samenvatting TAB 1.5 voeding en dieetleer

TAB. 1.5 VOEDING EN DIEETLEER
1. BEGRIPPEN, VOEDINGSPATRONEN EN METABOLISME

1.1 LEERDOELEN

 De belangrijkste items binnen een voedingsanamnese weer te geven
rekening met de eigenheid (filosofische en ideologische overtuigingen) van
de patiënt
 De factoren die een invloed uitoefenen op het voedingspatroon van
iemand weer te geven
 Het huidig voedingspatroon van België en Nederland te schetsen
 De voedingspatronen van allochtonen met hun positieve en negatieve
aspecten wee te geven
 Voedingspatronen weer te geven volgens geloofsovertuiging
 Alternatieve voedingspatronen weer te geven
 Eetlustremmende factoren bij een ziekenhuisopname weer te geven
 De energetische waarden van de verschillende voedingsstoffen kennen
 De begrippen anabolisme en katabolisme uit te leggen
 Weten uit welke 4 factoren een energiebehoefte wordt opgebouwd
 Een BMI te berekenen en beoordelen
 Een tailleomvang te meten en te beoordelen

1.2 INLEIDENDE BEGRIPPEN

 Voedingsmiddelen  het eten zelf bv. appel
 Voedingstoffen  de stoffen die in het eten zitten: vetten, koolhydraten
 Honger  aangeboren, onbewust  wordt in de maag gevoeld, honger is
een reactie van de hersenen op een fysiologische behoefte aan voedsel
 Verzadiging  een complex opeenvolging van gebeurtenissen tijdens een
maaltijd die leiden tot het stopzetten van de voedselinname
 Eetlust  ‘goesting’ enkel bij de mens, bepaal je zelf
o Sommigen weten het verschil tussen honger en goesting niet
 Dorst  soms een hevige drang, moeilijker te verdragen dan honger

1.3 VOEDINGSTOFFEN

 Vetten, koolhydraten, eiwitten, H2O  belangrijkste
o Eiwitten  bouwstoffen
o Vetten/ koolhydraten  brandstoffen leveren ons calorieën
 Vitaminen, mineralen, vezels
o Beschermende stoffen

1.4 VOEDINGSPATRONEN

 Wijze waarop een volk/ individu zich voed (wat, wanneer, hoeveel, waar…)




1

,1.5 BEÏNVLOEDENDE FACTOREN

 Geografische/klimatologische
o Welke voedingsmiddelen zijn er van nature beschikbaar?
o Zomer/winter
 Technologische
o Transport/ opslag  zorgt voor een uitbreiding
 Economisch / politiek
o Prijs  overheid
o Voedingsgraad geeft advies aan de overheid i.v.m veiligheid en
gezondheid
o Als mensen minder geld hebben dan kopen ze dezelfde producten
maar goedkopere versies. Ook koopt men dan minder fruit,
groenten en vlees
 Socio-culturele factoren
o Eten worden gebruikt als macht bv. hongerstaking, opvoeding
o Religie  joods/ katholiek  bv. moslims halal vlees
 Persoonsgebonden factoren
o Aangeboren voorkeuren (zoet, bitter, zout, zuur, umani)
o Vast houden aan gewoontes
o Voedsel en emoties
 Voedsel wordt gebonden aan liefde, troost …
 Sommige eten hun gevoelens weg en emoties
 In ziekenhuis  eetlust- remmende factoren
o Belangrijke aandachtspunten voor zorgverleners
 Ziekte, organische oorzaak
 Psycho-emotionele toestand: onzekerheid, angst
 Koorts, pijn
 Geneesmiddelen, onderzoeken (nuchter zijn of angst voor de
uitslag)
 Hospitalisatiesyndroom, opname (depressieve klachten, zorg
voor thuis)
 Vermoeidheid
 Bedlegerigheid
 Onsmakelijke geuren, geluiden

1.6 HUIDIGE VOEDINGSPATROON

 Grazende gebruikers  minder maaltijdgebeuren
o Onderweg eten, microgolf, voedselautomaten
 Kant- en klare keuken
o Ruim assortiment diepvriesmaaltijden …
o Al gewassen en gesneden groenten …
 Er wordt veel diverser gegeten
o Minder groenten/ vlees/ aardappelen
o Meer pizza, wrap, sushi



2

, Steeds vaker buiten de deur gegeten
o Eerder om een ‘snelle’ maaltijd
o Ook meer ontbijten/ lunchen
 Toegenomen belangstelling voor voeding en gezondheid
o Fairtrade  biologische voeding
o Zorgen voor milieu / dierenleed
o Verschillende labels bv. MSC (wild gevangen vis) & ASC
(kweekvissen)
 Allerlei hypes
o Foodblogs, kookboeken (bv. glutenvrij)
o Voedingsdeskundige = geen beschermde titel
o Diëtist = beschermde titel met een wetenschappelijke opleiding en
stages
 Toename welvaartziekten tgv overconsumptie
o Te hoge energieprobleem en te weinig lichaamsbeweging
 Overgewicht, diabetes, hart- en vaatziekten …
o Te hoge opname van verzadigde vetten
 Hart- en vaatziekten, bepaalde vorm kanker
o Frequent gebruik suikers en zure voedingsmiddelen
o Te lage opname voedingsvezels
o Te hoog zoutgebruik
o Te hoog alcoholgebruik

1.7 ALTERNATIEVE VOEDINGSPATRONEN


1.7.1 VEGETARISME
 geen levensmiddelen die verkregen zijn via het doden van dieren
o geen vlees
 veganist  vermijd alle dierlijk voedsel

1.7.2 MACROBIOTIEK
 Komt van het verre oosten
 Yin-Yang
 Ruime hoeveelheid graanproducten, E+ plantaardige producten
(peulvruchten) groenten, ..
 Vrouwelijke voeding en aarde voeding

1.7.3 GEZONDHEIDSKUNDIGE ASPECTEN
 Positief
o Geen of weinig dierlijke producten en veel plantaardige producten
o Geen of weinig geraffineerde en/of industrieel bewerkt voedsel
o Geen of weinig genotsmiddelen zoals koffie, alcohol, suiker en zout

o  minder energie, minder verzadigde vetten, minder cholesterol,
meer zetmeel, minder suiker



3

, o  meer voedingsvezels, meer vitamine, mineralen
o  minder zout en alcohol
 Valkuilen
o Vitaminen B12, B2, D
o ijzer, Calcium




1.8 VOEDINGSPATRONEN VAN MIGRANTEN

 Vaak warmer klimaat = ander aanbod
 Religie gebonden
 Besteden veel aandacht aan het klaarmaken van de voeding
 Islam
o Halal = rein
o Geen varkensvlees, alcohol
o Ritueel slachten
o Wat uit zee komt = halal  altijd
o Ramadan: vastenmaand
o Suikerfeest, offerfeest
 Joden  Joodse spijswetten
o Kosjer = onder toezicht van rabbijn gekweekt, geproduceerd en evt
geslacht zijn
o Alleen vlees van gespleten hoefdieren én herkauwers
o Vis met schubben en vinnen
o Vogels die vegetarisch eten
o Melkkeuken / vleeskeuken


1.8.1 GEZONDHEIDSDESKUNDIGE ASPECTEN VAN HET TURKSE,
MAROKKAANSE EN SURINAAMSE VOEDINGSPATROON
 Positief
o Minder vezadigde vetzuren, minder alcohol, meer polysacchariden
 Valkuil
o Vitaminen B2, D, calcium
 Groot verschil eerste en tweede generatie
o Bv. vrouw werken = minder tijd in eten

2. ENERGIE EN STOFWISSELING
 Alle energie komt rechtsreeks of onrechtstreeks van de zon
 Glucose = energiebron voor alle cellen
 Vetzuren = energiebron niet voor hersenen, zenuwcellen en rode
bloedcellen
 Aminozuren = eerst als bouwstenen dan als energiebron




4