Samenvatting ouderenzorg

1.VEROUDEREING VAN DE BEVOLKING
UITDAGINGEN VOOR DE VERPLEEGKUNDIGE PRAKTJIK


1.1. KWESTIE VAN ONTGROENING EN TOENAME VAN DE LEVENSVERWACHTING

 Verschuivingen van de leeftijdsopbouw van de bevolking

1.1.1. ONT GROENI NG VAN DE BEVOLKI NG

 Vermindert aandeel jongeren in bevolking
 ontgroening
= aandeel van jongeren (0-19 jaar) in de totale bevolking jaar na jaar afneemt

 Evolutie van het aantal geboorten (1830-2016)
o WO II: stop van geboorten
o 1945-1965: babyboomgeneratie; verbeterde levensomstandigheden en
vertrouwen
o 1960+: geboorten daalt, beschikbaarheid anticonceptiepil en
geboortecontrole

 Gemiddelde aantal kinderen onder het vervang peil blijft
o Vervangspijl = 2.1.
 Generaties te vervangen
 Bevolking op peil te houden

1.1.2. TOE NAME VA N DE LEVEN SVERWACHTI NG

 Hogere leeftijd bereiken
o Verbeterde levensomstandigheden
o de vooruitgang van de gezondheidszorg
o de recentere preventiecampagnes

 vrouwen hebben een hoger sterftecijfer dan mannen
 de kloof in levensverwachting tussen mannen en vrouwen verkleint

1.1.3. DE BEVOLKIN G VER GRIJS T EN VERZ ILVE RT

 ontgroening + toegenomen levensverwachting
 aandeel ouderen in onze samenleving nemen toe
 vergrijzing
= het aandeel ouderen (65+ jaar) in de bevolking dat jaar na jaar toeneemt)

 het ouder worden van de grote babyboomgeneratie  vergrijzing versnelt

 verzilvering van bevolking (dubbele vergrijzing of vergijzing binnen de vergrijzing)
= het toenemende aandeel oudste ouderenen (80+ jaar) binnen het segment van
de oudere bevolking (65+ jaar)

 vergrijzingsgolf rond 2040 piek bereiken: geleidelijke uitdoving van het
babyboomeffect

,1.1.4. DE ONTGROENIN G EN VERGR IJZI NG V ISUEE L VOORG ESTELD

 leeftijdspiramide van België: veroudering van de bevolking

 leeftijdssamenstelling van 1881: ‘echte’ piramide
= een brede voet en een scherpe top
o brede basis en een scherpe top

 samenstelling van de bevolking in 2025: typische proefiel van een verouderde
bevolking
o basis is smaller, top is minder scherp

 leeftijdspriramide in 2050: verder bouwend op het model van 2025

1.1.5. DE OTNGROENIN G EN VERGR IJZI NG G ENUA NC EERD

 Brussels hoofdstedelijk gewest duidelijk jonger is dan de twee andere gewesten
o Groter percentage jongeren
o Kleiner percentage 65+
 multiculturele karakter: jongen mensen die vanuit het buitenland naar
Brussel trekken, gemiddeld meer kinderen geboren in niet-Belgische origine
gezinenen
o Hoogste aandeel 80+

 Waals gewest: meer uitgesproken vergrijzing
o Minder jongeren en meer ouderen

 De kust: sterke vergrijzing
o 26% van 65+ jaar  pensionmigranten = ouderen die na pensionering hun
oorspronkelijke woonplaats inruilen voor een woonplaats aan de Belgische
kust

o Uitdagingen
 Veelal een minimaal sociaal netwerk bij pensionmigranten met een
grotere belasting voor de professionele (thuis)zorg tot gevolg
 Nood aan leeftijdsvriendelijke woonomgevingen
 Hoge druk op diensten thuisverpleging en (semi)-residentiële
voorzieningen
 Een hoge vraag naar werknemers in de zorg maar tegelijk wordt de
beroeps actieve bevolking in de provincie West-Vlaanderen kleiner,
wat onder meet zorgt voor diverse uitdagingen op zorg economisch
vlak

,1.2. UITDAGINGEN VOOR DE VERPLEEGKUNDIGE PRAKTIJK

 Vergrijzing + verzilvering  de zorgvraag zal toenemen en evolueren

1.2.1. DE OUDERE VAN DE TOEKOM ST: NOODZAAK TOT HERZIENING VAN DE
ZORG A AN OUDEREN

 Babyboomers: toenemende kwetsbaarheid, aangesproken te worden op wat ze
nog kunnen, willen zinvol ouder worden, van betekenis zijn en actief blijven in de
samenleving
o Info over de geboden kwaliteit en veiligheid en controle over hun
zorgverlening

1.2.2. FOCUS OP GEZOND EN ACTIEF OUDER WORDEN

 Sterk verbeterde gezondheidszorg  ziektes die vroeger sneller een overlijden tot
gevolg hadden, beter worden opgespoord en (preventief) behandeld
 Bevolking op een actieve manier en in goede gezondheid ouders wordt, is in onze
maatschappij een uitdaging geworden
o Preventie: voorkomen va ziekte, complicaties en vroegtijdige sterfte
o behoud van kwaliteit van leven door zelfredzaamheid en de eigen regie van
ouderen te ondersteunen

1.2.3. TOENAME VAN CHRONISCHE A ANDOENINGEN

 stijgt met de leeftijd
o 65-75j = 21%
o 75+ = 42%

 Chronische aandoeningen:
= langdurige ziekten met een meestal langzame progressie, zoals hart- en
vaatziekten, kanker, chronische longaandoeningen, diabetes, dementie, artrose,
psychische aandoeningen

 Prevalentie van Multi morbiditeit neemt toe
= twee of meer chronische ziekten tegelijk voorkomen bij dezelfde persoon

 Specifieke gevolgen voor het dagelijks functioneren
 Verhoogde kans dat een persoon behoefte heeft aan langdurige zorg en/of
ondersteuning

1.2.4. TOENAME VAN DE ZORGVRAAG

 Aandoeningen sneller gediagnosticeerd en niet levensbedreigend
o Over een langere periode nood aan zorg

 Ernstige beperkingen bij de (instrumentele) activiteiten van het dagelijks leven
(2020: 25%/ 2050: 80%):
o ADL: zelfredzaamheid in de eigen leefomgeving
o IADL: complexere activiteiten waarvoor ook planning en inzicht nodig zijn

 Ontstaan van beperkingen

, o Als gevolg van een chronische aandoeningen
o Als gevolg van een acute aandoening

1.2.5. TOENAME VAN HET AANTAL PERSONEN MET DEMENTIE

 Vergrijzing + verzilvering  aantal mensen met dementie zal fors toenemen
= verzamelnaam voor een groep aandoeningen waarbij meerdere stoornissen in
het cognitieve functioneren samen optreden

 Kans op dementie neemt sterk toe met de leeftijd
o 10% = 65+
o 20% = 80+
o 40% = 90+

 Bevolkingsvooruitzichten – Vlaams gewest
o 2035: 42.7% meer mensen met dementie
o 2060: verdubbeling van het aantal personen met dementie

 Minder sterke groei doordat leeftijd niet de enige risicofactor op dementie
o Gezonde leefstijl (minder roken of meer bewegen)

1.2.6. DRUK OP INFORM ELE ZORGVERLENERS

 Kwetsbare ouderen rekenen voor ondersteuning in het dagelijkse leven op de inzet
van professionele en informele zorgverleners
o Middenleeftijd
o Vol- of deeltijd beroepsactief

 Informele zorg
= alle zorg en ondersteuning waar je niet voor betaalt en die niet door een
professional wordt verricht.

 Prognoses: familiale zorgindex vanaf 2025 sterk stijgen
= drukt uit hoeveel 80+ staan tegenover de bevolkingsgroep tussen 50 en 59jaar
die geacht kunnen worden in te staan voor de informele zorgverlening
o Stijging zorgindex: meer zorgbehoevende ouderen zullen staan tegenover
minder potentieel zorgverlenende vijftigers

 Mantelzorgers: de partner of een van de kinderen
o Verschillende soorten hulp (boodschappen, gezelschap, verplaatsingen,…)
o Ondersteund door professionele thuiszorg
o Verhoogd risico op overbelasting en uitputting, risico op eigen
gezondheidsproblemen, kans op sociaal isolement en vereenzaming

 Diverse factoren  beschikbaarheid mantelzorger negatief beïnvloeden
o Lagere geboortecijfers en gezinsverdunning verhogen de kans dat slechts
één of twee kinderen mantelzorgtaken op zich kunnen nemen
o De grotere participatie (van vrouwen) aan de arbeidsmarkt en de verhoging
van de pensioengerechtigde leeftijd verminderen de beschikbare tijd voor
mantelzorg