ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
DOELSTELLINGEN
evoluties in de studie van ontwikkeling schetsen.
fasen onderscheiden en het gebruik ervan koppelen aan de discussie continuïteit versus
discontinuïteit.
visuele voorstellingen van fasen bespreken.
het model van Bronfenbrenner begrijpen en toepassen.
de complexe interactie benoemen tussen factoren die ontwikkeling sturen.
ontwikkelingsdomeinen benoemen en concrete ontwikkelingsopgaven koppelen aan
ontwikkelingsdomeinen.
beschrijven waarom theorieën en modellen constructies zijn.
hedendaagse modellen benoemen en linken aan factoren, indeling in fasen,…
beschrijven op welke manier ontwikkelingspsychologie een belangrijke plaats heeft binnen srw.
kritische bedenkingen formuleren bij de ontwikkelingspsychologie als wetenschappelijk kader.
uitspraken (bv. uit de media) koppelen aan voorgaande doelstellingen.
WETENSCHAPPELIJKE EVOLUTIES
1. HISTORIEK
1.1 VAN VOORWETENSCHAPPELIJKE… = filosofen
- dagdagelijkse bezigheden
- alledaagse taalgebruik (bv: een kinderlijke fantasie, jeugdige overmoed, de wijsheid der jaren)
- filosofische reflecties
2 soorten
nativisten (NATURE)
we krijgen veel dingen mee met onze geboorte, de natuur heeft het ons meegegeven,
de opvoeding doet er niet zo toe
empiristen (NURTURE)
Tabula Rasa, we zijn een ongeschreven blad en onze omgeving (omgeving,
opvoeding) maakt ons
bv) Rousseau
1.2 NAAR WETENSCHAPPELIJK
psychologie
= een wetenschap over het gedrag van mensen
GENETISCHE PSYCHOLOGIE (18DE EEUW-19DE EEUW)
- baby biografieën : onderzoekers bestuderen hun eigen kind
bv) Johan Pestalozzi: 3 jarige zoon Jacob
bv) Charles Darwin: eerst geboren zoon William
- observeren : rechtstreeks observeren van het eigen kind (niet echt objectief)
- recapitulatie theorie : ‘wat het kind meemaakt van de geboorte tot volwassen is eigenlijk
een versnelde herhaling van de evolutie van primitieve naar meer
gecompliceerde levensvormen.’
= vanaf je volwassen bent dan is het proces gedaan, je hebt het
eindpunt bereikt en de ontwikkeling is afgerond’
!! focus op kinderen en jongeren
,ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE (begin 20ste eeuw)
manier om onderzoek te doen…
nieuwe onderzoekstechnieken om tot wetenschappelijke kennis te komen
- een intelligentietest (=eerste objectieve test)
- enquêtes
-…
nieuwe impulsen om een theorie te vormen
- pedagogische interesse dus meer interesse in de opvoeding
- behaviorisme dus meer interesse met de leerprocessen en dergelijke
2. AANPAK VAN EEN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
ONDERZOEKSCYCLUS
stap 1: oriënteren (relevante vragen?)
stap 2: richten
(onderzoeksvragen, hypothesen, operationalisering van begrippen)
stap 3: plannen (strategie)
stap 4: verzamelen (systematisch!)
stap 5: analyseren en concluderen
stap 6: rapporteren en presenteren
SOORTEN ONDERZOEK (bijschrijven)
- experiment :
- correlationeel: verband tussen geweldadige spelletjes
- survey : vragenlijst
- observatie :
- case study : bv. jongen die heel zijn leven tussen de dieren leeft
METEN NAAR VERANDERING
- LONGITUDINAAL ONDERZOEK
in de tijd gedrag en veranderingen in kaart brengen
- DWARSDOORSNEDE ONDERZOEK
op hetzelfde moment allerhande mensen ondervragen
- CROSS-SEQUENTIEEL / TRANSVERSALE ONDERZOEKSMETHODE
op een bepaald moment in de tijd allerhande mensen ondervragen, dit een aantal
keren doen, zo krijg je een chronologisch aspect
= door groepen van opeenvolgende leeftijden met elkaar te vergelijken kon men op
een relatief korte termijn, een beeld schetsen van hoe bepaalde eigenschappen
evolueren doorheen de verschillende levensfase
,LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
men dacht vroeger dat het kind stopte met ontwikkelen na de puberteit
maar… achteraf kwam men erachter dat het een levenslang veranderingsproces is
= LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
= een psychologie waarin de mens bestudeerd wordt in heel zijn ontwikkelingsgang- levenslang
- link met sociologie
bv) 2 groepen die heel goed bestudeerd zijn
MEI 68’: naoorlogse sceptische generatie
jaren 1930: massabewegingen in politieke of kerkelijke agenda
- ouderen (geneeskunde, sociologie, psychogerontologie)
- volwassenen
- levensloop (‘we moeten gegevens integreren’)
HEDENDAAGSE STAND VAN ZAKEN IN DE WETENSCHAPPELIJKE DISCIPLINE
INDELING IN FASEN
FASE
continuïteit discontinuïteit
kwantitatief kwalitatief
het leven loopt door, je groeit een beetje denken in termen van fase dus vanaf je op
maar je blijft dezelfde persoon een bepaald punt bent, ga je naar een
nieuwe fase
geleidelijk, continue veranderen crisissen
enkele soorten modelleen
TRAPMODEL
- je gaat berg op en berg af
- verschillende fases
- toppunt ongeveer 50 jaar
- toekomstgericht
, GELAAGDMODEL
- er zijn lagen, ze liggen op elkaar maar er is geen link
- de lagen worden gevormd door toevallige gebeurtenissen, niet vooraf bepaald
bv) traumatische gebeurtenissen in de kindertijd
- het nu is belangrijk
- iets uit het verleden, iets uit je lagen, kan nog wel gevolgen hebben vandaag
- Freud geloofde hierin = ‘de mens is geboren met enkele primitieve driften’
levensdrift of Eros x doodsdrift of Thanatos
Eros : het ongebreideld zoeken naar lust
Thanatos : het vermijden van ontlust
= uit zich in agressie of destructiedrang
→ vormen samen het onpersoonlijke es of id
= wil zoveel mogelijk energie ontladen
es of id → ich of ego
het bevat hoofdzakelijk de cognitieve functies, die als taak hebben om in dienst van het
es, de realiteit af te tasten en zo de meest geschikte weg uit te stippelen waarlangs de
driften het best aan hun trekken kunnen komen
een belangrijk stuk van die uitwendige realiteit wordt naderhand in het kader van het
zogenaamde oedipusconflict verinnerlijkt tot het uber-ich of superego
de taak van een ich wordt daardoor een stuk moeilijker
= het moet uittekenen van de weg waarlangs het es bevrediging kan vinden
= zowel rekening houden met de waarschuwingen van het uber ich als met de
beperkingen die de realiteit oplegt, het ich zal dus voortdurend compromissen moeten
uitwerken opdat het zelf niet ten onder zou gaan aan de krachten die het moet zien te
verzoenen
in de ontwikkelingstheorie stelt Freud dat gedrag -datgene waar mensen in de loop van
hun ontwikkeling verlangen, denken en doen- bepaald wordt door de manier waarop het
es zich in iedere levensfase manifesteert
het libido (het nastreven van lust / driften) bevindt zich telkens op andere erogene zone
(lichaamsdeel dat op een bepaald moment lust kan verschaffen)
o het individu komt dus telkens in een andere fase terecht
o bepaalde verlangens concentreren zich rond een specifieke erogene zone
o = psychoseksuele ontwikkeling
DOELSTELLINGEN
evoluties in de studie van ontwikkeling schetsen.
fasen onderscheiden en het gebruik ervan koppelen aan de discussie continuïteit versus
discontinuïteit.
visuele voorstellingen van fasen bespreken.
het model van Bronfenbrenner begrijpen en toepassen.
de complexe interactie benoemen tussen factoren die ontwikkeling sturen.
ontwikkelingsdomeinen benoemen en concrete ontwikkelingsopgaven koppelen aan
ontwikkelingsdomeinen.
beschrijven waarom theorieën en modellen constructies zijn.
hedendaagse modellen benoemen en linken aan factoren, indeling in fasen,…
beschrijven op welke manier ontwikkelingspsychologie een belangrijke plaats heeft binnen srw.
kritische bedenkingen formuleren bij de ontwikkelingspsychologie als wetenschappelijk kader.
uitspraken (bv. uit de media) koppelen aan voorgaande doelstellingen.
WETENSCHAPPELIJKE EVOLUTIES
1. HISTORIEK
1.1 VAN VOORWETENSCHAPPELIJKE… = filosofen
- dagdagelijkse bezigheden
- alledaagse taalgebruik (bv: een kinderlijke fantasie, jeugdige overmoed, de wijsheid der jaren)
- filosofische reflecties
2 soorten
nativisten (NATURE)
we krijgen veel dingen mee met onze geboorte, de natuur heeft het ons meegegeven,
de opvoeding doet er niet zo toe
empiristen (NURTURE)
Tabula Rasa, we zijn een ongeschreven blad en onze omgeving (omgeving,
opvoeding) maakt ons
bv) Rousseau
1.2 NAAR WETENSCHAPPELIJK
psychologie
= een wetenschap over het gedrag van mensen
GENETISCHE PSYCHOLOGIE (18DE EEUW-19DE EEUW)
- baby biografieën : onderzoekers bestuderen hun eigen kind
bv) Johan Pestalozzi: 3 jarige zoon Jacob
bv) Charles Darwin: eerst geboren zoon William
- observeren : rechtstreeks observeren van het eigen kind (niet echt objectief)
- recapitulatie theorie : ‘wat het kind meemaakt van de geboorte tot volwassen is eigenlijk
een versnelde herhaling van de evolutie van primitieve naar meer
gecompliceerde levensvormen.’
= vanaf je volwassen bent dan is het proces gedaan, je hebt het
eindpunt bereikt en de ontwikkeling is afgerond’
!! focus op kinderen en jongeren
,ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE (begin 20ste eeuw)
manier om onderzoek te doen…
nieuwe onderzoekstechnieken om tot wetenschappelijke kennis te komen
- een intelligentietest (=eerste objectieve test)
- enquêtes
-…
nieuwe impulsen om een theorie te vormen
- pedagogische interesse dus meer interesse in de opvoeding
- behaviorisme dus meer interesse met de leerprocessen en dergelijke
2. AANPAK VAN EEN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
ONDERZOEKSCYCLUS
stap 1: oriënteren (relevante vragen?)
stap 2: richten
(onderzoeksvragen, hypothesen, operationalisering van begrippen)
stap 3: plannen (strategie)
stap 4: verzamelen (systematisch!)
stap 5: analyseren en concluderen
stap 6: rapporteren en presenteren
SOORTEN ONDERZOEK (bijschrijven)
- experiment :
- correlationeel: verband tussen geweldadige spelletjes
- survey : vragenlijst
- observatie :
- case study : bv. jongen die heel zijn leven tussen de dieren leeft
METEN NAAR VERANDERING
- LONGITUDINAAL ONDERZOEK
in de tijd gedrag en veranderingen in kaart brengen
- DWARSDOORSNEDE ONDERZOEK
op hetzelfde moment allerhande mensen ondervragen
- CROSS-SEQUENTIEEL / TRANSVERSALE ONDERZOEKSMETHODE
op een bepaald moment in de tijd allerhande mensen ondervragen, dit een aantal
keren doen, zo krijg je een chronologisch aspect
= door groepen van opeenvolgende leeftijden met elkaar te vergelijken kon men op
een relatief korte termijn, een beeld schetsen van hoe bepaalde eigenschappen
evolueren doorheen de verschillende levensfase
,LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
men dacht vroeger dat het kind stopte met ontwikkelen na de puberteit
maar… achteraf kwam men erachter dat het een levenslang veranderingsproces is
= LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
= een psychologie waarin de mens bestudeerd wordt in heel zijn ontwikkelingsgang- levenslang
- link met sociologie
bv) 2 groepen die heel goed bestudeerd zijn
MEI 68’: naoorlogse sceptische generatie
jaren 1930: massabewegingen in politieke of kerkelijke agenda
- ouderen (geneeskunde, sociologie, psychogerontologie)
- volwassenen
- levensloop (‘we moeten gegevens integreren’)
HEDENDAAGSE STAND VAN ZAKEN IN DE WETENSCHAPPELIJKE DISCIPLINE
INDELING IN FASEN
FASE
continuïteit discontinuïteit
kwantitatief kwalitatief
het leven loopt door, je groeit een beetje denken in termen van fase dus vanaf je op
maar je blijft dezelfde persoon een bepaald punt bent, ga je naar een
nieuwe fase
geleidelijk, continue veranderen crisissen
enkele soorten modelleen
TRAPMODEL
- je gaat berg op en berg af
- verschillende fases
- toppunt ongeveer 50 jaar
- toekomstgericht
, GELAAGDMODEL
- er zijn lagen, ze liggen op elkaar maar er is geen link
- de lagen worden gevormd door toevallige gebeurtenissen, niet vooraf bepaald
bv) traumatische gebeurtenissen in de kindertijd
- het nu is belangrijk
- iets uit het verleden, iets uit je lagen, kan nog wel gevolgen hebben vandaag
- Freud geloofde hierin = ‘de mens is geboren met enkele primitieve driften’
levensdrift of Eros x doodsdrift of Thanatos
Eros : het ongebreideld zoeken naar lust
Thanatos : het vermijden van ontlust
= uit zich in agressie of destructiedrang
→ vormen samen het onpersoonlijke es of id
= wil zoveel mogelijk energie ontladen
es of id → ich of ego
het bevat hoofdzakelijk de cognitieve functies, die als taak hebben om in dienst van het
es, de realiteit af te tasten en zo de meest geschikte weg uit te stippelen waarlangs de
driften het best aan hun trekken kunnen komen
een belangrijk stuk van die uitwendige realiteit wordt naderhand in het kader van het
zogenaamde oedipusconflict verinnerlijkt tot het uber-ich of superego
de taak van een ich wordt daardoor een stuk moeilijker
= het moet uittekenen van de weg waarlangs het es bevrediging kan vinden
= zowel rekening houden met de waarschuwingen van het uber ich als met de
beperkingen die de realiteit oplegt, het ich zal dus voortdurend compromissen moeten
uitwerken opdat het zelf niet ten onder zou gaan aan de krachten die het moet zien te
verzoenen
in de ontwikkelingstheorie stelt Freud dat gedrag -datgene waar mensen in de loop van
hun ontwikkeling verlangen, denken en doen- bepaald wordt door de manier waarop het
es zich in iedere levensfase manifesteert
het libido (het nastreven van lust / driften) bevindt zich telkens op andere erogene zone
(lichaamsdeel dat op een bepaald moment lust kan verschaffen)
o het individu komt dus telkens in een andere fase terecht
o bepaalde verlangens concentreren zich rond een specifieke erogene zone
o = psychoseksuele ontwikkeling
