samenvatting parasitologie

Infectiebeheersing: virussen – parasieten – schimmels en gisten – immuniteit
Deel 2: Parasitologie


1. Parasitologie
1.1. Parasitologie
*parasitologie
= eukaryote (zie eerder) micro- of macro-organismen die voor hun levensfuncties afhankelijk
zijn ve gastheer.
- protozoa (ééncelligen)
- wormen (platwormen en rondwormen)
- geleedpotigen (insecten en spinnen)

voorkomen:
- vooral in tropische regio’s
- wel hoge prevalentie België:
 Toxoplasma gondii
 Trichomonas vaginalis

Indeling parasieten
- Eencellig – meercellig
 Protozoa: ééncellig
 Metazoa: meercellig
 Helminthologie (platwormen, bv. lintworm en rondwormen, bv. spoelworm)
 Arthropoda (geleedpotigen, bv. mijten, teken, luizen, vlooien)

- volgens wijze van parasiteren
 obligaat: kan de levenscyclus niet voltooien zonder een geschikte gastheer
 facultatief: leeft vrij zonder gastheer, maar kunnen zich ook in bepaalde
gevallen als parasiet gedragen (b.v. larven van de gewone groene bromvlieg,
die soms schade aan gezond weefsel toebrengen).

- volgens gastheer
 monoxeen = parasieten die maar één gastheersoort parasiteren
 heteroxeen = parasieten die van gastheersoort kunnen wisselen (bv. de
lintworm Taenia saginata die voor de levenscyclus afhankelijk is van zowel de
mens als het rund).
 reservoir gastheer = parasieten, die de mens infecteren worden ook
aangetroffen in andere dieren. Deze dieren (gastheren) kunnen daarom
optreden als infectiebron voor de mens.

- volgens plaats van parasiteren op gastheer
 ectoparasieten (buiten lichaam)
 huid- en haarparasieten (bv. luis)
 endoparasieten (in lichaam)
 intacellulair - bloedparasieten (bv. malaria)
 extracellulair - darmparasieten (bv. lintworm)

, Infectiebeheersing: virussen – parasieten – schimmels en gisten – immuniteit
Deel 2: Parasitologie


Transmissie
Verschillende manieren van overdracht van parasieten van de ene gastheer naar de andere:
- door direct (lichaams)contact tussen de gastheren (bijvoorbeeld bij vlooien, mijten,
luizen)
- door het eten van voedsel of drinken van water die parasieten, larven of eieren van
parasieten bevatten
- door contacten met huisdieren (bijvoorbeeld Toxoplasma)
- door ongewervelde dieren, zoals muggen, vliegen en teken = de vector vd parasiet

1.2. Protozoa
anatomische structuur
- zoals andere eukaryote cellen
 Celkern met kernmembraan
 Micronucleus: staat in vd reproductieve functies
 Macronucleus: staat in vh celmetabolisme en eiwitsynthese

- typische insluitsels:
 mitochondriën: energiecentrales vd protozoacel
 voedselvacuolen: opgeloste voedingsstoffen
 pulsieve vacuolen: regeling osmotische druk - neemt toe in volume en
contraheert om overschot aan water in de cel te verdrijven.

levenswijze
- alleen actief in waterhoudend milieu (zout- of zoetwater, vochtige grond)

- vorming van cystes bij barre omstandigheden (t° verandering, pollutie, gebrek aan
voeding en water): een blaasje met daarin de parasiet 'in rust’  cysten worden
opgenomen via besmet water, voedsel, via fecaal-orale en vaginale weg barsten in
lichaam open en parasiet komt vrij

voeding
- heterotroof: kunnen eigen voedsel niet maken, consumeren andere dieren, planten
of dood organisch materiaal
 *Cytostomie = voedingsdeeltjes worden door het cytostoom heen geleid en
in vacuolen opgenomen (fagocytose): opgeslokte voedsel ondergaat vertering
 oplosbare nutriënten via diffusie naar cytoplasma
- soms autotroof: bekomen voedsel door fotosynthese




Voortplanting
- geslachtelijk door kernversmelting