Sociologie (samenvatting)
1 Een mens leeft nooit alleen
Basisbegrippen:
Mattheus effect:
= een vaak voorkomende vorm van onrechtvaardigheid waarbij zij die al hebben nog
meer krijgen en zij die weinig hebben dat weinige verliezen
Bv:
- Overheid geeft premies aan de burgers (zogezegd om de arme mensen te steunen)
maar in de praktijk komt dat geld terecht bij de rijken = mislukking van het
subsidiebeleid of uitkeringsbeleid
- De overheid voorziet kinderbijslag (het groeipakket) maar zij die geen papieren
hebben kunnen dat groeipakket niet aanvragen of kinderen uit lage sociale klasse die
genoodzaakt zijn om op vroege leeftijd te gaan werken waarbij het groeipakket stop
wordt gezet en tot slot is het bedrag voor iedereen gelijk terwijl in praktijk kinderen
uit arme gezinnen meer geld nodig hebben
Political correctness:
= aan persoonlijke censuur doen door iets niet te zeggen of te doen uit angst te
worden beschuldigd van discriminatie of racisme
Bv:
- Verschillende slachtoffers hadden kennelijk al gezegd dat de daders van "Aziatisch"
type waren, maar toch deed de overheid heel weinig volgens professor Alexis Jay.
"Verschillende verantwoordelijken waren bang om als racist te worden beschouwd,
anderen kregen van hun oversten de opdracht om niet in te grijpen", staat er in het
rapport.
- Je kan ook bewust niet aan political correctness doen (denk aan politici zoals Bart de
Wever met zijn niet politiek correcte, racistische uitspraken zoals ‘"Kijk naar de foto's
van de daders in Barcelona. Op de Turnhoutsebaan kom je gemakkelijk mannen van
dat type tegen."
,1.1 De mens maakt de samenleving
Wanneer spreken we van een samenleving?
Samenleven kan pas als er interactie is tussen de mensen binnen de samenleving
Er is dus altijd communicatie in een samenleving ook al gebruiken we geen woorden
We oefenen invloed uit op anderen en ondergaan de invloed van anderen
We proberen de boodschap van de anderen te interpreteren (lichaamstaal,
gedrag, blikken, …) en er dus betekenis aan te geven om die boodschap te
begrijpen
Bij een verkeerde interpretatie is er geen samenleving mogelijk (denk aan
aulales maar studenten geven er verschillende betekenis aan waardoor
gevolg is dat niet veel mensen diploma halen)
Een samenleving is pas mogelijk wanneer mensen aan dezelfde situatie dezelfde
betekenis geven
Waarom is die gelijke interpretatie zo belangrijk?
Het zorgt voor:
- Voorspelbaarheid (we weten wat we van de ander kunnen verwachten)
- Routine
Bv:
- Door de aulales als aulales te interpreteren weten we dat de prof les gaat geven en
niet gaat beginnen dansen en dat studenten moeten luisteren en noteren om te
kunnen slagen
Hoe ontstaan voorspelbare gedragspatronen?
Door dezelfde betekenis aan een situatie te geven gaan we op dezelfde manier op de situatie
reageren = voorspelbare patronen in ons gedrag
Bv:
- Civil inattention (beschaafd negeren) = op een beschaafde wijze geen aandacht aan
elkaar besteden omdat je tussen onbekenden bent (is voorspelbaar geworden want
bijvoorbeeld op de tram verwacht je van anderen dat ze je beschaafd negeren wat jij
ook bij hen doet)
- Voorspelbare interacties verlopen via ongeschreven regels (vragen of je mag roken
als andere erbij zijn, opstaan voor ouderen en zwangere vrouwen op het openbaar
vervoer)
Wordt pas duidelijk dat ze er zijn bij overtreding
,Hoe maakt de mens de samenleving?
Door de situaties waarin we ons bevinden allemaal op dezelfde manier te interpreteren
weten we wat we van elkaar mogen verwachten waardoor ons gedrag voorspelbaar wordt
en er orde ontstaat in de samenleving
De mens creëert zijn eigen sociale realiteit door de situaties op een bepaalde manier
te definiëren = Thomas-theorema
Thomas-theorema = als mensen situaties als echt definiëren worden die situaties echt in
hun gevolgen (selffulfilling prophecy en pygmalioneffect)
Bv:
- Als een kindje ervan overtuigd is dat er een spook onder zijn bed is zal hij als gevolg
niet kunnen slapen
- Je roept dat er brand is in een zal met mensen (maar er is geen brand) waarna het
gevolg is dat alle mensen in paniek zullen wegvluchten
We treden in interactie met mensen op verschillende niveaus:
- Micro = tussen individuen
- Meso = in grote groepen, organisaties, gemeenschappen, …
- Macro = de samenleving als geheel
1.2 Groepen en organisaties maken de samenleving
Wat gebeurt er in een groep?
Groep:
Ontstaat door gedurende langere tijd interactie tussen de leden
De leden definiëren hierdoor hun situatie op dezelfde manier
°Gedragspatronen, voorspelbaarheid en routine
Elke groep heeft anderen waarden, normen en overtuigingen = °subgroepen
Wat zeggen sociologen over groepen?
Groep:
Duurzame interacties tussen de leden
Leden nemen bepaalde positie in de groep in (ouder, kind, leider, lid, …)
°Spontane groepsregels die gedrag bepalen en zorgen voor voorspelbaarheid en orde
Er is gevoel van samenhorigheid wat de leden met elkaar verbind (wij-gevoel) en
zorgt voor orde
, Welke soort groepen zijn er?
Primaire groep Interacties zijn: Bv:
- Intensief - Gezin
- Frequent - Peergroup
- Met emotionele kan Groep van
Leden gelijken
kennen Vaak dezelfde
elkaar goed leeftijd
Bevinden zich
in gelijke
situatie
Langdurige
contacten
Secundaire groep Interacties: Bv:
- In grotere groepen - Collega’s
- Minder intens - Studenten en prof
- Gericht op zakelijk
en taalgericht
samenwerken
- Zonder emotionele
kant
- Duidelijk
omschreven posities
Doelgroep = niet echt een groep (geen Bv:
interactie onderling dus - Doelgroep van een
geen samenhang) maar beleid
eerder mensen met - Van de hulpverlening
dezelfde kenmerken die - Van de marketing
worden geviseerd
Is een organisatie ook een soort van groep?
Organisatie:
Mensen die samenwerken
Vanuit duidelijk omschreven posities
Hebben gemeenschappelijk doel
Interacties zijn gericht op het realiseren ervan
Herkenbaar als geheel
Treedt in interactie met andere organisaties
Bv:
- De school
Omvat al deze kenmerken wat zorgt voor routine en voorspelbaar gedrag en
dat zorgt voor orde
1 Een mens leeft nooit alleen
Basisbegrippen:
Mattheus effect:
= een vaak voorkomende vorm van onrechtvaardigheid waarbij zij die al hebben nog
meer krijgen en zij die weinig hebben dat weinige verliezen
Bv:
- Overheid geeft premies aan de burgers (zogezegd om de arme mensen te steunen)
maar in de praktijk komt dat geld terecht bij de rijken = mislukking van het
subsidiebeleid of uitkeringsbeleid
- De overheid voorziet kinderbijslag (het groeipakket) maar zij die geen papieren
hebben kunnen dat groeipakket niet aanvragen of kinderen uit lage sociale klasse die
genoodzaakt zijn om op vroege leeftijd te gaan werken waarbij het groeipakket stop
wordt gezet en tot slot is het bedrag voor iedereen gelijk terwijl in praktijk kinderen
uit arme gezinnen meer geld nodig hebben
Political correctness:
= aan persoonlijke censuur doen door iets niet te zeggen of te doen uit angst te
worden beschuldigd van discriminatie of racisme
Bv:
- Verschillende slachtoffers hadden kennelijk al gezegd dat de daders van "Aziatisch"
type waren, maar toch deed de overheid heel weinig volgens professor Alexis Jay.
"Verschillende verantwoordelijken waren bang om als racist te worden beschouwd,
anderen kregen van hun oversten de opdracht om niet in te grijpen", staat er in het
rapport.
- Je kan ook bewust niet aan political correctness doen (denk aan politici zoals Bart de
Wever met zijn niet politiek correcte, racistische uitspraken zoals ‘"Kijk naar de foto's
van de daders in Barcelona. Op de Turnhoutsebaan kom je gemakkelijk mannen van
dat type tegen."
,1.1 De mens maakt de samenleving
Wanneer spreken we van een samenleving?
Samenleven kan pas als er interactie is tussen de mensen binnen de samenleving
Er is dus altijd communicatie in een samenleving ook al gebruiken we geen woorden
We oefenen invloed uit op anderen en ondergaan de invloed van anderen
We proberen de boodschap van de anderen te interpreteren (lichaamstaal,
gedrag, blikken, …) en er dus betekenis aan te geven om die boodschap te
begrijpen
Bij een verkeerde interpretatie is er geen samenleving mogelijk (denk aan
aulales maar studenten geven er verschillende betekenis aan waardoor
gevolg is dat niet veel mensen diploma halen)
Een samenleving is pas mogelijk wanneer mensen aan dezelfde situatie dezelfde
betekenis geven
Waarom is die gelijke interpretatie zo belangrijk?
Het zorgt voor:
- Voorspelbaarheid (we weten wat we van de ander kunnen verwachten)
- Routine
Bv:
- Door de aulales als aulales te interpreteren weten we dat de prof les gaat geven en
niet gaat beginnen dansen en dat studenten moeten luisteren en noteren om te
kunnen slagen
Hoe ontstaan voorspelbare gedragspatronen?
Door dezelfde betekenis aan een situatie te geven gaan we op dezelfde manier op de situatie
reageren = voorspelbare patronen in ons gedrag
Bv:
- Civil inattention (beschaafd negeren) = op een beschaafde wijze geen aandacht aan
elkaar besteden omdat je tussen onbekenden bent (is voorspelbaar geworden want
bijvoorbeeld op de tram verwacht je van anderen dat ze je beschaafd negeren wat jij
ook bij hen doet)
- Voorspelbare interacties verlopen via ongeschreven regels (vragen of je mag roken
als andere erbij zijn, opstaan voor ouderen en zwangere vrouwen op het openbaar
vervoer)
Wordt pas duidelijk dat ze er zijn bij overtreding
,Hoe maakt de mens de samenleving?
Door de situaties waarin we ons bevinden allemaal op dezelfde manier te interpreteren
weten we wat we van elkaar mogen verwachten waardoor ons gedrag voorspelbaar wordt
en er orde ontstaat in de samenleving
De mens creëert zijn eigen sociale realiteit door de situaties op een bepaalde manier
te definiëren = Thomas-theorema
Thomas-theorema = als mensen situaties als echt definiëren worden die situaties echt in
hun gevolgen (selffulfilling prophecy en pygmalioneffect)
Bv:
- Als een kindje ervan overtuigd is dat er een spook onder zijn bed is zal hij als gevolg
niet kunnen slapen
- Je roept dat er brand is in een zal met mensen (maar er is geen brand) waarna het
gevolg is dat alle mensen in paniek zullen wegvluchten
We treden in interactie met mensen op verschillende niveaus:
- Micro = tussen individuen
- Meso = in grote groepen, organisaties, gemeenschappen, …
- Macro = de samenleving als geheel
1.2 Groepen en organisaties maken de samenleving
Wat gebeurt er in een groep?
Groep:
Ontstaat door gedurende langere tijd interactie tussen de leden
De leden definiëren hierdoor hun situatie op dezelfde manier
°Gedragspatronen, voorspelbaarheid en routine
Elke groep heeft anderen waarden, normen en overtuigingen = °subgroepen
Wat zeggen sociologen over groepen?
Groep:
Duurzame interacties tussen de leden
Leden nemen bepaalde positie in de groep in (ouder, kind, leider, lid, …)
°Spontane groepsregels die gedrag bepalen en zorgen voor voorspelbaarheid en orde
Er is gevoel van samenhorigheid wat de leden met elkaar verbind (wij-gevoel) en
zorgt voor orde
, Welke soort groepen zijn er?
Primaire groep Interacties zijn: Bv:
- Intensief - Gezin
- Frequent - Peergroup
- Met emotionele kan Groep van
Leden gelijken
kennen Vaak dezelfde
elkaar goed leeftijd
Bevinden zich
in gelijke
situatie
Langdurige
contacten
Secundaire groep Interacties: Bv:
- In grotere groepen - Collega’s
- Minder intens - Studenten en prof
- Gericht op zakelijk
en taalgericht
samenwerken
- Zonder emotionele
kant
- Duidelijk
omschreven posities
Doelgroep = niet echt een groep (geen Bv:
interactie onderling dus - Doelgroep van een
geen samenhang) maar beleid
eerder mensen met - Van de hulpverlening
dezelfde kenmerken die - Van de marketing
worden geviseerd
Is een organisatie ook een soort van groep?
Organisatie:
Mensen die samenwerken
Vanuit duidelijk omschreven posities
Hebben gemeenschappelijk doel
Interacties zijn gericht op het realiseren ervan
Herkenbaar als geheel
Treedt in interactie met andere organisaties
Bv:
- De school
Omvat al deze kenmerken wat zorgt voor routine en voorspelbaar gedrag en
dat zorgt voor orde
