Plantkunde samenvatting
H1: De wortel
Def. wortel = een plantendeel dat geen bladeren draagt, dus geen knoppen bezit en niet
geleed is.
Functies van de wortel:
1) vastankeren van de plant in de bodem
2) water en mineralen opnemen uit de bodem
3) opslag van reservevoedsel
Overlangse doorsnede door een worteltop:
- .
Wortelharen:
- uitgroeiing van de rhizodermis
- ontstaan naar de top toe, is de celdelingszone
- sterven af naarmate er een volwassen wortel ontstaat
→ CS, CD en CF blijven altijd even groot
- functie:
1) opname van water
2) contactoppervlak vergroten
Wortelmutsje (calyptra):
- functie is bescherming van de groeitop
- niet waarneembaar met het blote oog
- slijt af aan de buitenkant, hierdoor is er aangroei aan initiale cellen
Gladde zone:
- = celtrekkingszone
Functie volwassen wortel:
- wortelharen en rhizodermis zijn afgestorven
- verkurkte exodermis vormt buitenlaag
1
,Def. hoofdwortel = een ondergrondse verlenging van de stengel.
- is dycotyl (= 2 zaadlobbig)
→ monocotyl (= 1 zaadlobbig)
Def. zijwortels = vertakking op de hoofdwortel.
- kan van 1e, 2e of 3e orde zijn
Def. bijwortels = adventieve wortels bij monocotylen en sommige dicotylen (knol).
- voorkomend op stengel en blad
- alle bijwortels zijn even dik
Def. gewijzigde wortel = een wortel met een andere functie.
Soorten gewijzigde wortels:
1) knolvormige wortels:
- bij 2 jarige planten (= 1e jaar vegetatief groeien, 2e jaar generatief
bloemen, sterven daarna af)
→ 1 jarige planten doen dit in 1 jaar, en sterven daarna af
- functie: opslag van reservevoedsel
- vorm: penwortel (bv. peen) of radijswortel (bv. radijs)
2) wortelknollen:
- opgezwollen bijwortels
- functie: knol + kop, vermenigvuldiging (bv. Dahlia)
3) hechtwortels:
- bijwortels ontstaan op de stengel
- functie: vasthechting op een oppervlak (bv. klimop)
4) symbiotische wortels:
- symbiose = verschillende planten die samenleven waardoor ze beide
voordelen verkrijgen. (bv. rhizobium bij vlinderbloemigen)
→ Rhizobium zet N2 om naar een eiwit, dit kan omdat de bacterie suikers
krijgt van de plant. Als de bacterie sterft neemt de plant N 2 en NH4+ op
waardoor de plant dit kan omzetten naar organisch materiaal
- functie: symbiose tussen hogere plant en bacterie
5) luchtwortels:
- wortels die in de lucht groeien bij epifytische orchideeën
- functie: wateropname
6) steun- en steltwortels:
- luchtwortels op zijtakken die naar beneden groeien
- functie: water en zouten opnemen uit de grond, plant ondersteunen (bv.
monstera)
7) ademwortels:
- steken loodrecht uit het slijk omhoog
- functie: lucht opnemen via luchtkanalen (bv. Taxodium distichum)
8) zuigwortels:
- binnendringen in de stengel of wortel van een andere plant
- functie: parasiet (onttrekken van voedsel en water, bv. Maretak)
2
,Extra bij zuigwortels:
- ze reiken tot het xyleem en floeem
→ xyleem: transporteren water en mineralen van boven naar onder
→ floeem: transporteert suikers van boven naar onder, en van onder naar boven
H2: De stengel
Def. stengel = een plantendeel dat bladeren draagt of gedragen heeft.
Een stengel bestaat uit een:
1) knoop:
- vasthechting van het blad aan de stengel
2) internodium:
- is tussen 2 knopen, zonder de knopen erbij
3) lid:
- internodium + knoop
4) bladoksel:
- hoek tussen blad en stengel
5) loot:
- stengel + blad
Functie van de stengel:
1) draagt bladeren, vruchten en bloemen
2) verzorgt het vervoer van sappen
Groei van de stengel:
- gaat van kruidachtig naar houtig & van hol naar massief
- loot → twijg → tak
Verschillende groeirichtingen:
- verticaal / kruipend (bv. aardbei) / hangend (bv. hanggeranium)
- liggend (bv. muur) / klimmend (bv. klimop) / windend (bv. bonen)
- houtachtige en windende planten = lianen (bv. clematis)
Levensduur:
1) 1 jarige
2) 2 jarige
3) overblijvend
Vertakkingswijze:
1) monopodiale vertakking:
- eindknoop loopt steeds verder uit (bv. beuk, heeft 1 hoofdas)
2) sympodiale vertakking:
- eindknop verdrongen door hoogst gelegen zijknop, heeft 1
schijnas
- monochasiaal = 1 zijknop loopt uit (bv. linde)
- dichasiaal = 2 knoppen lopen uit (bv. Maretak)
3
, Knoppen:
- = een niet uitgegroeide spruit (bv. Robinia als wortel, populier als stengel, begonia
als bladeren)
- bedekte knop ↔ naakte knop
- bladknoppen ↔ gemengde knop ↔ bloemknop
- adventieve knop ↔ slapende knop
→ adventief = een nieuwe knop
→ slapend = knoppen zijn enkel actief met aanwezigheid van de hormonen
Def. gewijzigde stengel = een stengel met een andere functie.
Soorten gewijzigde stengel:
1) uitlopers (= stolonen):
- vorm: horizontaal groeiende stengel, bijwortels in de knopen, okselknoppen
geven nieuwe plantjes
- functie: ongeslachtelijke vermenigvuldiging (bv. aardbei)
-
2) wortelstok (= Rhizoom):
- vorm: ondergrondse stengel met horizontale of schuine groei, groei vanuit
eind- of zijknop, heeft geen bladgroen, bladeren zijn schubben (bv. meiklokje)
- functie: reserveopslag, ongeslachtelijke vermenigvuldiging
-
3) stengelknol:
- vorm: knolvormige uitgroei van de stengel, knol voorzien van knoppen en
schubben (bv. aardappel), ogen zijn spiraalvormig ingeplant waardoor ze
uitgroeien tot lucht stengels, na vorming van knollen sterft de moederplant af
- functie: reserveopslag, ongeslachtelijke vermenigvuldiging
-
4
H1: De wortel
Def. wortel = een plantendeel dat geen bladeren draagt, dus geen knoppen bezit en niet
geleed is.
Functies van de wortel:
1) vastankeren van de plant in de bodem
2) water en mineralen opnemen uit de bodem
3) opslag van reservevoedsel
Overlangse doorsnede door een worteltop:
- .
Wortelharen:
- uitgroeiing van de rhizodermis
- ontstaan naar de top toe, is de celdelingszone
- sterven af naarmate er een volwassen wortel ontstaat
→ CS, CD en CF blijven altijd even groot
- functie:
1) opname van water
2) contactoppervlak vergroten
Wortelmutsje (calyptra):
- functie is bescherming van de groeitop
- niet waarneembaar met het blote oog
- slijt af aan de buitenkant, hierdoor is er aangroei aan initiale cellen
Gladde zone:
- = celtrekkingszone
Functie volwassen wortel:
- wortelharen en rhizodermis zijn afgestorven
- verkurkte exodermis vormt buitenlaag
1
,Def. hoofdwortel = een ondergrondse verlenging van de stengel.
- is dycotyl (= 2 zaadlobbig)
→ monocotyl (= 1 zaadlobbig)
Def. zijwortels = vertakking op de hoofdwortel.
- kan van 1e, 2e of 3e orde zijn
Def. bijwortels = adventieve wortels bij monocotylen en sommige dicotylen (knol).
- voorkomend op stengel en blad
- alle bijwortels zijn even dik
Def. gewijzigde wortel = een wortel met een andere functie.
Soorten gewijzigde wortels:
1) knolvormige wortels:
- bij 2 jarige planten (= 1e jaar vegetatief groeien, 2e jaar generatief
bloemen, sterven daarna af)
→ 1 jarige planten doen dit in 1 jaar, en sterven daarna af
- functie: opslag van reservevoedsel
- vorm: penwortel (bv. peen) of radijswortel (bv. radijs)
2) wortelknollen:
- opgezwollen bijwortels
- functie: knol + kop, vermenigvuldiging (bv. Dahlia)
3) hechtwortels:
- bijwortels ontstaan op de stengel
- functie: vasthechting op een oppervlak (bv. klimop)
4) symbiotische wortels:
- symbiose = verschillende planten die samenleven waardoor ze beide
voordelen verkrijgen. (bv. rhizobium bij vlinderbloemigen)
→ Rhizobium zet N2 om naar een eiwit, dit kan omdat de bacterie suikers
krijgt van de plant. Als de bacterie sterft neemt de plant N 2 en NH4+ op
waardoor de plant dit kan omzetten naar organisch materiaal
- functie: symbiose tussen hogere plant en bacterie
5) luchtwortels:
- wortels die in de lucht groeien bij epifytische orchideeën
- functie: wateropname
6) steun- en steltwortels:
- luchtwortels op zijtakken die naar beneden groeien
- functie: water en zouten opnemen uit de grond, plant ondersteunen (bv.
monstera)
7) ademwortels:
- steken loodrecht uit het slijk omhoog
- functie: lucht opnemen via luchtkanalen (bv. Taxodium distichum)
8) zuigwortels:
- binnendringen in de stengel of wortel van een andere plant
- functie: parasiet (onttrekken van voedsel en water, bv. Maretak)
2
,Extra bij zuigwortels:
- ze reiken tot het xyleem en floeem
→ xyleem: transporteren water en mineralen van boven naar onder
→ floeem: transporteert suikers van boven naar onder, en van onder naar boven
H2: De stengel
Def. stengel = een plantendeel dat bladeren draagt of gedragen heeft.
Een stengel bestaat uit een:
1) knoop:
- vasthechting van het blad aan de stengel
2) internodium:
- is tussen 2 knopen, zonder de knopen erbij
3) lid:
- internodium + knoop
4) bladoksel:
- hoek tussen blad en stengel
5) loot:
- stengel + blad
Functie van de stengel:
1) draagt bladeren, vruchten en bloemen
2) verzorgt het vervoer van sappen
Groei van de stengel:
- gaat van kruidachtig naar houtig & van hol naar massief
- loot → twijg → tak
Verschillende groeirichtingen:
- verticaal / kruipend (bv. aardbei) / hangend (bv. hanggeranium)
- liggend (bv. muur) / klimmend (bv. klimop) / windend (bv. bonen)
- houtachtige en windende planten = lianen (bv. clematis)
Levensduur:
1) 1 jarige
2) 2 jarige
3) overblijvend
Vertakkingswijze:
1) monopodiale vertakking:
- eindknoop loopt steeds verder uit (bv. beuk, heeft 1 hoofdas)
2) sympodiale vertakking:
- eindknop verdrongen door hoogst gelegen zijknop, heeft 1
schijnas
- monochasiaal = 1 zijknop loopt uit (bv. linde)
- dichasiaal = 2 knoppen lopen uit (bv. Maretak)
3
, Knoppen:
- = een niet uitgegroeide spruit (bv. Robinia als wortel, populier als stengel, begonia
als bladeren)
- bedekte knop ↔ naakte knop
- bladknoppen ↔ gemengde knop ↔ bloemknop
- adventieve knop ↔ slapende knop
→ adventief = een nieuwe knop
→ slapend = knoppen zijn enkel actief met aanwezigheid van de hormonen
Def. gewijzigde stengel = een stengel met een andere functie.
Soorten gewijzigde stengel:
1) uitlopers (= stolonen):
- vorm: horizontaal groeiende stengel, bijwortels in de knopen, okselknoppen
geven nieuwe plantjes
- functie: ongeslachtelijke vermenigvuldiging (bv. aardbei)
-
2) wortelstok (= Rhizoom):
- vorm: ondergrondse stengel met horizontale of schuine groei, groei vanuit
eind- of zijknop, heeft geen bladgroen, bladeren zijn schubben (bv. meiklokje)
- functie: reserveopslag, ongeslachtelijke vermenigvuldiging
-
3) stengelknol:
- vorm: knolvormige uitgroei van de stengel, knol voorzien van knoppen en
schubben (bv. aardappel), ogen zijn spiraalvormig ingeplant waardoor ze
uitgroeien tot lucht stengels, na vorming van knollen sterft de moederplant af
- functie: reserveopslag, ongeslachtelijke vermenigvuldiging
-
4
