volledige samenvatting strafrecht en strafprocesrecht

Strafrecht en
strafprocesrecht

Deel 1: strafrecht
1 belangrijke begrippen

Wat is strafrecht?

= Geheel van rechtsregels die bepalen onder welke voorwaarden voor
specifieke gedragingen (misdrijven) specifieke sancties (strafrechtelijke
sancties) opgelegd en uitgevoerd worden

Vb chovanec, reuzegom, schietincident, diefstal…

 Materieel strafrecht
o Eigenlijke strafrecht
o Misdrijven, sancties en daders
o Vb diefstal is strafbaar…
 Formeel strafrecht
o Strafprocesrecht (opsporing en vervolging, berechting)
o Strafvordering
o Vb bij hof van assisen wordt schuldvraag beantwoord door
lekenjury…
 Beschermende functie
o Overheid treedt op (politie, parket en onderzoeksrechters)
o Bestraffing van onschuldigen gaan vermijden

Kenmerken van het strafrecht

 Publiek recht

o Verwar niet met dader – slachtoffer
o Overheid neemt over
o Parket gaat de dader vervolgen
 Hem ter verantwoording roepen
o Verticale verhouding van overheid en dader
o Als burgerlijke partij SV vraagt aan dader wel privaatrecht
 Slachtoffer is geen partij in strafproces
 Burgerlijke luik
o Dader schendt normen die in de maatschappij gesteld zijn

 Openbare orde

, o Behoort tot dwingend recht
o Niet van af te wijken
o Het raakt het maatschappelijk belang
o Toestemming door dader maakt niet dat het legaal wordt

 Legaal recht

o Legaliteitsbeginsel: een gedraging is pas strafbaar als het in
de wet staat
o Wettelijke grondslag nodig
o “nullum crimen, nulla poena sine lege”
 Nullem crimen sine lege
 Geen misdrijf zonder wet
 In wet beschreven
 Geen ruimte voor vrije interpretatie
 Nulla poena sine lege
 Geen straf zonder wet
 Sancties volgen die in de wet staan
 Rechter mag niet strenger zijn dan de wet
 Geen alternatieve straffen die niet in wet staan
 Wel vrij probatievoorwaarden opleggen
o Gevolgen
 Bronnen enkel terug te vinden in de wet
 NIET GEWOONTE
 Vb gewoonte om in bepaald milieu je vrouw te
slaan maakt het niet oke om dat te doen
 Strikte interpretatie
 Geen ruimte voor vrije interpretatie
 Alles moet door de wet voorzien zijn
 “interpretatio cessat in claris”
o Pas als er onduidelijkheid is over werkelijke
draagwijdte van een regel dat er ruimte is
voor interpretatie
 Strafwet kan niet terugwerken in de tijd
 Enkel wet die op dat moment bestaat kan
toegepast worden
 Niet na feiten wet maken
 Strafwet van toepassing op Belgisch grondgebied
 Ook soms op Belgen in het buitenland
 Vb Fransman die in België feiten pleegt of Belg die
in buitenland kind verkracht
o Bescherming van het individu

 Sanctierecht

o Bedoeling om strafbare gedragingen te sanctioneren
o Lijden van de dader

, o In vermogen (boete), in eer (strafblad), vrijheid aantasten
(gevangenis)
o Preventieve en repressieve functie
 We gaan geen misdrijven plegen want er hangen
sancties aan

 Menselijke gedragingen

o Actieve gedraging
 Vb slagen en verwondingen, diefstal…
o Nalaten van een bepaalde gedraging
 Vb nalaten van hulp te bieden aan mens in nood…
o Geen dieren
o Gedraging kan op zich niet strafbaar zijn maar het gevolg wel
 Ongewild gevolg
 Vb verkeersongeval  onopzettelijke slagen en
verwondingen
o Natuurlijke en rechtspersonen
 Ook ondernemingen

 Onder bepaalde voorwaarden gepleegd misdrijf

o Wet bepaalt welke elementen aanwezig moeten zijn
o Pas dan kan een gedraging als strafbaar gezien worden
o Vb valsheid in geschriften  bedrieglijk oogmerk

 Omstandigheden van gedraging

o Zwaarder of minder zwaar strafbaar
o Naargelang omstandigheden
o Beïnvloeden de strafmaat
o Verzachtende omstandigheden
 Vb wettige verdediging, verschoonbaarheid van diefstal,
blanco strafregister
o Verzwarende omstandigheden
 Vb gewelf, braak/inklimming, dood als gevolg…

 Betrokken personen

o Hoedanigheid van dader en slachtoffer
o Vb zwak slachtoffer of koning als slachtoffer
o Affectieve band tussen dader en slachtoffer



Drie kernbegrippen

 Dader

, o Natuurlijke persoon of rechtspersoon
 Rechtspersoon kan nog niet zo lang bestraft worden
 Bv nv of bv
 Misdrijf moet een intrinsiek verband hebben met de
verwezenlijking van zijn doel of de waarneming van zijn
belangen of die voor zijn rekening zijn gepleegd
 Bv bedrijf die illegaal afvalwater loost
 Natuurlijke persoon kan ook voor hetzelfde feit vervolgd
worden (bv zaakvoerder, bestuurder, werkemer)
o Er zijn ook misdrijven die pas gestraft kunnen worden indien
ze gepleegd wordt door een persoon met een welbepaalde
functie
 Vb ambtenaren
 Dit kan ook leiden tot een verzwarende omstandigheid

 Strafrechtelijke sancties

o Geldboete
o Gevangenisstraf
o Werkstraf
o Beveiligingsmaatregeling (vb internering)
o Elektronisch toezicht (enkelband)

 Misdrijf

o Algemene term
o 3 soorten (overtreding, wanbedrijf, misdaad)

Bronnen van het strafrecht (vindplaats)

 Wetgeving

o Internationale bronnen
 Vb EVRM, BUPO
o Nationale bronnen
 Vb GW, strafwetboek
 Complementaire wetten (vullen het strafrechtboek aan)
 Vb internering, probatiewet, verzachtende
omstandigheden, voorlopige hechtenis…
 Bijzondere strafwetten (buiten strafwetboek wetten die
een specifieke materie behandelen)
 Vb drugswet en wapenwet
 Vb economisch strafrecht, sociaal strafrecht,
fiscaal strafrecht
 Decreten en ordonnanties
 Reglementen en verordeningen
o SW: strafwetboek  strafrecht
o SV: strafvordering  strafprocesrecht