Samenvatting bijzondere orthopedagogie 1

Bijzondere orthopedagogiek – DEEL A
1 Personen met een handicap: inleiding
1.1 Inleiding
1.2 Wat is een handicap?
 Naamgeving: personen met een handicap
o Nu: nadruk op persoon zijn (gelijkwaardig) <-> vroeger: nadruk op ziekte
(medische visie)
o Komt uit paardensport met als oorspronkelijke betekenis om gelijke kansen te
creëren, positieve discriminatiemaatregel
o Later meer stigmatisering
o Pleidooi voor ‘beperking’
 Benaming is maatschappij- en tijdsgebonden
 VAPH: Handicap =
Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan
het samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of
zintuiglijke aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en
externe factoren.
o Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)
o Participatieprobleem = moeilijkheden om deel te nemen aan gewone leven
o Samenspel van verschillende factoren
 ICF: Handicap =




o Ziekte of aandoening is een verandering in de werking van het lichaam, die
niet altijd zichtbaar is. Hoe iemand hiermee functioneert is afhankelijk van
3aspecten.
1) Functies en anatomische eigenschappen
 F = het functioneren v/h lichaam (bloedsomloop, organen,
hersenen…)
 A = positie, vorm van onderdelen van lichaam (geboren met 1arm,
doof door een brand…)
 Stoornis = problemen met F of A

, 2) Activiteiten
 Wat iemand kan/zou willen uitvoeren (werken, huishouden…)
 Beperking = problemen met uitvoeren van activiteiten
3) Participatie
 Vanuit maatschappij/context bekeken
 Kunnen deelnemen aan het maatschappelijke leven
 Participatieprobleem = moeilijkheden hiermee (ontoegankelijk
openbaar vervoer, uitsluiting, nastaren…)
o Andere factoren
 Externe factoren
- Omgeving van de persoon
- Waar je woont, werkomgeving, vrienden…
- Positieve of negatieve beïnvloeding op persoon
- Vb: goede steun uit familie, pesten in klas
 Persoonlijke factoren
- Kenmerken die niet met gezondheid te maken hebben
- Geslacht, opvoeding, persoonlijkheid, interesses, beroep,
levensstijl…

Handicap = samenspel van al deze factoren
+ elke persoon is anders


1.3 Etiologie
= oorzaak, waardoor kan een handicap ontstaan?
 Via verschillende onderzoeken of testen
 Belang: preventie!
 Multifactorieel
 Vaak onbekende oorzaak

1.3.1 Prenatale oorzaken
= Voor de geboorte
 Biologische factoren
o Genetische syndromen
 Vb: Syndroom van Down (3chromosomen 21 in elke cel)
o Metabolismestoornissen
 Stofwisseling in het lichaam
 Vb: fenylketonurie (voedingsstoffen niet goed verwerkt in cellen 
ophoping zuur in bloed en ruggenmerg  hersenbeschadiging)
o Misvormingen in de vorming van de hersenen
 Vb: microcefalie (te kleine schedel) <-> macrocefalie (abnormale
grote schedel)
o Ziektes of infecties bij de moeder
 Vooral gevaarlijk in begin van de zwangerschap
 Vb: rubella, toxoplasmose

,  Andere factoren
o Gedrag van de moeder tijdens de zwangerschap
 Vb: alcohol/druggebruik  foetaal alcoholsyndroom
o Milieu en straling
 Vb: extreme blootstelling aan kwik of lood
o Armoede of ondervoeding van de moeder
o (Huiselijk) geweld tijdens zwangerschap
 Vb: hersenschade bij kind

1.3.2 Perinatale oorzaken
= tijdens de bevalling
 Zuurstoftekort
 Hersenbloedingen
 Prematuriteit

1.3.3 Postnatale oorzaken
= na de geboorte
 Ernstige infecties
o Hersenvliesontsteking, tumor
 Sociale factoren
o Armoede, ondervoeding
 Gedrag persoon
o Overmatig gebruik van medicatie, alcohol, drugs of vergiftiging
 Opvoedingsfactoren
o Verwaarlozing, huiselijk geweld
 Andere
o Ongeval, beroerte…

1.3.4 Aangeboren of verworven handicap
 Op basis van indeling onderscheid tussen aangeboren en verworven handicap
o A: prenatale en perinatale oorzaken
o V: postnatale oorzaken
 Andere beleving en verwerkingsproces

1.4 Elk persoon is anders!
1.4.1 Het ecologisch model van de menselijke ontwikkeling en het balansmodel als
kader
 Ontstaan H door samenspel van verschillende factoren
 Invulling kwaliteit van bestaan verschillend
 Modellen als hulp: zicht op ondersteuningsvragen
o Beïnvloedende factoren op individueel, micro-, meso-, exo- en
macroniveau
o Invloed op draagkracht en draaglast
 Uitgaan van krachten en mogelijkheden!!