ECONOMIE H1 SCHAARSTE, GELD EN HANDEL
1.1 kiezen is kostbaar
- Je kunt uitleggen hoe schaarste ontstaat en dat er door schaarste keuzes moeten worden gemaakt.
- Je kunt de netto baten berekenen van alternatief aanwendbare schaarste middelen en bepalen welke
aanwendingsrichting gekozen wordt.
Mensen hebben behoeften en beschikken over middelen om in deze behoeften te voorzien. Behoeften zijn onbegrensd, middelen
zijn beperkt aanwezig. Hierdoor ontstaat er schaarste: er zijn te weinig middelen om de behoefte van iedereen te bevredigen.
Daarom moeten er keuzes worden gemaakt: op welke manier worden alternatief aanwendbare middelen ingezet om de
behoeften te bevredigen? Het vak economie gaat over het maken van die keuzes.
Om te bepalen hoe een middel het best gebruikt kan worden, moet je telkens dezelfde 3 stappen doorlopen:
1. Bepaal alle verschillende manieren waarop het middel gebruikt kan worden.
2. Bereken voor elke aanwendingsrichting de kosten en baten.
3. Kies de aanwendingsrichting waarbij de opbrengsten het meest uitstijgen boven de kosten: deze aanwendingsrichting
heeft de hoogste netto-baten.
Behoeften:
- Primaire: basisbehoeften (voedsel, kleding)
- Secundaire: luxe behoeften (merkkleding)
H2 VAN RUILEN KOMT GEEN HUILEN
2.1 wederzijds voordeel
Een ruil komt tot stand als zowel vrager als aanbieder er baat bij hebben. Bij een ruil is elke partij vrager en aanbieder. Een ruil
komt dus alleen tot stand als er wederzijds voordeel is.
In een economie in autarkie wordt niet geruild, maar is iedereen zelfvoorzienend. Dit komt in praktijk niet voor, want in een
economie waar geruild wordt, bevredigen mensen hun behoeften beter. Een land in autarkie is minder welvarend dan landen die
ruilen met het buitenland.
Om te kunnen ruilen moet de ruilverhouding ook bekend zijn. Dat is de waarde van het ene middel uitgedrukt in de eenheden van
het andere middel (1 : 3)
Om een ruil tot stand te laten komen moet:
o Er wederzijds voordeel zijn
o De ruilverhouding bekend zijn
2.2 Eigendomsrechten, transactiekosten en instituties
Om te kunnen ruilen moet:
o De eigenaar de wetmatige eigenaar zijn
o De transactie kosten moeten lager zijn dan het wederzijds voordeel
Een ruil is de overdracht van een eigendomsrecht. Eigendomsrechten kunnen ook betrekking hebben op een idee of creatieve
uiting, het eigendomsrecht is dan vastgelegd in een patent of octrooi. Muziek, beeldende kunst en literatuur worden beschermd
door vast te leggen wie de eigenaar is van de intellectuele eigendomsrechten. Dit is auteursrecht.
1.1 kiezen is kostbaar
- Je kunt uitleggen hoe schaarste ontstaat en dat er door schaarste keuzes moeten worden gemaakt.
- Je kunt de netto baten berekenen van alternatief aanwendbare schaarste middelen en bepalen welke
aanwendingsrichting gekozen wordt.
Mensen hebben behoeften en beschikken over middelen om in deze behoeften te voorzien. Behoeften zijn onbegrensd, middelen
zijn beperkt aanwezig. Hierdoor ontstaat er schaarste: er zijn te weinig middelen om de behoefte van iedereen te bevredigen.
Daarom moeten er keuzes worden gemaakt: op welke manier worden alternatief aanwendbare middelen ingezet om de
behoeften te bevredigen? Het vak economie gaat over het maken van die keuzes.
Om te bepalen hoe een middel het best gebruikt kan worden, moet je telkens dezelfde 3 stappen doorlopen:
1. Bepaal alle verschillende manieren waarop het middel gebruikt kan worden.
2. Bereken voor elke aanwendingsrichting de kosten en baten.
3. Kies de aanwendingsrichting waarbij de opbrengsten het meest uitstijgen boven de kosten: deze aanwendingsrichting
heeft de hoogste netto-baten.
Behoeften:
- Primaire: basisbehoeften (voedsel, kleding)
- Secundaire: luxe behoeften (merkkleding)
H2 VAN RUILEN KOMT GEEN HUILEN
2.1 wederzijds voordeel
Een ruil komt tot stand als zowel vrager als aanbieder er baat bij hebben. Bij een ruil is elke partij vrager en aanbieder. Een ruil
komt dus alleen tot stand als er wederzijds voordeel is.
In een economie in autarkie wordt niet geruild, maar is iedereen zelfvoorzienend. Dit komt in praktijk niet voor, want in een
economie waar geruild wordt, bevredigen mensen hun behoeften beter. Een land in autarkie is minder welvarend dan landen die
ruilen met het buitenland.
Om te kunnen ruilen moet de ruilverhouding ook bekend zijn. Dat is de waarde van het ene middel uitgedrukt in de eenheden van
het andere middel (1 : 3)
Om een ruil tot stand te laten komen moet:
o Er wederzijds voordeel zijn
o De ruilverhouding bekend zijn
2.2 Eigendomsrechten, transactiekosten en instituties
Om te kunnen ruilen moet:
o De eigenaar de wetmatige eigenaar zijn
o De transactie kosten moeten lager zijn dan het wederzijds voordeel
Een ruil is de overdracht van een eigendomsrecht. Eigendomsrechten kunnen ook betrekking hebben op een idee of creatieve
uiting, het eigendomsrecht is dan vastgelegd in een patent of octrooi. Muziek, beeldende kunst en literatuur worden beschermd
door vast te leggen wie de eigenaar is van de intellectuele eigendomsrechten. Dit is auteursrecht.
