Samenvatting sociologie

Kwaliteitszorg: Verpleegkundige in de maatschappij
RZL
Sociologie
Inleiding

Onbewust heb je weet van de regels en de kracht van de regels in een
werksituatie, in de klas, in een gezin, …

Wanneer je naar een voetbalwedstrijd kijkt of voetbal speelt, weet je best iets
over de regels. In de samenleving gelden er ook regels voor wat je mag en kan
en wat je niet kan en mag.

De levenswijze (roken, voeding, fysieke activiteit) en de toegang tot de
gezondheidszorg (informatie, financiële toegankelijkheid, …) worden in grote
mate beïnvloed door de sociaaleconomische groep waar ze tot behoren.

Sociale ongelijkheid heeft impact op gezondheidsongelijkheden, maar het is zo
dat een slechte gezondheid nadelig kan zijn voor de schoolprestaties, het
beroepsleven en het financiële evenwicht.

Sociale ongelijk = een negatieve spiraal

Wetenschap in de samenleving

Situering

Sociologie = sociale wetenschappen
Bestuderen de intermenselijke relaties, de processen die zich daarin voordoen en
de instituties en organisatievormen die eruit voortvloeien

Het menselijk gedrag vormt zo het menselijk object van deze wetenschappen.

Wat sociologen onderscheidt, hun specifieke invalshoek: niet het individuele
aspect maar het sociaal aspect wordt in de kijker geplaatst = formeel object.

Voor deze historische situering kunnen we naar verbanden zoeken tussen de
aard van de samenleving, de ontwikkeling van en het denken en leven

Franse Revolutie: 1789

– Gevolg van het denkproces van de 18e eeuw = de Verlichting
– Waarneming ontsluit de waarheid = rationalisme

DUS

– Verlichting: benadrukt de rede, in samenspel met de waarneming, de
waarheid kan ontsluiten en verdringt zo traditie, overlevering en openbaring
als bronnen van kennis
– Dit rationalisme + vooruitgangsgeloof -> kritische kijk op bestaande
maatschappelijke ordening

, Industriële Revolutie zorgt kort nadien in Europa een reeks
sociaaleconomische omwentelingen de feodale structuren met de grond gelijk
maakten
 Begin moderne samenleving
o August Comte: 1798 – 1857 spreekt als eerste over sociologie
 Het sociale leven is aan vaste wetten onderworpen
 Eens men die wetten kende, kon men de problemen van deze
nieuwe maatschappijordening aanpakken
 Ontstaan sociologie: enorme evolutie -> slechte omstandigheden
voor de arbeiders
o Voor de eerste grote sociologen moeten we wachten op Emile
Durkheim 1858 -1917 en Max Weber 1864 – 1920

Sociologie als wetenschap

Sociologie = letterlijk samenlevingskunde
Onderzoekt maatschappelijke verschijnselen en wil die wetenschappelijk
verklaren.

Als wetenschap onderscheidt zij zich van alledaagse kennis door haar:

 Empirisch: proefondervindelijk
 Systematisch: eenzelfde manier
 Generaliserende of veralgemenend karakter

Specifiek aan sociologisch onderzoek:

 Levert geen wetmatigheden (zoals bij natuurwetenschappen), wel
regelmatigheden en trends die tijd en plaatsgebonden zijn
o De samenleving is geen vast object maar iets dat voortdurend in
beweging is, wordend en veranderend. Sociologen maken zelf deel
uit van hun studieobject en kunnen zo de samenleving beïnvloeden.

 Voorspellingen of verwachtingen kunnen het gedrag van mensen
beïnvloeden: R.K. Merton
o Self-fulfilling prophecy: een zichzelf waarmakende voorspelling.
 Een voorspelling die uitkomt omdat ze werd voorspeld
 Iets dat aanvankelijk niet waar is, is uiteindelijk waar doordat
mensen geloven dat het zo is.
 Voorbeeld: faalangst

o Self-Destroying prophecy: een zichzelf vernietigende voorspelling:
 Een aanvankelijk juiste inschatting van de situatie leidt tot
gedrag dat voorkomt dat het voorspelde uitkomt.
 Voorbeeld: voorspelling dat er tekort dreigt aan tandartsen
kan als gevolg hebben dat er op termijn voldoende zijn.

,  Elke socioloog is gevormd door zijn eigen sociale omgeving.
Zijn en onze waarneming is selectief:
o Zomaar waarnemen gaat niet: iedereen bouwt een eigen
referentiekader op = een sociale bril
o We selecteren informatie op basis van
 Onze positie in de materiële en sociale ruimte
 Onze kennis, tussen vreemdelingen en scholing
 Onze voorkeur of afkeer = socialisatieproces

Artikel peilingen:

 Momentopname, lastig om te zien als een voorspelling van
verkiezingsuitslag
 Hebben invloed op het gedrag van politieke partijen als de kiezer
 Werken met meestal dezelfde mensen, vertekend beeld
 Goed in staat om te meten wat de stabiele groep kiezers doet

Definities – niet vanbuiten

1. De wetenschap die het samenleven van mensen binnen grotere en
kleinere verbanden bestudeert.
2. De wetenschap die het sociale handelen van mensen bestudeert, evenals
de daaruit voortkomende patronen en structuren, in hun ontstaan,
voortbestaan en veranderen.

Sociologie geeft antwoorden op twee samenhangende vragen

1. Hoe worden mensen in hun gedrag beïnvloed door het feit dat ze deel
uitmaken van een sociale eenheid?
 Microniveau
 Mesoniveau
 Macroniveau

Zoals er binnen de geneeskunde naar verbanden wordt gezocht tussen de
“patiënt” en zijn natuurlijk milieu (voeding, klimaat, infecties,…), kan de
sociologie in of voor de gezondheidszorg een hulpwetenschap zijn om oog te
hebben voor de impact van het socio-cultureel milieu (scholing, huisvesting,
geslacht, gezinstoestand,…) op de zieke mens.

2. Hoe zit de maatschappij of onderdelen ervan in elkaar en welke problemen
vloeien daar eventueel uit voort? (levensverwachting, risicogedrag,
armoede,…)

Sociologie van de gezondheidszorg = gezondheidszorg als sociaal systeem
waarin het menselijk gedrag in belangrijke mate geïnstitutionaliseerd is
(ziekenhuizen, artsensyndicaten, ziekteverzekering,…)

De organisatie van de gezondheidszorg in Vlaanderen vergelijken met andere
landen.