Samenvatting Recht module 3

DEEL 1: INLEIDING
HST 1: DOMEIN VAN DE SOCIALE
WETGEVING
Sociale wetgeving:
 Arbeidsrecht  collectief & individueel
 Socialezekerheidsrecht
Arbeidsrecht:
 Regelt verhoudingen tussen werknemers & werkgevers
 Wetgeving ivm arbeidsovereenkomsten
 Arbeidsreglement
 Zondagsrust
 Nachtarbeid
 Overlegstructuren voor samenwerking werknemers & werkgevers…
 …
Sociale wetgeving is van groot belang in het leven van werknemer:
 Rechten & plichten tegenover WG liggen vast in wetgeving op arbeidsovereenkomsten
 Wetgeving verzekert minimum aan vrije tijd, o.a. wet zondagsrust, betaalde feestdagen, arbeidsduur,
jaarlijkse vakantie
 Minimuminkomen wordt verzekerd door wet op ziekteverzekering, werkloosheidsvergoeding, pensioenen,
kinderbijslag, leefloon, arbeidsongevallen


HST2: HISTORISCH OVERZICHT
Voor Franse Revolutie:
 Sociale & economische leven beïnvloed door stelsel der corporaties (gilden)
 Verenigingen  WN & WG in bepaalde bedrijfs-/beroepscategorie
 Strenge reglementering  werkman onmogelijk om meester te worden
 Je mag alleen lid worden als je bepaald beroep doet
Franse Revolutie:
 Strenge reglementering in strijd met nieuwe ideeën van vrijheid & gelijkheid (voor alle burgers maar vooral
dit op papier)
 Wet Le Chapelier 1791  verbood oprichting verenigingen burgers met zelfde beroep & stand
 WN  fabrieken  verboden zich te verenigen in vakorganisaties
 Grondwet België 1831  veiligheid verenigingen waarborgen
 1867 terug mogelijk verenigen  gevolgen wet Le Chapelier opgeheven
 WN onbeschermd tegenover WG  WN werden uitgebuit
 Overheid mocht volgens economisch liberalisme Adam Smith niet tussenkomen
Politiek:
 WN totaal onmondig
 Cijnskiesrecht  stemrecht voor mensen wie minimum belasting betaald
 1893  algemeen meervoudig stemrecht  mannen stemgerechtigd
 Aantal stemmen afhankelijk van betaalde belastingen & gezinstoestand
 1919  algemeen enkelvoudig stemrecht  alle mannen 1 stem
 1948  stemrecht vrouwen
Parlementair commissie:
 Door slechte levensomstandigheden WN ontstonden in 1886 zware onlusten in Luik & Henegouwen
 PC moest toestand onderzoeken & aantal voorstellen formuleren
 1e wet ter bescherming WN
 Dan veel maatregelen genomen ten gunste van WN & voor verbetering verhouding WN-WG

,1. OVERZICHT VAN DE EVOLUTIE


VOOR 1 E WERELDOORLOG (EERSTE SOCIALE WETTEN)
Vooral wetten tot stand op vlak van arbeidsreglementering:
 1887: wet bescherming van het loon
 1889: wet op reglementering van vrouwen- & kinderarbeid
 1896: wet op werkplaatsreglement
 1900: wet op arbeidsovereenkomst voor werklieden
 1903: wet op arbeidsongevallen (20 jaar voor gevochten)
 1905: wet zondagsrust

TUSSEN BEIDE WERELDOORLOGEN
Verder uitbouw arbeidsreglementering, eerste wetten in verband met sociale zekerheid:
 1919: wet op verzekeringen tegen onvrijwillige werkloosheid
 1921: wet op 8uren dag, 48uren week
 1922: wet op arbeidscontracten voor bedienden
 1927: wet op beroepsziekten
 1930: wet op verzekering tegen ouderdom & vroegtijdige dood, wet op gezinsvergoedingen
 1936: wet op betaalde jaarlijkse vakantie (1week, nu 4weken)
 1937: nieuwe wet op ouderdomspensioenen, uitbereiding wet op gezinsvergoedingen
 1939: samengeordende wetten betreffende kinderbijslag voor loonarbeiders

,NA DE 2 E WERELDOORLOG
Evolutie sociale wetgeving:
 Uitbouw sociale zekerheid
o 1944: besluitwet tot oprichting Rijksdienst Maatschappelijk Zekerheid (RMZ)  verschillende wetten
SZH gecoördineerd  RMZ later RSZ
 Uitbreiding arbeidsrecht invoering gewaarborgde weekloon & maandloon, door invoering vergoedingen in
geval van sluiting onderneming & vaststellen langere opzegtermijnen
 Ontstaan medezeggenschap WN door oprichting paritair samengestelde organen
o 1948: oprichting instellingen ter verbetering verhouding WN & WG o.a. ondernemingsraad, comité
voor preventie & bescherming op het werk
o 1952: oprichting Nationale arbeidsraad
o 1968: vaststelling statuut paritaire comités
 Recht op bestaansminimum  wet 1974, omgevormd tot wet inzake recht op maatschappelijke integratie 26
mei 2002; om het leefloon te bekomen is het niet vereist dat men vooraf gewerkt heeft, wat voor het
bekomen van sociale uitkering wel het geval is
P38-39 lezen

, DEEL 3:
ARBEIDSOVEREENKOMSTEN
HST 1: INLEIDING
1. EVOLUTIE
19e eeuw:
 Verhoudingen WN-WG geregeld door Burgerlijk Wetboek
 Grote vrijheid voor sluiten arbeidsovereenkomsten
 Maar leidt tot problemen  arbeid uitgebuit
Einde 19e eeuw:
 Door wetgeving op arbeidsreglementering
 WG verplichtingen opgelegd ivm tewerkstelling
 Bescherming loon (1887), reglementering vrouwen- & kinderarbeid (1889), werkplaatsreglement (1896)
 1900: wet arbeidsovereenkomst voor werklieden
 1922: wet arbeidsovereenkomsten voor bedienden
Later:
 Naar aanleiding van prejudiciële aanvraag op verzoek van Brusselse Arbeidsrechtbank oordeelde
Grondwettelijk Hof in het arrest van 7 juli 2011 discriminatie sociaal statuut tussen arbeiders & bedienden
tegen 8 juli 2013 moest verdwijnen
 Opzeggingstermijnen arbeiders & carensdag (niet-betaalde afwezigheidsdag bij ziekte)  in strijd met
gelijkheidsbeginsel Grondwet
 Wijzingen wet arbeidsovereenkomsten door  ‘wet van 26 dec 2013 betreffende de invoering van een
eenheidsstatuut tussen arbeiders & bedienden inzake de opzeggingstermijnen & carensdag en begeleidende
maatregelen’
Belangrijkste wijzigingen vanaf 1 jan 2014:
 Zelfde opzeggingstermijnen arbeiders & bedienden, in geval van ontslag door WG & WN
 Afschaffing carensdag arbeiders
 Invoering mogelijkheid tot opzegging arbeidsovereenkomsten van bepaalde tijd
 Afschaffing proefbedding ( WN op proef in dienst nemen)
 Invoering motiveringsplicht bij ontslag door WG; werd op punt gesteld door cao nr. 109 van de Nationale
Arbeidsraad
Maar:
 Onderscheid arbeiders & bediende op diverse andere terreinen nog altijd bestaande
 VB vakantiewetgeving, tijdelijke werkloosheidsregeling, gewaarborgd loon bij ziekte, tijdstip uitbetaling loon