CHEMIE
THEMA 1
1-gekende chemische stoffen
Een enkelvoudig stof is een (zuivere) stof die bestaat uit 1 atoomsoort. De enkelvoudige stoffen
kunnen onderverdeeld worden in drie groepen: de metalen, de niet-metalen en de edelgassen.
Een samengestelde stof is een stof die bestaat uit 2 of meerdere atoomsoorten.
2-classificatie van stoffen
indeling van stoffen
metalen
enkelvoudige stoffen niet-metalen
zuivere stoffen edelgassen
anorganische stoffen
samengestelde stoffen (minerale verbindingen)
organische stoffen
(koolstofverbindingen)
•Koolstofdioxide (CO2 )
CO2 is het gas dat we uitademen (= afkomstig van levende wezens) en het is ook een gas dat
aanwezig is in de lucht (= uit de levenloze natuur).
-Op basis van het criterium herkomst kunnen we koolstofdioxide zowel bij de minerale verbindingen
als bij de koolstofverbindingen onderbrengen.
– Op basis van het criterium chemische structuur delen we de stof in bij de koolstofverbindingen.
•Koolzuur (H2 CO3 )
Als koolstofdioxide oplost in water, dan ontstaat diwaterstofcarbonaat of koolzuur. Dit zuur geeft,
opgelost in water, het water zijn lichtzure smaak. Wanneer je een fles opent, ontsnapt
koolstofdioxide opnieuw uit het water, waardoor het sprankelend effect ontstaat bij cola, limonade
en bruiswater.
-Op basis van het criterium herkomst kunnen we koolzuur classificeren bij de minerale verbindingen.
- Op basis van het criterium chemische structuur kunnen we de stof ook onderbrengen bij de
koolstofverbindingen.
De chemische eigenschappen van een stof worden bepaald door de chemische formule van de stof.
De herkomst van de stof heeft geen invloed op de chemische eigenschappen van een stof.
anorganische stoffen organische stoffen
(minerale verbindingen) (koolstofverbindingen)
-bevinden zich in de levenloze natuur -bevinden zich in de levende of afgestorven
natuur
-bevatten combinaties van 92 elementen -bevatten als meest voornaamste element
van het PSE C, steeds H, soms ook O,N,S of halogenen
-combinaties uit een uitgebreide keuze aan -combinaties uit een beperkte keuze aan
atoomsoorten (bv. Na2CO3, FePO4) atoomsoorten (bv. C8H18, CH3NH2)
1
, -een molecule bevat slechts een beperkt -een molecule kan veel atomen bevatten
aantal atomen (bv. Na2CO3) (tot 100 000)
-de totale verzameling is minder uitgebreid -de totale verzameling is zeer uitgebreid
-atomen kunnen gebonden zijn door: een -atomen zijn (hoofdzakelijk) gebonden door
metaalbinding, een covalente binding en een covalente binding.
een ionbinding
De groep van koolstofverbindingen bevat een heel groot aantal moleculen, o.a. omdat met dezelfde
bouwstenen (atomen) verschillende moleculen gemaakt kunnen worden. Door die grote
verscheidenheid aan koolstofverbindingen volstaat de brutoformule niet om een koolstofverbinding
ondubbelzinnig weer te geven. Koolstofverbindingen of organische moleculen worden dan ook altijd
met een structuurformule voorgesteld.
Verschillende structuren hebben elk hun eigen structuurformule, omdat het wel degelijk
verschillende chemische stoffen zijn.
THEMA 2
1-Indeling in de stofklassen
Stofeigenschappen: aggregatietoestand, kook- en smeltpunt, massadichtheid, oplosbaarheid
Analoge stofeigenschappen: wanneer chemische stoffen op eenzelfde manier reageren
tijdens een experiment.
De stofklassen
Zuren hydroxiden oxiden Zouten
HZ MOH MO of nMO MZ
Functionele groep: Functionele groep: Functionele groep: Functionele groep:
H vooraan OH achteraan O achteraan eerst M dan Z
H = waterstof – nM = niet metaal – M = metaal – O = zuurstof – Z = zuurrest
2-Het oxidatiegetal
Atomen vormen samen een molecule of verbinding. Binnen een molecule worden de
atomen en/of ionen samengehouden door een chemische binding.
Een ionbinding:
- treedt op tussen een metaal en een niet-metaal.
- metaal-ion geeft e- af
- positief metaalion en negatief niet-metaalion
- ionbinding gevormd door elektrostatische aantrekking
Atoombinding:
- treedt op tussen twee niet-metalen
- edelgasconfiguratie door elektronen gemeenschappelijk te stellen
In een ionbinding komt de lading van een deeltje in de binding overeen met de lading van
het ion op zichzelf. Daarom spreken we bij ionbindingen over de aanwezigheid van totale
2
THEMA 1
1-gekende chemische stoffen
Een enkelvoudig stof is een (zuivere) stof die bestaat uit 1 atoomsoort. De enkelvoudige stoffen
kunnen onderverdeeld worden in drie groepen: de metalen, de niet-metalen en de edelgassen.
Een samengestelde stof is een stof die bestaat uit 2 of meerdere atoomsoorten.
2-classificatie van stoffen
indeling van stoffen
metalen
enkelvoudige stoffen niet-metalen
zuivere stoffen edelgassen
anorganische stoffen
samengestelde stoffen (minerale verbindingen)
organische stoffen
(koolstofverbindingen)
•Koolstofdioxide (CO2 )
CO2 is het gas dat we uitademen (= afkomstig van levende wezens) en het is ook een gas dat
aanwezig is in de lucht (= uit de levenloze natuur).
-Op basis van het criterium herkomst kunnen we koolstofdioxide zowel bij de minerale verbindingen
als bij de koolstofverbindingen onderbrengen.
– Op basis van het criterium chemische structuur delen we de stof in bij de koolstofverbindingen.
•Koolzuur (H2 CO3 )
Als koolstofdioxide oplost in water, dan ontstaat diwaterstofcarbonaat of koolzuur. Dit zuur geeft,
opgelost in water, het water zijn lichtzure smaak. Wanneer je een fles opent, ontsnapt
koolstofdioxide opnieuw uit het water, waardoor het sprankelend effect ontstaat bij cola, limonade
en bruiswater.
-Op basis van het criterium herkomst kunnen we koolzuur classificeren bij de minerale verbindingen.
- Op basis van het criterium chemische structuur kunnen we de stof ook onderbrengen bij de
koolstofverbindingen.
De chemische eigenschappen van een stof worden bepaald door de chemische formule van de stof.
De herkomst van de stof heeft geen invloed op de chemische eigenschappen van een stof.
anorganische stoffen organische stoffen
(minerale verbindingen) (koolstofverbindingen)
-bevinden zich in de levenloze natuur -bevinden zich in de levende of afgestorven
natuur
-bevatten combinaties van 92 elementen -bevatten als meest voornaamste element
van het PSE C, steeds H, soms ook O,N,S of halogenen
-combinaties uit een uitgebreide keuze aan -combinaties uit een beperkte keuze aan
atoomsoorten (bv. Na2CO3, FePO4) atoomsoorten (bv. C8H18, CH3NH2)
1
, -een molecule bevat slechts een beperkt -een molecule kan veel atomen bevatten
aantal atomen (bv. Na2CO3) (tot 100 000)
-de totale verzameling is minder uitgebreid -de totale verzameling is zeer uitgebreid
-atomen kunnen gebonden zijn door: een -atomen zijn (hoofdzakelijk) gebonden door
metaalbinding, een covalente binding en een covalente binding.
een ionbinding
De groep van koolstofverbindingen bevat een heel groot aantal moleculen, o.a. omdat met dezelfde
bouwstenen (atomen) verschillende moleculen gemaakt kunnen worden. Door die grote
verscheidenheid aan koolstofverbindingen volstaat de brutoformule niet om een koolstofverbinding
ondubbelzinnig weer te geven. Koolstofverbindingen of organische moleculen worden dan ook altijd
met een structuurformule voorgesteld.
Verschillende structuren hebben elk hun eigen structuurformule, omdat het wel degelijk
verschillende chemische stoffen zijn.
THEMA 2
1-Indeling in de stofklassen
Stofeigenschappen: aggregatietoestand, kook- en smeltpunt, massadichtheid, oplosbaarheid
Analoge stofeigenschappen: wanneer chemische stoffen op eenzelfde manier reageren
tijdens een experiment.
De stofklassen
Zuren hydroxiden oxiden Zouten
HZ MOH MO of nMO MZ
Functionele groep: Functionele groep: Functionele groep: Functionele groep:
H vooraan OH achteraan O achteraan eerst M dan Z
H = waterstof – nM = niet metaal – M = metaal – O = zuurstof – Z = zuurrest
2-Het oxidatiegetal
Atomen vormen samen een molecule of verbinding. Binnen een molecule worden de
atomen en/of ionen samengehouden door een chemische binding.
Een ionbinding:
- treedt op tussen een metaal en een niet-metaal.
- metaal-ion geeft e- af
- positief metaalion en negatief niet-metaalion
- ionbinding gevormd door elektrostatische aantrekking
Atoombinding:
- treedt op tussen twee niet-metalen
- edelgasconfiguratie door elektronen gemeenschappelijk te stellen
In een ionbinding komt de lading van een deeltje in de binding overeen met de lading van
het ion op zichzelf. Daarom spreken we bij ionbindingen over de aanwezigheid van totale
2
