensgeheel, de natuurlijke kringloop

BELANGSTELLINGSCENTRA
= geïntegreerde aanpak, samenhangend onderwijsaanbod
 ondersteunt de ontwikkeling van kleuters
 betekenisvol als kind eerdere ervaringen kan koppen – kennisconstructie
 ongeveer 2 weken – soms themaloze weken