Samenvatting Basis diervoeding

Basis Diervoeding
1. Samenstelling van voeder
 Voeder = voor dieren
Voedsel = voor mensen

 Nut van voeding?
Onderhoud en soms extra: groei, dracht, productie

 Nut van veevoeding? BASIS!
o Nutsdieren: productiespecifiek
(behoefte is niet hetzelfde VEM voor melkvee als voor een kip of
varken)
o Vormt basis voor diervoedingsleer: veel onderzoek, veel kennis
o Vee als type dieren = identieke systemen bij hobby’s,
gezelschapsdieren of andere

 Nut tov andere diersoorten?
Parellel gaan denken: vb. reactie in spijsverteringsstelsels

1.1. Het vergelijken van 2 voeders door gebruik van 1 taal
 Samenstelling/bestanddelen uitdrukken in:
o Ingrediënten = voedermiddelen, grondstoffen
o Nutriënten = chemische samenstelling
Vb.
- Gehaltes vocht/energie/vet/eiwit/mineralen/…
- In procent (1% eiwit is 10 gram eiwit in 1 kg voeder)
- Via Weende-analyse

1.2. Vermeldingen op producten
 Verplicht op etiket: Samenstelling (vb. p. 13 en 14)
Vroeger: ingrediënten en %
Sinds 2007:
o Ingrediënten  Categorieën
Vb. tarwe, gerst  graanproducten
o %  opsomming in afnemende volgorde van belangrijkheid van
gewichtspercentages
Vb. In 1 kg product weegt eerste categorie meer dan volgende

 Naast grondstoffen kunnen ook additieven (= toevoegingmiddelen)
aanwezig zijn. Ster gereglementeerd voor veevoeders.

1.3.
1.4. Voederetiketten
Voorbeelden bij 1.2.




Door Fien G.

,1.5. Wettelijke bepalingen  niet kennen
1.6. Chemische samenstelling
1.6.1. Weende-analyse

= een snelle en eenvoudige analyse om te weten in welke fracties/ van
chemische stoffen voedermiddelen op te delen zijn.
 Alle grondstoffen (plantaardig + dierlijke oorsprong) zijn opgebouwd uit
dezelfde fracties/componenten, maar in verschillende hoeveelheden.
 Nadeel: grote groep stoffen die niet bepaald kunnen worden via Weende-
methode wegens zeer kleine hoeveelheid.
Vb. vitaminen, hormonen, antibiotica  speciale apparatuur vereist
Schematische opdeling
Stikstofhoudend Ruw eiwit 19%
e stoffen (N)
Organische stof 20% Amiden of niet-eiwithoudend
90% (NPN) 1%
(vb. ureum)
(koolstof- Niet Vet 3%
Droge stof verbindingen) stikstofhoudend
100% e stoffen Ruwe celstof
(stikstofvrij) Koolhydraten (RC) = vezels
70% 67% Zetmeel Overige
Suiker koolhydraten
Organische (OK)
zuren
Anorganische As: (na verhitten)
stof  Mineralen
10%  Spoorelementen
 Eventuele grondverontreiniging (zand)


 Voedermiddel uitgedrukt in Verse Stof (VS):
Verse Stof (VS) = Droge Stof (DS) + vocht
 Start van analyse altijd bij droge stof
 Basisbegrippen:
Organische stof Gemaakt door organismen in natuur. Bevat altijd
koolstof-verbinding (C)
Vb. vet, koolhydraten, cellulose

Anorganische stof Niet per se gemaakt door organismen in natuur.
Hoofdzakelijk in levenloze materie.
Zonder koolstof-verbinding (geen C)
Vb. water, zouten

Droge stof (DS) De stof die overblijft na drogen bij 105°C het water uit
het voedermiddel verdwenen is
Vocht (VO) Hoeveelheid water in een voedermiddel aanwezig

Ruw eiwit (RE) Een verzamelnaam voor alle N-houdende

Door Fien G.

, verbindingen waarbij re = N x 6,25

Ruw vet (RV) Gehalte aan vetachtige stoffen in een voedermiddel

Ruwe celstof (RC) Het gehalte aan ruwe vezel in een voedermiddel.
 functie bij de vertering

As Gehalte aan as of totale minerale stoffen in het
voedermiddel

Verteringscoëfficiënt (VC) Getal dat aangeeft hoeveel procent van de aanwezige
voedende bestanddelen verteerbaar zijn voor het
dier. Uitgedrukt in procenten. Verschillend voor de
verschillende diersoorten.

Verteerbaar ruw eiwit Gehalte aan eiwit dat voor een bepaalde diersoort
(VRE) verteerbaar is (amiden inbegrepen)


1.6.2. Water

Functies van water:
 Een oplosmiddel voor de voedende bestanddelen (vertering)
 Trasportmiddel voor voedingstoffen, afvalstoffen, gassen en hormonen
 Warmteregelaar
 Regelaar voor de voornaamste lichaamsconstanten (vb. voor de
osmotische druk)

1.6.3. Droge stof

 Blijft over na verhitting (105°C)
 Resultaat afgewogen:
Op 1 kg gerst nog 860 g droge stof = 86% DS
 Bevat voedingsbestanddelen
 Zorgt voor verzadiging
1.6.3.1 Organische en anorganische stof
 Droge stof verhitten tot 580°C:
o Deel dat volledig verbrand is (energiehoudend) = organische stof
o Deel dat overblijft (mineralen + zand = as) = anorganische stof




Door Fien G.

,  Organische stof: 4 hoofdgroepen:
o Eiwitten
o Vetten
o Koolhydraten
o Vitaminen

 Oorsprong zeer belangrijk:
Dierlijke grondstof: voornamelijk eiwit+ vet
Plantaardige grondstof: voornamelijk koolhydraten
Uitzondering: oliehoudende zaden (tussenin)

 Anorganische stof:
o Hoofdelementen: Ca, P, K, Na, Mg
o Sporenelementen: Fe, Cu2, Co, Mn, Zn

1.6.4. De eiwitten

1.6.4.1 Functies
 Bouwstoffen: huid, haar, nagels, veren, …
 Enzymen
 Afweerstoffen
 Vervoer
 Omzetten

1.6.4.2 Samenstelling moleculair vlak
 Proteïnen = ketens van AZ opgevouwd tot bepaalde 3D structuur.
Bevatten altijd N.
 Proteïden= proteïnen verbonden met niet-eiwitachtige groep (N-vrij)

1.6.4.3 Aminozuren
= een organische stof bestaande uit twee koolstofatomen
met daaraan een aminogroep (met N), een
zuurgroep en een restgroep
 De restgroep bestaat uit C, H, O en soms uit S en P
 Restgroep bepaalt de eigenschappen van het
aminozuur
 Neutrale aminozuren:
o Glycine
o Alanine
o Valine
o Leucine
 Zwavelhoudende aminozuren:
o Cysteine
o Taurine
 Zure aminozuren en hun afgeleiden:
o Asparagine
o Glutamine
 Alkalische aminozuren
o Arginine
 Ongeveer 200 AZ gevonden in natuur, maar slechts 20-tal gangbare AZ


 Heel veel verschillende eiwitten:
o Welke AZ?

Door Fien G.