Wat is psychologie?
= studie van gedrag als zinvolle (betekenisvolle) reactie op zinvolle (betekenisvolle) situatie
→ een prikkel bereikt een personen, de interne processen lijden tot bepaald gedrag
Psychologie = studie van psychische fenomenen = gedragsfenomenen = gedrag → betekenis
= Doen, denken, voelen
S-O-R schema:
- S: stimulus/prikkel
- O: organisme
- R: reactie
- Vb. Prikkel = hitte → mens gaat zweten, weglopen (zowel fysieke als gedragsreacties)
- Bij zelfde prikkel bij ander organisme kan andere reactie (hangt van persoonlijkheid af)
o Verschillende interpretaties
o Alle prikkels samen vormen 1 situatie en die zorgen voor verschillende kleine reacties, leidt tot 1
gedrag
o Auditorium, temperatuur, stoel = prikkels
Te hoge temperatuur = onaangenaam
Stel hoge temperatuur op strand vinden we wel aangenaam
o Alle prikkels samen bepalen geïnterpreteerde situatie
Hoofdstuk 3: gewaarwording
Behaviorisme:
= De stroming binnen psychologie over het waarneembare gedrag → bewustzijn kan niet worden bestudeerd omdat
het niet objectief is
→ kan niets zeggen over innerlijke processen van de mens
Gewaarwording (sensatie)
- = opnemen van fysische of objectieve prikkels ( de ‘kleine’ s) dmv de zintuigen
- Cfr. Fysica : zintuigen nemen signalen op die worden doorgestuurd naar de hersenen alwaar ze verwerkt
worden tot geluiden, beelden, smaken, .. = fysische wereld
- Erg gelijkend tssn mensen
- 5 zintuigen (5 extra en nog een 11de???)
o Gezichtsvermogen
o Gehoor
o Geur
o Smaak
o Tastzin
o Pijngewaarwording
o Temperatuurgewaarwording
o Evenwichtsgevoel
o Kinesthesie (positie en beweging van gewrichten en spieren)
o Interoceptie (interne sensaties zoals honger, hartslag, blaas)
o Jeuk??
Hoofdstuk 4: waarneming
Waarneming (perceptie)
- = de interpretatie van een geheel van objectieve prikkels tot een subjectief geheel. Dit is de ‘situatie’ (de
‘grote’ S) = fenomenologische wereld
- Interpreteren, organiseren en begrijpen van de gewaarwording
- Heel verschillend tssn mensen
- Vb Wij voegen die klanken samen tot een melodietje dat we kennen en al of niet leuk vinden.
, Waarneming = actief proces
- Het visuele signaal is beperkt en verandert voortdurend
o Signaal is onvolledig, maar waarneming niet
Vb. coca cola: ziet maar stukje van het logo maar toch weet je wat er staat
o Beelden op netvlies zijn 2-dimensioneel maar we zien 3D
o Signaal verandert voortdurend, maar beeld blijft in onze beleving hetzelfde
Vb. deur die toe gaat: steeds smaller wordende trapezium maar blijft deur! = retinale beeld
verandert
- Streven naar perceptuele constantie
o Perceptuele constantie: fenomeen van gelijkblijvende voorwerpen, maar veranderingen in retinale
beeld = gewaarwordingen corrigeren
o Proximale stimulus (de reflectie op het netvlies vb.) vs distale stimulus (het voorwerp zelf)
Proximaal: dichtbij (vb ook geluidsgolven, lichtgolven)
Distaal: veraf (voorwerp ik buitenwereld = fysisch)
- Waarneming is heuristisch interpretatieproces
o Visuele illusies : wanneer de interpretatie verkeerd is waardoor wat we zien of horen of ... niet
klopt met de realiteit
→ normaal link tussen gewaarwording en waarneming direct maar soms niet weten wat je ziet en dan onderscheid
makkelijk tssn gewaarwording en waarneming
Hoofdstuk 15: Gedrag & gezondheid
Stress= emotionele en lichamelijke reactie die optreedt wanneer iemand zich probeert aan te passen aan
veranderingen die dagelijkse leven verstoren of dreigen te verstoren en die een persoon dwingen om zich aan te
passen.
- Kan positief → opwinding
- Negatief:
o Draaglast groter dan draagkracht (meer dan we kunnen dragen)
o Teveel veranderingen
o Als ze ervaren worden als bedreigend voor het welzijn
o Als de persoon meent de dreiging niet aan te kunnen
o → Dan fysiologische veranderingen die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid.
Bronnen van stress
- Belangrijke levensveranderingen
o Negatieve & positieve!
o Promotie is positief maar zorgt ook voor stress
o Social Readjustment Rating Scale : meer kans op ziekte en ongevallen indien > 300
o Meer stress → hoger aantal eenheden
- Dagelijkse irritaties
o Een opeenvolging van kleine vervelende zaken
o interactie tssn levensveranderingen en irritaties
Veel irritaties, minder goed om kunnen met grote gebeurtenis
Periode met grote levensveranderingen: snel irriteren
- Perceptie van de persoon
o Appraisal: alleen als situatie als bedreigend voor eigen welzijn→ stress
o Life Experiences Survey = LES
o Factoren daarbij:
Hoe centraal? Veranderingen op gebieden waaraan veel waarde wordt gehecht zorgen voor
stress
Hoe overbelast? Dagelijkse irritaties impact op drukke momenten
Hoe ambigu? Situaties waarin men niet weten hoe te reageren = stresserend
Controle? Wnr geen controle = stress
= studie van gedrag als zinvolle (betekenisvolle) reactie op zinvolle (betekenisvolle) situatie
→ een prikkel bereikt een personen, de interne processen lijden tot bepaald gedrag
Psychologie = studie van psychische fenomenen = gedragsfenomenen = gedrag → betekenis
= Doen, denken, voelen
S-O-R schema:
- S: stimulus/prikkel
- O: organisme
- R: reactie
- Vb. Prikkel = hitte → mens gaat zweten, weglopen (zowel fysieke als gedragsreacties)
- Bij zelfde prikkel bij ander organisme kan andere reactie (hangt van persoonlijkheid af)
o Verschillende interpretaties
o Alle prikkels samen vormen 1 situatie en die zorgen voor verschillende kleine reacties, leidt tot 1
gedrag
o Auditorium, temperatuur, stoel = prikkels
Te hoge temperatuur = onaangenaam
Stel hoge temperatuur op strand vinden we wel aangenaam
o Alle prikkels samen bepalen geïnterpreteerde situatie
Hoofdstuk 3: gewaarwording
Behaviorisme:
= De stroming binnen psychologie over het waarneembare gedrag → bewustzijn kan niet worden bestudeerd omdat
het niet objectief is
→ kan niets zeggen over innerlijke processen van de mens
Gewaarwording (sensatie)
- = opnemen van fysische of objectieve prikkels ( de ‘kleine’ s) dmv de zintuigen
- Cfr. Fysica : zintuigen nemen signalen op die worden doorgestuurd naar de hersenen alwaar ze verwerkt
worden tot geluiden, beelden, smaken, .. = fysische wereld
- Erg gelijkend tssn mensen
- 5 zintuigen (5 extra en nog een 11de???)
o Gezichtsvermogen
o Gehoor
o Geur
o Smaak
o Tastzin
o Pijngewaarwording
o Temperatuurgewaarwording
o Evenwichtsgevoel
o Kinesthesie (positie en beweging van gewrichten en spieren)
o Interoceptie (interne sensaties zoals honger, hartslag, blaas)
o Jeuk??
Hoofdstuk 4: waarneming
Waarneming (perceptie)
- = de interpretatie van een geheel van objectieve prikkels tot een subjectief geheel. Dit is de ‘situatie’ (de
‘grote’ S) = fenomenologische wereld
- Interpreteren, organiseren en begrijpen van de gewaarwording
- Heel verschillend tssn mensen
- Vb Wij voegen die klanken samen tot een melodietje dat we kennen en al of niet leuk vinden.
, Waarneming = actief proces
- Het visuele signaal is beperkt en verandert voortdurend
o Signaal is onvolledig, maar waarneming niet
Vb. coca cola: ziet maar stukje van het logo maar toch weet je wat er staat
o Beelden op netvlies zijn 2-dimensioneel maar we zien 3D
o Signaal verandert voortdurend, maar beeld blijft in onze beleving hetzelfde
Vb. deur die toe gaat: steeds smaller wordende trapezium maar blijft deur! = retinale beeld
verandert
- Streven naar perceptuele constantie
o Perceptuele constantie: fenomeen van gelijkblijvende voorwerpen, maar veranderingen in retinale
beeld = gewaarwordingen corrigeren
o Proximale stimulus (de reflectie op het netvlies vb.) vs distale stimulus (het voorwerp zelf)
Proximaal: dichtbij (vb ook geluidsgolven, lichtgolven)
Distaal: veraf (voorwerp ik buitenwereld = fysisch)
- Waarneming is heuristisch interpretatieproces
o Visuele illusies : wanneer de interpretatie verkeerd is waardoor wat we zien of horen of ... niet
klopt met de realiteit
→ normaal link tussen gewaarwording en waarneming direct maar soms niet weten wat je ziet en dan onderscheid
makkelijk tssn gewaarwording en waarneming
Hoofdstuk 15: Gedrag & gezondheid
Stress= emotionele en lichamelijke reactie die optreedt wanneer iemand zich probeert aan te passen aan
veranderingen die dagelijkse leven verstoren of dreigen te verstoren en die een persoon dwingen om zich aan te
passen.
- Kan positief → opwinding
- Negatief:
o Draaglast groter dan draagkracht (meer dan we kunnen dragen)
o Teveel veranderingen
o Als ze ervaren worden als bedreigend voor het welzijn
o Als de persoon meent de dreiging niet aan te kunnen
o → Dan fysiologische veranderingen die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid.
Bronnen van stress
- Belangrijke levensveranderingen
o Negatieve & positieve!
o Promotie is positief maar zorgt ook voor stress
o Social Readjustment Rating Scale : meer kans op ziekte en ongevallen indien > 300
o Meer stress → hoger aantal eenheden
- Dagelijkse irritaties
o Een opeenvolging van kleine vervelende zaken
o interactie tssn levensveranderingen en irritaties
Veel irritaties, minder goed om kunnen met grote gebeurtenis
Periode met grote levensveranderingen: snel irriteren
- Perceptie van de persoon
o Appraisal: alleen als situatie als bedreigend voor eigen welzijn→ stress
o Life Experiences Survey = LES
o Factoren daarbij:
Hoe centraal? Veranderingen op gebieden waaraan veel waarde wordt gehecht zorgen voor
stress
Hoe overbelast? Dagelijkse irritaties impact op drukke momenten
Hoe ambigu? Situaties waarin men niet weten hoe te reageren = stresserend
Controle? Wnr geen controle = stress
