ZSO: Anatomie II
Kennisclip 1: ventrikelsysteem
Ventrikel komen tot stand uit de holtes van de hersenblaasjes. Uit het telencephalon ontstaan de
laterale ventrikels, die zich in de hemisferen bevinden. Het derde ventrikel bevindt zich in het
diencephalon, maar ook in het telencephalon impar. De verbindingen tussen de zijventrikels en het
derde ventrikel worden de foramina intraventriculaire / formamina van Monro genoemd, en je hebt
er hier twee van; 1 voor elk zijventrikel.
De ruimte in het mesencephalon het het aquaduct. De ruimte in het oorspronkelijke
rhombocephalon is het vierde ventrikel, deze wordt in volwassen situatie gevormd door het meten-
en myelencephalon (pons en medulla oblongata). De enige ruimte is zal gaan verdwijnen is het
centrale kanaal, welke zich in het deel bevindt wat het ruggenmerg zal worden.
Wat er gebeurt in de vorming van de ventrikels is dat het
dak van sommige hersenblaasjes zo dun wordt, dat deze
nog maar 1 cellaag dik is. We kijken in deze afbeelding van
dorsaal. Het is hier aangegeven met een soort grijze
schetsing. Als we doorsnedes maken door verschillende
hersenblaasjes (diencephalon en metencephalon). We zie
dat het dak zo dun is dat het nog maar uit 1 cel laag
bestaat. Het gaat hier dus om het dak van de 3e en van het
4e ventrikel, die plaatselijk 1 cellaag dik zijn en dit noemen
we ependym. Dit gebeurt overigens ook ter plaatse van
andere hersenblaasjes.
Dat ependym vormt plooien die naar binnen
hernieren, dus de ventrikelruimtes in. Ependym-plooien +
vaatrijk bindweefsel (tele choroidea) = plexus choroideus.
De witte stiplijnen in de linker afbeelding zijn de lengtes
waar dat ependym naar binnen groeit.
De plexus choroideus maakt het hersenvocht aan
(de liquor cerbrospinalis). De plexus wordt gemaakt ter
hoogte van de laterale ventrikels, de derde ventrikel en de
vierde. In de vierde zien we ook dat de dakplaten zo dun
worden dat de dakplaten in het ventrikel vallen, waardoor er
drie gaten ontstaan: aan de zijkanten de foramina van
Luschka (2 foramina) en in het midden het foramen van
Magendi. Door die foramina van Luschka zien we het
plexus weefsel weer naar buiten toe pulten, welke we de
bloementuiltjes v. Bochdalek noemen.
Door de primaire groei van de hemisfeer worden de ventrikels ook anders gevormd. Mede door de
verdikking van de basale wand van de hemisfeer, waar zich de basale kernen zullen vormen. Zij
werpen een relief op de contour van de laterale ventrikels, die daardoor boonvormig zal worden.
Op een later moment in de groei zien we de toegenomen priamire groei, en bovendien de contour
van de laterale ventrikel is veranderd: er zijn een soort punten aan gekomen ter plaatste van de
occipitale en temporele kwab, maar ook de frontalis. Dit is secundaire groei, die niet enkel van
invloed is op de vorm van de hemisfeer maar ook van de contouren van de ventrikels.
Nog later in de onwikkeling zie we dat de laterale ventrikels en hoornen worden; een C-
vorm. Met name ter plaatste van de occipitale kwab zien we een hoorn, maar er is dus ook een
frontale en een temporele hoorn. Uiteindelijk in de volwassen situatie zien we de de nitieve C-
vorm ontstaan.
fi
, De liquor, gemaakt door de plexus
stroomt als volgt: van laterale naar
3e ventrikel via foramen van Monro
—> naar het aquaduct —> 4e
ventrikel (waar ook een plexus en
dus liquor productie plaats vindt) —>
foramen van Magendi + foramen van
Luschka naar subarachnoidale
ruimte.
Kennisclip 2: omhullende structuren
We kijken naar het meest craniale deel van de hersenen, daar waar de hemisferen elkaar
ontmoeten. Van buiten naar binnen:
1. huid en bindweefsel
2. schedelbot,
3. harde hersenvlies de dura mater of pachymenix. Dit is een dubbel blad dat tegen elkaar ligt en
plaatselijk verwijd is, collagene vezels
4. spinneweb-vlies of arachnoidea
5. zachte hersenvlies of pia mater
De hersenvliezen nomen we ook wel meningen. De
arachnoidea en pia samen worden den pia-arachnoidea
genoemd of het leptomeninx = zacht hersenvlies.
Tussen de vliezen liggen er ruimtes. Tussen het dura
dubbelblad ligt de intradurale ruimte. Boven de dura
mater ligt de epidurale ruimte, welke in de normale
situatie niet bestaat; enkel als er bijv. een bloeding is
ontstaat deze ruimte. Dit is tussen de dura en het
schedelbot. De subdurale ruimte ligt onder de dura
mater en tussen het arachnoidea, ook deze zou niet
moeten bestaan in normale situatie (deze afbeelding
klopt dus eigenlijk niet, hier lijkt het wel te bestaan). Als
laatste is er de echte ruimte, de (sub)arachnoidale
ruimte, deze bevindt zicht tussen de tentakels van het
arachnoidea. Hij bevindt zich onder de afgesloten laag
van de arachnoidea en maar te midden van de tentakels (vandaar evenveel reden hem
subarachnoidaal als gewoon arachnoidaal te noemen).
Op het niveau van het ruggenmerg zit het net wat
anders in elkaar. Ook hier heb je drie hersenvliezen:
dura, archnoidea en de pia mater (lig. denticulatum). Dit
lig. deticulatum zij in feite plaatselijke verdichtingen van
de pia mater. De arachnoidea is zo ijl van bouw dat je
hem nauwelijks kan herkennen als aparte structuur. Ook
hier zijn er ruimtes. Anders dan op het niveau van de
hersenen is hier wel een echte epidurale ruimte, waarin
zich vetweefsel met een venenplexus bevindt. Dat is
dus echt een verschil met de hersenen. Ook de
subarachnoidale ruimte is herkenbaar en wordt op dit
niveau de spinale ruimte genoemd.
Kennisclip 1: ventrikelsysteem
Ventrikel komen tot stand uit de holtes van de hersenblaasjes. Uit het telencephalon ontstaan de
laterale ventrikels, die zich in de hemisferen bevinden. Het derde ventrikel bevindt zich in het
diencephalon, maar ook in het telencephalon impar. De verbindingen tussen de zijventrikels en het
derde ventrikel worden de foramina intraventriculaire / formamina van Monro genoemd, en je hebt
er hier twee van; 1 voor elk zijventrikel.
De ruimte in het mesencephalon het het aquaduct. De ruimte in het oorspronkelijke
rhombocephalon is het vierde ventrikel, deze wordt in volwassen situatie gevormd door het meten-
en myelencephalon (pons en medulla oblongata). De enige ruimte is zal gaan verdwijnen is het
centrale kanaal, welke zich in het deel bevindt wat het ruggenmerg zal worden.
Wat er gebeurt in de vorming van de ventrikels is dat het
dak van sommige hersenblaasjes zo dun wordt, dat deze
nog maar 1 cellaag dik is. We kijken in deze afbeelding van
dorsaal. Het is hier aangegeven met een soort grijze
schetsing. Als we doorsnedes maken door verschillende
hersenblaasjes (diencephalon en metencephalon). We zie
dat het dak zo dun is dat het nog maar uit 1 cel laag
bestaat. Het gaat hier dus om het dak van de 3e en van het
4e ventrikel, die plaatselijk 1 cellaag dik zijn en dit noemen
we ependym. Dit gebeurt overigens ook ter plaatse van
andere hersenblaasjes.
Dat ependym vormt plooien die naar binnen
hernieren, dus de ventrikelruimtes in. Ependym-plooien +
vaatrijk bindweefsel (tele choroidea) = plexus choroideus.
De witte stiplijnen in de linker afbeelding zijn de lengtes
waar dat ependym naar binnen groeit.
De plexus choroideus maakt het hersenvocht aan
(de liquor cerbrospinalis). De plexus wordt gemaakt ter
hoogte van de laterale ventrikels, de derde ventrikel en de
vierde. In de vierde zien we ook dat de dakplaten zo dun
worden dat de dakplaten in het ventrikel vallen, waardoor er
drie gaten ontstaan: aan de zijkanten de foramina van
Luschka (2 foramina) en in het midden het foramen van
Magendi. Door die foramina van Luschka zien we het
plexus weefsel weer naar buiten toe pulten, welke we de
bloementuiltjes v. Bochdalek noemen.
Door de primaire groei van de hemisfeer worden de ventrikels ook anders gevormd. Mede door de
verdikking van de basale wand van de hemisfeer, waar zich de basale kernen zullen vormen. Zij
werpen een relief op de contour van de laterale ventrikels, die daardoor boonvormig zal worden.
Op een later moment in de groei zien we de toegenomen priamire groei, en bovendien de contour
van de laterale ventrikel is veranderd: er zijn een soort punten aan gekomen ter plaatste van de
occipitale en temporele kwab, maar ook de frontalis. Dit is secundaire groei, die niet enkel van
invloed is op de vorm van de hemisfeer maar ook van de contouren van de ventrikels.
Nog later in de onwikkeling zie we dat de laterale ventrikels en hoornen worden; een C-
vorm. Met name ter plaatste van de occipitale kwab zien we een hoorn, maar er is dus ook een
frontale en een temporele hoorn. Uiteindelijk in de volwassen situatie zien we de de nitieve C-
vorm ontstaan.
fi
, De liquor, gemaakt door de plexus
stroomt als volgt: van laterale naar
3e ventrikel via foramen van Monro
—> naar het aquaduct —> 4e
ventrikel (waar ook een plexus en
dus liquor productie plaats vindt) —>
foramen van Magendi + foramen van
Luschka naar subarachnoidale
ruimte.
Kennisclip 2: omhullende structuren
We kijken naar het meest craniale deel van de hersenen, daar waar de hemisferen elkaar
ontmoeten. Van buiten naar binnen:
1. huid en bindweefsel
2. schedelbot,
3. harde hersenvlies de dura mater of pachymenix. Dit is een dubbel blad dat tegen elkaar ligt en
plaatselijk verwijd is, collagene vezels
4. spinneweb-vlies of arachnoidea
5. zachte hersenvlies of pia mater
De hersenvliezen nomen we ook wel meningen. De
arachnoidea en pia samen worden den pia-arachnoidea
genoemd of het leptomeninx = zacht hersenvlies.
Tussen de vliezen liggen er ruimtes. Tussen het dura
dubbelblad ligt de intradurale ruimte. Boven de dura
mater ligt de epidurale ruimte, welke in de normale
situatie niet bestaat; enkel als er bijv. een bloeding is
ontstaat deze ruimte. Dit is tussen de dura en het
schedelbot. De subdurale ruimte ligt onder de dura
mater en tussen het arachnoidea, ook deze zou niet
moeten bestaan in normale situatie (deze afbeelding
klopt dus eigenlijk niet, hier lijkt het wel te bestaan). Als
laatste is er de echte ruimte, de (sub)arachnoidale
ruimte, deze bevindt zicht tussen de tentakels van het
arachnoidea. Hij bevindt zich onder de afgesloten laag
van de arachnoidea en maar te midden van de tentakels (vandaar evenveel reden hem
subarachnoidaal als gewoon arachnoidaal te noemen).
Op het niveau van het ruggenmerg zit het net wat
anders in elkaar. Ook hier heb je drie hersenvliezen:
dura, archnoidea en de pia mater (lig. denticulatum). Dit
lig. deticulatum zij in feite plaatselijke verdichtingen van
de pia mater. De arachnoidea is zo ijl van bouw dat je
hem nauwelijks kan herkennen als aparte structuur. Ook
hier zijn er ruimtes. Anders dan op het niveau van de
hersenen is hier wel een echte epidurale ruimte, waarin
zich vetweefsel met een venenplexus bevindt. Dat is
dus echt een verschil met de hersenen. Ook de
subarachnoidale ruimte is herkenbaar en wordt op dit
niveau de spinale ruimte genoemd.
