Fysiologie van het kraambed
Inleiding
*postpartum, puerperium, kraambed, postnatale periode
= periode die begint na de uitdrijving vd placenta en de vliezen en eindigt ongeveer 6 à 8
weken na de partus
à periode waar vrouwelijk organisme terugkeren naar niet-zwangere toestand
*postnataal
= verwijst naar eerste weken na geboorte vd neonaat (baby)
*postpartum
= verwijst naar het herstel vd moeder na de bevalling
periode kan worden opgedeeld in:
- onmiddellijke postnatale periode (eerste 24uur)
- vroege postnatele periode (dag 2 t.e.m. dag 7)
- late postnatale periode (dag 8 t.e.m. dag 42)
à kan ook langer dan 6 à 8 weken duren vooraleer parturiënte volledig hersteld is + heeft
kunnen wennen aan haar nieuwe rols als moeder
Postnatale zorg wordt door VBOV (= Vlaamse Beroepsorganisatie v. VRVR) omschreven als;
‘alle professionele medische en niet-medische zorg v moeder & kind tijdens postnatale
periode’
medische zorgen worden verleend door:
- gynaecoloog, pediator/neonatoloog
- huisarts
- vrvr
- verpleegkundige
niet-medische zorgen worden verleend door:
- kraamverzorgenden
*intramurale zorg
= patiënt gaat naar een omgeving waar de zorg zal gegeven worden, postnatale zorg kan
geheel of gedeeltelijk verleend worden in een ziekenhuis / andere zorginstelling
voordelen nadelen
- direct hulp (geen eten moeten - overgang = moeilijker
maken) - veel minder privacy
- alles binnen handbereik - meer kans op infectie
- alleen concentreren op jezelf en het - kostelijker
kind
*extramurale zorg
= zorg die je aan huis krijgt, hulpverlener komt aan huis
,Fysiologie van het kraambed
1. Doel van postnatale zorg
doel:
- vrouw: nieuwe rol als moeder, helpen aanpassen aan de nieuwe rol en
verantwoordelijkheden, vertrouwen in zichzelf stimuleren
- fysisch en psychisch welbevinden van de moeder en de baby bevorderen en
observeren
- gezondheidspromotie voorzien en moeder leren omgaan met de noden van het kind
à info geven om (belangrijke) signalen op te merken, en eventueel ingrijpen
1.1. Richtlijnen Postnatale zorg
Postpartum in een nieuwe context
kortere verblijfsduur:
- 1950: 11 tot 14 dagen
- 1991: 6,9 dagen
- 2000: 5,6 dagen
- 2011: 4,1 dagen
- Juli 2015: 3 nachten
korter verblijf sinds juli 2015
gevolgen:
- zorgvacuüm in eerste weken
- veranderde thuissituatie: kleinere kerngezinnen, minder contact tussen generaties,….
à minder rolmodellen, minder kennis, minder informele ondersteuning
- meer formele en professionele ondersteuning?
1. zorginstellingen zeer toegankelijk
2. ambulante zorg beperkt gefinancierd, sterk versnipperd
risico: daling van gezinsondersteuning en kwaliteit van zorg
zoals:
- screening metabole aandoening
- complicaties inadequate voeding (BV / FV)
- psychische complicaties
- verhoogde bilirubinewaarden
- screening congenitale hartafwijkingen
- alarmsignalen niet gekend door ouders
- kwetsbare gezinnen
voordelen verkort ziekenhuisverblijf:
- financieel (ziekenhuisfactuur, maatschappij)
- praktisch en organisatorisch (oudere kinderen, partner,…)
- psychisch (eigen, vertrouwde omgeving)
,Fysiologie van het kraambed
2. Richtlijnen en aanbevelingen voor kwalitatieve postnatale zorg
VRVR moet instaan voor kwalitatieve zorg voor moeder & kind tijdens postnatale periode
à noodzakelijk dat zorg gebaseerd is op EBM (= Evidenced Bases Midwifery) + sterk
perinataal netwerk wordt uitgebouwd
2.1. Internationale richtlijnen
NICE = National Institute for health and Care Excellence
- heeft richtlijnen uitgeschreven voor postnatale zorg
à vooral gericht tot gezondheidsmedewerkers
- kern vd zorg v moeder & kind gedurende eerste 6-8 weken na bevalling
uitgeschreven, gebaseerd op wetenschappelijke evidentie
- richtlijnen gaan uit ve normaal fysiologisch verloop
à geven ook alarmsignalen mee
- aanbevelingen worden gegeven m.b.t. planning en inhoud v. postnatale zorg,
gezondheid vd moeder, gezondheid vh knd en voeding vh kind
*vrouw/moeder
= term voor iedereen die zich identificeert als vrouw
WHO = World Health Organisation
- aanbevelingen gepubliceerd m.b.t. postnatale zorg voor moeder & pasgeborene
doel:
- maternale en foetale mortaliteit & morbiditeit te bestrijden vooral in landen met lage
en gemiddelde inkomensgrens
- in 1ste plaats gericht naar gezondheidsmedewerkers in eerstelijnszorg (VRVR,
huisartsen)
à 12 aanbevelingen m.b.t. timing, frequentie en plaats v postnatale zorg en m.b.t. inhoud
van postnatale zorg voor moeder & kind tot 6 weken na bevalling
, Fysiologie van het kraambed
2.2. Nationale richtlijnen
KCE = Federaal kenniscentrum voor de Gezondheidszorg
- wetenschappelijk rapport geschreven m.b.t. organisatie en gebruik v. postnatale zorg
in België
- aanbevelingen geformuleerd op 9 domeinen
- aanbevelignen beogen geïntegreerde postnatale zorg voor moeder & kind na
ongecompliceerde bevalling
VBOV = Vlaamse Beroepsorganisatie van Vroedvrouwen
- leidraad ve goede praktijkuitvoering (speciaal voor vrvr)
- 30 aanbevelingen omschreven op 10 domeinen
1. algemeen
2. voor aanvang zorgen
3. frequentie en timing huisbezoeken
4. zorgen van de moeder
5. zorgen van de baby
6. GVO
7. voeding van de baby
8. opvolging van huishouden en gezin
9. inter- en multidisciplinaire samenwerking
10. gegevensregistratie en onderzoek
Inleiding
*postpartum, puerperium, kraambed, postnatale periode
= periode die begint na de uitdrijving vd placenta en de vliezen en eindigt ongeveer 6 à 8
weken na de partus
à periode waar vrouwelijk organisme terugkeren naar niet-zwangere toestand
*postnataal
= verwijst naar eerste weken na geboorte vd neonaat (baby)
*postpartum
= verwijst naar het herstel vd moeder na de bevalling
periode kan worden opgedeeld in:
- onmiddellijke postnatale periode (eerste 24uur)
- vroege postnatele periode (dag 2 t.e.m. dag 7)
- late postnatale periode (dag 8 t.e.m. dag 42)
à kan ook langer dan 6 à 8 weken duren vooraleer parturiënte volledig hersteld is + heeft
kunnen wennen aan haar nieuwe rols als moeder
Postnatale zorg wordt door VBOV (= Vlaamse Beroepsorganisatie v. VRVR) omschreven als;
‘alle professionele medische en niet-medische zorg v moeder & kind tijdens postnatale
periode’
medische zorgen worden verleend door:
- gynaecoloog, pediator/neonatoloog
- huisarts
- vrvr
- verpleegkundige
niet-medische zorgen worden verleend door:
- kraamverzorgenden
*intramurale zorg
= patiënt gaat naar een omgeving waar de zorg zal gegeven worden, postnatale zorg kan
geheel of gedeeltelijk verleend worden in een ziekenhuis / andere zorginstelling
voordelen nadelen
- direct hulp (geen eten moeten - overgang = moeilijker
maken) - veel minder privacy
- alles binnen handbereik - meer kans op infectie
- alleen concentreren op jezelf en het - kostelijker
kind
*extramurale zorg
= zorg die je aan huis krijgt, hulpverlener komt aan huis
,Fysiologie van het kraambed
1. Doel van postnatale zorg
doel:
- vrouw: nieuwe rol als moeder, helpen aanpassen aan de nieuwe rol en
verantwoordelijkheden, vertrouwen in zichzelf stimuleren
- fysisch en psychisch welbevinden van de moeder en de baby bevorderen en
observeren
- gezondheidspromotie voorzien en moeder leren omgaan met de noden van het kind
à info geven om (belangrijke) signalen op te merken, en eventueel ingrijpen
1.1. Richtlijnen Postnatale zorg
Postpartum in een nieuwe context
kortere verblijfsduur:
- 1950: 11 tot 14 dagen
- 1991: 6,9 dagen
- 2000: 5,6 dagen
- 2011: 4,1 dagen
- Juli 2015: 3 nachten
korter verblijf sinds juli 2015
gevolgen:
- zorgvacuüm in eerste weken
- veranderde thuissituatie: kleinere kerngezinnen, minder contact tussen generaties,….
à minder rolmodellen, minder kennis, minder informele ondersteuning
- meer formele en professionele ondersteuning?
1. zorginstellingen zeer toegankelijk
2. ambulante zorg beperkt gefinancierd, sterk versnipperd
risico: daling van gezinsondersteuning en kwaliteit van zorg
zoals:
- screening metabole aandoening
- complicaties inadequate voeding (BV / FV)
- psychische complicaties
- verhoogde bilirubinewaarden
- screening congenitale hartafwijkingen
- alarmsignalen niet gekend door ouders
- kwetsbare gezinnen
voordelen verkort ziekenhuisverblijf:
- financieel (ziekenhuisfactuur, maatschappij)
- praktisch en organisatorisch (oudere kinderen, partner,…)
- psychisch (eigen, vertrouwde omgeving)
,Fysiologie van het kraambed
2. Richtlijnen en aanbevelingen voor kwalitatieve postnatale zorg
VRVR moet instaan voor kwalitatieve zorg voor moeder & kind tijdens postnatale periode
à noodzakelijk dat zorg gebaseerd is op EBM (= Evidenced Bases Midwifery) + sterk
perinataal netwerk wordt uitgebouwd
2.1. Internationale richtlijnen
NICE = National Institute for health and Care Excellence
- heeft richtlijnen uitgeschreven voor postnatale zorg
à vooral gericht tot gezondheidsmedewerkers
- kern vd zorg v moeder & kind gedurende eerste 6-8 weken na bevalling
uitgeschreven, gebaseerd op wetenschappelijke evidentie
- richtlijnen gaan uit ve normaal fysiologisch verloop
à geven ook alarmsignalen mee
- aanbevelingen worden gegeven m.b.t. planning en inhoud v. postnatale zorg,
gezondheid vd moeder, gezondheid vh knd en voeding vh kind
*vrouw/moeder
= term voor iedereen die zich identificeert als vrouw
WHO = World Health Organisation
- aanbevelingen gepubliceerd m.b.t. postnatale zorg voor moeder & pasgeborene
doel:
- maternale en foetale mortaliteit & morbiditeit te bestrijden vooral in landen met lage
en gemiddelde inkomensgrens
- in 1ste plaats gericht naar gezondheidsmedewerkers in eerstelijnszorg (VRVR,
huisartsen)
à 12 aanbevelingen m.b.t. timing, frequentie en plaats v postnatale zorg en m.b.t. inhoud
van postnatale zorg voor moeder & kind tot 6 weken na bevalling
, Fysiologie van het kraambed
2.2. Nationale richtlijnen
KCE = Federaal kenniscentrum voor de Gezondheidszorg
- wetenschappelijk rapport geschreven m.b.t. organisatie en gebruik v. postnatale zorg
in België
- aanbevelingen geformuleerd op 9 domeinen
- aanbevelignen beogen geïntegreerde postnatale zorg voor moeder & kind na
ongecompliceerde bevalling
VBOV = Vlaamse Beroepsorganisatie van Vroedvrouwen
- leidraad ve goede praktijkuitvoering (speciaal voor vrvr)
- 30 aanbevelingen omschreven op 10 domeinen
1. algemeen
2. voor aanvang zorgen
3. frequentie en timing huisbezoeken
4. zorgen van de moeder
5. zorgen van de baby
6. GVO
7. voeding van de baby
8. opvolging van huishouden en gezin
9. inter- en multidisciplinaire samenwerking
10. gegevensregistratie en onderzoek
