VRHV1: inleidende begrippen, urologie/nefrologie en cardiologie
🎯 communicatieve vaardigheden
De student kan
• Theoretisch een voorlichtingsgesprek opbouwen volgens de opgegeven
structuur en aanwijzingen.
• Doelen en belang aangeven van een voorlichtingsgesprek.
• Aangeven waarom je bij het geven van voorlichting aandacht moet besteden
aan de beleving van de patiënt en de psychosociale context.
• Duiden wat de plaats is van begeleiding binnen een voorlichtingsgesprek.
• Aangeven welke de belemmerende factoren kunnen zijn bij een
voorlichtingsgesprek.
Definitie patientenvoorlichting:
een proces van communicatie met, voor en over patienten dat op een planmatige
manier integraal deel uitmaakt van het zorgtraject en gericht is op kennisvermeerdering,
attitude- en gedragsverandering van de patient ten aanzien van zijjn
gezondheidssituatie om in overleg met de zorgverlener te komen tot een doordachte
keuze
• Pt en vpk actief betrokken < wisselwerking
• Beiden zijn:
o Deskundig
o Informatiegevend
o Informatieontvangend
• Informatie effectief door planmatige aanpak/ fasering
o Spontane voorlichtig zijn aanvullingen op de geplande
• Doel sluit aan bij de behoeften van de pt
• Bereiken van deze doelstelling met een voorlichtingsvorm
o Ptinformatie (info geven)
o Ptinstructie (geven van richtlijnen en leefregels → iets aanleren)
o Pteducatie (achtergronden en gevolgen, zeggen wat de pt hieraan kan
doen)
o Ptbegeleiding (emotionele ondersteuning)
, • Weten en kennen
• Kunnen oordelen en beslissen over wat wel en niet
• Kunnen uitvoeren
• Diverse voorlichters en voorlichtingsmaterialen
Waarom ptvoorlichting
• Ptrechtenwet (2002)
o Recht op alle info → inzicht in gezondheidstoestand en evolutie
o Aangepast aan de pt (taal)
o Recht op toestemming/weigering na info
• Belang voor;
o Pt
▪ Beter kennis → actief participeren → snellere en betere genezing
▪ Preventie van mogelijke verstoringen van de gezondheid
▪ Makkelijker opnemen van zelfzorg
▪ Gelijkwaardigheid in de relatie met de vpk
▪ Reductie van angst
▪ Meer zekerheid over wat komt
o Vpk
o Maatschappij
6 voorlichtingsdoelen
1) Vergroten van kennis en inzicht
2) Leren van handelingen
3) Verwerken van ervaringen en gevoelens
4) Helpen bij besluitsvorming
5) Aanpassen van leefwijze
6) Sociale omgeving betrekken
,Voorwaarden goede ptvoorlichting
• Aansluiting op referentiekader van pt
o Mbt copingstrategieen (3 soorten patienten)
▪ Avoiders (beknopt)
▪ Deniers (niet of nog niet inzien)
▪ Sensitaiers (maximaal)
o Mbt verwerken van info
▪ Visueel?
▪ Auditief?
▪ Ervaring nodig?
• Afstemming tussen de verschillende disciplines
o Afspraken nodig
o Ruimte in het verpleegdossier/ afdeling/ kamer pt
o Rapportage over voorlichting
o Voorlichting permanent bijscholen
• Aandacht voor de relationele aspecten
• De houding van de voorlichter is de bepaalde factor voor het effect van de
voorlichting
Basishoudingen
• Betrokkenheid
• Acceptatie en resprect
• Integriteit
• Zorgvuldigheid
• Deskundigheid
• Participatieve houding
• Bereidheid tot zelfbeoordeling
• Zelf openstaan voor feedback
De pt centraal
• Openstaan
o De pt moet er klaar voor zijn
o Rol van de vpk
▪ Houding en contact -relatie
▪ Persoon op zich
▪ Taalbelemmering?
o Aansluiten bij wat de pt bezig houdt
▪ Behoeften/wensen/ verwachtingen geven richting
▪ Wat weet de pt al?
o Emoties en gevoelens kunnen het openstaan belemmeren
o Omgevingsfactoren (geschikt moment? Privacy? Familie in de buurt?)
, • Begrijpen
o = drie componenten;
▪ Openemen
▪ Verwerken
▪ Onthouden
o We informeren En verhelderen
o Uitgangspunt is de voorkennis en de behoefte van de pt en niet “wat kan
ik allemaal vertellen”
▪ Informatiebehoefte kan doorheen de tijd veranderen
o Hoe ziet de pt de oorzaak van een probleem?
o Dit alles vraagt een goede voorbereiding
o Om het begrijpen te vergemakkelijken;
▪ Belangrijk
▪ Bruikbaar
▪ Begrijpelijk
▪ Boeiend
▪ Beklijvend
o In de praktijk;
▪ Stimuleer tot vragen stellen en nodig uit tot reactie
▪ Laat pauzes
▪ Structureer en benadruk de hoofdpunten
▪ Is erondersteunend materiaal nodig
• Afbeeldingen
• Infobrochures
• ..
▪ Pas taalgebruik aan
▪ Observeer de pt tijdens je uitleg
▪ “heb ik het duidelijk uitgelegd?”
• Willen
o Leg uit waarom
o Bespreek voor-en nadelen
o Bespreek de verantwoordelijkheid van de pt
o Belemmeringsfactoren;
▪ Levensfase
▪ Eerdere ervaringen (positief of negatief)
▪ Beroep
▪ Persoonlijke ideeen over ziekte en gezondheid
▪ Attributies
▪ Sociale invloed
▪ Schaamte/taboe/cultuurelementen
🎯 communicatieve vaardigheden
De student kan
• Theoretisch een voorlichtingsgesprek opbouwen volgens de opgegeven
structuur en aanwijzingen.
• Doelen en belang aangeven van een voorlichtingsgesprek.
• Aangeven waarom je bij het geven van voorlichting aandacht moet besteden
aan de beleving van de patiënt en de psychosociale context.
• Duiden wat de plaats is van begeleiding binnen een voorlichtingsgesprek.
• Aangeven welke de belemmerende factoren kunnen zijn bij een
voorlichtingsgesprek.
Definitie patientenvoorlichting:
een proces van communicatie met, voor en over patienten dat op een planmatige
manier integraal deel uitmaakt van het zorgtraject en gericht is op kennisvermeerdering,
attitude- en gedragsverandering van de patient ten aanzien van zijjn
gezondheidssituatie om in overleg met de zorgverlener te komen tot een doordachte
keuze
• Pt en vpk actief betrokken < wisselwerking
• Beiden zijn:
o Deskundig
o Informatiegevend
o Informatieontvangend
• Informatie effectief door planmatige aanpak/ fasering
o Spontane voorlichtig zijn aanvullingen op de geplande
• Doel sluit aan bij de behoeften van de pt
• Bereiken van deze doelstelling met een voorlichtingsvorm
o Ptinformatie (info geven)
o Ptinstructie (geven van richtlijnen en leefregels → iets aanleren)
o Pteducatie (achtergronden en gevolgen, zeggen wat de pt hieraan kan
doen)
o Ptbegeleiding (emotionele ondersteuning)
, • Weten en kennen
• Kunnen oordelen en beslissen over wat wel en niet
• Kunnen uitvoeren
• Diverse voorlichters en voorlichtingsmaterialen
Waarom ptvoorlichting
• Ptrechtenwet (2002)
o Recht op alle info → inzicht in gezondheidstoestand en evolutie
o Aangepast aan de pt (taal)
o Recht op toestemming/weigering na info
• Belang voor;
o Pt
▪ Beter kennis → actief participeren → snellere en betere genezing
▪ Preventie van mogelijke verstoringen van de gezondheid
▪ Makkelijker opnemen van zelfzorg
▪ Gelijkwaardigheid in de relatie met de vpk
▪ Reductie van angst
▪ Meer zekerheid over wat komt
o Vpk
o Maatschappij
6 voorlichtingsdoelen
1) Vergroten van kennis en inzicht
2) Leren van handelingen
3) Verwerken van ervaringen en gevoelens
4) Helpen bij besluitsvorming
5) Aanpassen van leefwijze
6) Sociale omgeving betrekken
,Voorwaarden goede ptvoorlichting
• Aansluiting op referentiekader van pt
o Mbt copingstrategieen (3 soorten patienten)
▪ Avoiders (beknopt)
▪ Deniers (niet of nog niet inzien)
▪ Sensitaiers (maximaal)
o Mbt verwerken van info
▪ Visueel?
▪ Auditief?
▪ Ervaring nodig?
• Afstemming tussen de verschillende disciplines
o Afspraken nodig
o Ruimte in het verpleegdossier/ afdeling/ kamer pt
o Rapportage over voorlichting
o Voorlichting permanent bijscholen
• Aandacht voor de relationele aspecten
• De houding van de voorlichter is de bepaalde factor voor het effect van de
voorlichting
Basishoudingen
• Betrokkenheid
• Acceptatie en resprect
• Integriteit
• Zorgvuldigheid
• Deskundigheid
• Participatieve houding
• Bereidheid tot zelfbeoordeling
• Zelf openstaan voor feedback
De pt centraal
• Openstaan
o De pt moet er klaar voor zijn
o Rol van de vpk
▪ Houding en contact -relatie
▪ Persoon op zich
▪ Taalbelemmering?
o Aansluiten bij wat de pt bezig houdt
▪ Behoeften/wensen/ verwachtingen geven richting
▪ Wat weet de pt al?
o Emoties en gevoelens kunnen het openstaan belemmeren
o Omgevingsfactoren (geschikt moment? Privacy? Familie in de buurt?)
, • Begrijpen
o = drie componenten;
▪ Openemen
▪ Verwerken
▪ Onthouden
o We informeren En verhelderen
o Uitgangspunt is de voorkennis en de behoefte van de pt en niet “wat kan
ik allemaal vertellen”
▪ Informatiebehoefte kan doorheen de tijd veranderen
o Hoe ziet de pt de oorzaak van een probleem?
o Dit alles vraagt een goede voorbereiding
o Om het begrijpen te vergemakkelijken;
▪ Belangrijk
▪ Bruikbaar
▪ Begrijpelijk
▪ Boeiend
▪ Beklijvend
o In de praktijk;
▪ Stimuleer tot vragen stellen en nodig uit tot reactie
▪ Laat pauzes
▪ Structureer en benadruk de hoofdpunten
▪ Is erondersteunend materiaal nodig
• Afbeeldingen
• Infobrochures
• ..
▪ Pas taalgebruik aan
▪ Observeer de pt tijdens je uitleg
▪ “heb ik het duidelijk uitgelegd?”
• Willen
o Leg uit waarom
o Bespreek voor-en nadelen
o Bespreek de verantwoordelijkheid van de pt
o Belemmeringsfactoren;
▪ Levensfase
▪ Eerdere ervaringen (positief of negatief)
▪ Beroep
▪ Persoonlijke ideeen over ziekte en gezondheid
▪ Attributies
▪ Sociale invloed
▪ Schaamte/taboe/cultuurelementen
