Wat is sociale psychologie?
= ddelgebied van de psychologie dat zich bezighoudt met de sociale invloeden op individueel gedrag en
met gedrag van individuen met, voor, tegen elkaar.
- Coverte gedragingen -> handelende persoon kan ze waarnemen, anderen niet
! denkprocessen, affectieve toestanden, motivaties
Bv. Prof denkt niet weer problemen met computer zonder studenten zien dat ze dat denkt
- Overte gedragingen -> waarneembare gedragingen voor iedereen
Doel? Gedrag beschrijven, verklaren, gevolgen geven
! sommige delen ook besturdeerd door andere psychologische disciplines, maar sociale psychologie
gericht op het sociale
- Fundamentele sociale psychologie -> theoriegericht onderzoek
- Toegepaste sociale psychologie -> theorien gebruiken om maatschappelijke of persoonlijk
problemen op te lossen + kijken of oplossingen gewenste gedrag opleveren ->
praktijkgericht, werken met real life situations
... onderscheid tussen deze 2 : zinvol?
Onderzoeken met zowel fundamenteel deel als toegepast deel
Fundamenteel onderzoek kan je toepassen
Wens om problemen op te lossen kan leiden tot fundamenteel onderzoek
Kurt Lewin: ‘ geen theorie zonder actie, geen actie zonder theorie’ -> onderscheid
tussen fundamenteel en toegepast onderzoek is overbodig want ze zijn zo
verbonden
Uitgangspunten van de sociale psychologie
- Situationele gedragsterminanten -> gedrag wordt vlgesn sociaak psychologen veel bepaald
door situatie (ook genetische of biologische factoren .. maar die worden bestudeerd in
ander psychologische disciplines bv. Psychologische psychologie)
- Experimenteel onderzoek -> causale verbanden vinden !! sociaal psychologen gebruiken ook
andere methodes bv. Niet altidj experiment mogelijk -> eerder oberservatie
! veldexperimenten= experimenetn in de gewone omgeving van de deelnemers, dus niet in
speciaal opgerichte ruimte voor experiment bv. Labo
- Dierenonderzoek –> menselijk gedrag beter gaan begrijpen, gelijkenissen vinden of dingen
bewijzen. Bv. Beter alleen leren, kakkerlakken ook -> er vanuit gaan dat voor leren geen
cultuurgebonden factoren spelen
- 1 enkel onderzoek levert weinig op -> iets krijgt waarde en validitiet als klopt met andere
theorien, op iets verderbouwt..
- Waarde van een onderzoek -> moet getoetst worden, vergeleken worden, waarom
verschille, met andere theorien..
!! belangrijk om nut van onderzoek, verbanden te zien als sociaal psycholoog
De relatie tussen sociale psychologie en mensenkennis
,Probleem gedragswetenschappen: mensen bestuderen mensen en diezelfde mensen maken theorien en
onderzoeken
mensen vinden onderzoek soms banaal omdat ze door ervaring of gezond verstand het al zelf
weten -> wisten het al
dingen waar mensen nog niet over gedacht hebben -> neiging om te zeggen wist toch eigenlijk ik
al, voorspelbaar
als uitkomst resultaat tegenovergestelde is van wat men had verwacht -> onderzoek klopt niet,
wat ik denk is juister
onderzoek bekomt iets wat mensen niet graag horen over hun eign gedrag -> boos zijnn, dom
onderzoek
onderzoeksfraude -> gegevens verzinnen, gegevens aanpassen zodat het beter klopt
soms is psychologie dus een beetje mensenkennis maar vaak is er een wisselwerking tussen
beide (het verschil zit in de manier van kennis vergaren)
sociale psycho vs. Mensenkennis:
- descriptieve ipv normatieve analyse
- afspraken over methodologisch principes
- kritisch reflectie over kennisvergaring
- empirische cirkel
criteria om kennis geldig te achten
, HFST 2 Methodologie in socioloisch onderzoek
Sociologie als kenniswetenschap
Kennis komt op verschillende wijze tot stand -> Scotte definieert 6 basiscategorien van kennis:
- Common sens/ gezond verstand: iedereen weet dat het waar is bv. vuur is warm
- Kennis gebaseerd op autoriteit: veel waarde hechten aan experten bv. we geloven dokters
- Ervaringskennis: we ontwikkelen door eigen ervaring kennis die kan verschillen van experten
kennis bv. sommige ouders: autisme komt door bepaalde inentingen, dokters zeggen van niet
- Traditionele kennis: kennis die doorkomt van generatie op generatie bv. remedies va
verkoudheid van de oma
- Niet-rationele kennis : kennis gebaseerd op overtuigingen bv. geloof in god
- Wetenschappelijke kennis : kennis gegrond op testing bv. Ouderlijke scheiding is negatief voor
kids, zie grootschalig onderzoek
Sociologen: proberen verzekeren dat sociologische kennis toetsen van wetenschappelijke kennis kan
doorstaan -> steeds voortbouwen op werk van andere sociologen (door kritisch te werken over vorig
onderzoek)
!! onderzoek mag geen resultaten produceren die je wou bekomen (door bepaalde manier van
ondervraging, -> steeds kritisch zijn WANT onderzoek moe kritische testen van andere onderzoekers
kunnen doorstaan) wetenschappelijke methode is nodig = systematische georganiseerde
opeenvolgingen van stappen die een maximale objectiviteit en betrouwbaarheid moeten garanderen
!! we worden voortdurend gebombardeerd met feiten/breaking news op sociale media, artikelen -> voor
deze resultaten hiervan te verkrijgen moet je eerst wetenschappelijk onderzoek doen ->
wetenschappelijke methodes sterk verbonden met dagelijks leven
Voorbeeld van onderzoeksvragen: -> hoe methodologisch aanpakken;
-Moet er dwingende selectieproef worden ingesteld voor deelname aan universitair onderwijs?
wie? Wat? Waar? Wanneer? Waarom?
Universitaire kosten per student zijn heel hoog
- Moet de hoogte van de kinderbijslag afhangen van he inkomen?
Steeds kijken wie bestudeer je ? wat? Wanneer ? hoe ? bepaald weke methode je
gebruikt
Basisuitwerking van het sociologisch onderzoek
Methodologien
Methodologie= metodons (Grieks) de te volgen weg om tot kennis te komen strategie of plan bij het
uitvoeren van sociologisch onderzoek
Waarnemen VS duiden VS voorspellen VS verklaren
Methodologie hangt af van onderzoeksvraag, wat je wil meten, wie je gaan onderzoeken…
, - Positivisten: mogelijk om menslelijk gedrag te meten op objectieve manier + causale verbanden
vinden is ook mogelijk (methodologie moet wel objectief zijn)
Kennis: eerst hypothese formuleren die je dan gaat toetsen door empirische observaties
- Interpretivisten: onderzoeker moet begrijpen hoe wereld in elkaar zit en daaruit gedrag
interpreteren (als insider onderzoek doen)
!! alleen al het feit dat je iets meedeelt -> heeft invloed op jouw gedrag, mening
- Kwantitatief onderzoek: verzameling van numeriek data die aan wetenschappelijke testen
kunnen onderworpen worden -> info verzameld om dan hypothese te testen (= veronderstelling
over mogelijke toestand van de wereld) -> date verzameld van meerdere subjecten om tot
algemene conclusies te komen
! bv. web survey, vragenlijst
- Kwalitatief onderzoek: meer subjectieve benadering -> onderzoeker probeert ervaringen van
individuen te begrijpen door wereld te bekijken door de ogen van de onderzochte subjecten
! bv. interview, participerende observatie, case –studie
! bv. LAGO: benieuwd in hoeverre maatschappelijke trends als het stijgende echtscheidingscijfer
en dalend aantal huwelijken invloed had op gezinsstructuren
-> hoeveel jongeren hebben scheiding meegemaakt?, Hoeveel van hen leeft in co-ouderschap..
grootschalig kwantitatief onderzoek over heel Vlaanderen
Kwantitatief/ kwalitatief hangt af van onderzoeksvraag:
- Wat- vraag: exploratief, wanner nog moet leren wat een bepaald fenomeen is (moeilijk om al
hypostheses te vormen) -> eerder kwalitatief onderzoek
Bv. wat is binge-watching?
- Hoeveel- of hoe vraag: bv. hoeveel mensen zijn werkloos, hoeveel daarvan zijn vrouwen .
- hoe en waarom vragen: processen, verbanden blootleggen -> eerst verkennend onderzoek door
observaties, case study -> kwalitatief onderzoek gevonden verbanden onderzoeken en
kwantitatieve relaties zoeken (goed variabelen definiëren)
wat speelt een rol bij het stellen van een vraag? -> rekening houden met:
- sociale wenselijkheid -> mensen zeggen dingen niet omdat het ‘niet hoort’
- reflexiteit -> terugkoppelingseffect, nadenken over keuze bv. maar 5 procent dit en k denk dit ->
eens nadenken
- selectief geheugen
- discrepantie tussen verbaal en feitelijk gedrag
- effect van mededeling van resultaten
- geen overbodige vragen stellen
Methoden
= ddelgebied van de psychologie dat zich bezighoudt met de sociale invloeden op individueel gedrag en
met gedrag van individuen met, voor, tegen elkaar.
- Coverte gedragingen -> handelende persoon kan ze waarnemen, anderen niet
! denkprocessen, affectieve toestanden, motivaties
Bv. Prof denkt niet weer problemen met computer zonder studenten zien dat ze dat denkt
- Overte gedragingen -> waarneembare gedragingen voor iedereen
Doel? Gedrag beschrijven, verklaren, gevolgen geven
! sommige delen ook besturdeerd door andere psychologische disciplines, maar sociale psychologie
gericht op het sociale
- Fundamentele sociale psychologie -> theoriegericht onderzoek
- Toegepaste sociale psychologie -> theorien gebruiken om maatschappelijke of persoonlijk
problemen op te lossen + kijken of oplossingen gewenste gedrag opleveren ->
praktijkgericht, werken met real life situations
... onderscheid tussen deze 2 : zinvol?
Onderzoeken met zowel fundamenteel deel als toegepast deel
Fundamenteel onderzoek kan je toepassen
Wens om problemen op te lossen kan leiden tot fundamenteel onderzoek
Kurt Lewin: ‘ geen theorie zonder actie, geen actie zonder theorie’ -> onderscheid
tussen fundamenteel en toegepast onderzoek is overbodig want ze zijn zo
verbonden
Uitgangspunten van de sociale psychologie
- Situationele gedragsterminanten -> gedrag wordt vlgesn sociaak psychologen veel bepaald
door situatie (ook genetische of biologische factoren .. maar die worden bestudeerd in
ander psychologische disciplines bv. Psychologische psychologie)
- Experimenteel onderzoek -> causale verbanden vinden !! sociaal psychologen gebruiken ook
andere methodes bv. Niet altidj experiment mogelijk -> eerder oberservatie
! veldexperimenten= experimenetn in de gewone omgeving van de deelnemers, dus niet in
speciaal opgerichte ruimte voor experiment bv. Labo
- Dierenonderzoek –> menselijk gedrag beter gaan begrijpen, gelijkenissen vinden of dingen
bewijzen. Bv. Beter alleen leren, kakkerlakken ook -> er vanuit gaan dat voor leren geen
cultuurgebonden factoren spelen
- 1 enkel onderzoek levert weinig op -> iets krijgt waarde en validitiet als klopt met andere
theorien, op iets verderbouwt..
- Waarde van een onderzoek -> moet getoetst worden, vergeleken worden, waarom
verschille, met andere theorien..
!! belangrijk om nut van onderzoek, verbanden te zien als sociaal psycholoog
De relatie tussen sociale psychologie en mensenkennis
,Probleem gedragswetenschappen: mensen bestuderen mensen en diezelfde mensen maken theorien en
onderzoeken
mensen vinden onderzoek soms banaal omdat ze door ervaring of gezond verstand het al zelf
weten -> wisten het al
dingen waar mensen nog niet over gedacht hebben -> neiging om te zeggen wist toch eigenlijk ik
al, voorspelbaar
als uitkomst resultaat tegenovergestelde is van wat men had verwacht -> onderzoek klopt niet,
wat ik denk is juister
onderzoek bekomt iets wat mensen niet graag horen over hun eign gedrag -> boos zijnn, dom
onderzoek
onderzoeksfraude -> gegevens verzinnen, gegevens aanpassen zodat het beter klopt
soms is psychologie dus een beetje mensenkennis maar vaak is er een wisselwerking tussen
beide (het verschil zit in de manier van kennis vergaren)
sociale psycho vs. Mensenkennis:
- descriptieve ipv normatieve analyse
- afspraken over methodologisch principes
- kritisch reflectie over kennisvergaring
- empirische cirkel
criteria om kennis geldig te achten
, HFST 2 Methodologie in socioloisch onderzoek
Sociologie als kenniswetenschap
Kennis komt op verschillende wijze tot stand -> Scotte definieert 6 basiscategorien van kennis:
- Common sens/ gezond verstand: iedereen weet dat het waar is bv. vuur is warm
- Kennis gebaseerd op autoriteit: veel waarde hechten aan experten bv. we geloven dokters
- Ervaringskennis: we ontwikkelen door eigen ervaring kennis die kan verschillen van experten
kennis bv. sommige ouders: autisme komt door bepaalde inentingen, dokters zeggen van niet
- Traditionele kennis: kennis die doorkomt van generatie op generatie bv. remedies va
verkoudheid van de oma
- Niet-rationele kennis : kennis gebaseerd op overtuigingen bv. geloof in god
- Wetenschappelijke kennis : kennis gegrond op testing bv. Ouderlijke scheiding is negatief voor
kids, zie grootschalig onderzoek
Sociologen: proberen verzekeren dat sociologische kennis toetsen van wetenschappelijke kennis kan
doorstaan -> steeds voortbouwen op werk van andere sociologen (door kritisch te werken over vorig
onderzoek)
!! onderzoek mag geen resultaten produceren die je wou bekomen (door bepaalde manier van
ondervraging, -> steeds kritisch zijn WANT onderzoek moe kritische testen van andere onderzoekers
kunnen doorstaan) wetenschappelijke methode is nodig = systematische georganiseerde
opeenvolgingen van stappen die een maximale objectiviteit en betrouwbaarheid moeten garanderen
!! we worden voortdurend gebombardeerd met feiten/breaking news op sociale media, artikelen -> voor
deze resultaten hiervan te verkrijgen moet je eerst wetenschappelijk onderzoek doen ->
wetenschappelijke methodes sterk verbonden met dagelijks leven
Voorbeeld van onderzoeksvragen: -> hoe methodologisch aanpakken;
-Moet er dwingende selectieproef worden ingesteld voor deelname aan universitair onderwijs?
wie? Wat? Waar? Wanneer? Waarom?
Universitaire kosten per student zijn heel hoog
- Moet de hoogte van de kinderbijslag afhangen van he inkomen?
Steeds kijken wie bestudeer je ? wat? Wanneer ? hoe ? bepaald weke methode je
gebruikt
Basisuitwerking van het sociologisch onderzoek
Methodologien
Methodologie= metodons (Grieks) de te volgen weg om tot kennis te komen strategie of plan bij het
uitvoeren van sociologisch onderzoek
Waarnemen VS duiden VS voorspellen VS verklaren
Methodologie hangt af van onderzoeksvraag, wat je wil meten, wie je gaan onderzoeken…
, - Positivisten: mogelijk om menslelijk gedrag te meten op objectieve manier + causale verbanden
vinden is ook mogelijk (methodologie moet wel objectief zijn)
Kennis: eerst hypothese formuleren die je dan gaat toetsen door empirische observaties
- Interpretivisten: onderzoeker moet begrijpen hoe wereld in elkaar zit en daaruit gedrag
interpreteren (als insider onderzoek doen)
!! alleen al het feit dat je iets meedeelt -> heeft invloed op jouw gedrag, mening
- Kwantitatief onderzoek: verzameling van numeriek data die aan wetenschappelijke testen
kunnen onderworpen worden -> info verzameld om dan hypothese te testen (= veronderstelling
over mogelijke toestand van de wereld) -> date verzameld van meerdere subjecten om tot
algemene conclusies te komen
! bv. web survey, vragenlijst
- Kwalitatief onderzoek: meer subjectieve benadering -> onderzoeker probeert ervaringen van
individuen te begrijpen door wereld te bekijken door de ogen van de onderzochte subjecten
! bv. interview, participerende observatie, case –studie
! bv. LAGO: benieuwd in hoeverre maatschappelijke trends als het stijgende echtscheidingscijfer
en dalend aantal huwelijken invloed had op gezinsstructuren
-> hoeveel jongeren hebben scheiding meegemaakt?, Hoeveel van hen leeft in co-ouderschap..
grootschalig kwantitatief onderzoek over heel Vlaanderen
Kwantitatief/ kwalitatief hangt af van onderzoeksvraag:
- Wat- vraag: exploratief, wanner nog moet leren wat een bepaald fenomeen is (moeilijk om al
hypostheses te vormen) -> eerder kwalitatief onderzoek
Bv. wat is binge-watching?
- Hoeveel- of hoe vraag: bv. hoeveel mensen zijn werkloos, hoeveel daarvan zijn vrouwen .
- hoe en waarom vragen: processen, verbanden blootleggen -> eerst verkennend onderzoek door
observaties, case study -> kwalitatief onderzoek gevonden verbanden onderzoeken en
kwantitatieve relaties zoeken (goed variabelen definiëren)
wat speelt een rol bij het stellen van een vraag? -> rekening houden met:
- sociale wenselijkheid -> mensen zeggen dingen niet omdat het ‘niet hoort’
- reflexiteit -> terugkoppelingseffect, nadenken over keuze bv. maar 5 procent dit en k denk dit ->
eens nadenken
- selectief geheugen
- discrepantie tussen verbaal en feitelijk gedrag
- effect van mededeling van resultaten
- geen overbodige vragen stellen
Methoden
