Samenvatting De VP in maatschappelijk perspectief - Hoofdstuk 4 - Sociale ongelijkheid

De verpleegkundige in maatschappelijk perspectief


Thema 4: Sociale ongelijkheid:


Sociale stratificatie en sociale ongelijkheid:

 Verschillen in samenleving
 Inzake macht en gezag
 Inzake bezittingen
 Inzake professionalisering
 Sociologie is geïnteresseerd in deze fenomenen
 Sociale status bepaalt in hoge mate zijn kansen in andere levenssferen. Zo zijn mensen
met een lagere sociale status minder gezond dan mensen met een hogere sociale status
en ligt hun levensverwachting lager. De kans op verkeersongeval, arbeidsongeval of een
oorlog is groter bij hun.

Definitie sociale ongelijkheid:

 Sociale ongelijkheid is het verschijnsel waarbij er sociaal gecreëerde verschillen
bestaan tussen individuen, die daardoor meer of minder waardering kunnen genieten en
meer of minder macht hebben om hun leven in te richten volgens eigen keuzes
 Het begrip sociale ongelijkheid verwijst naar 2 aspecten:
 De ongelijke verdeling van schaarse en hooggewaardeerde zaken in de
samenleving zoals kennis, inkomen, vermogen, opleiding, gezag en privileges
 De ongelijke verdeling en behandeling van personen en groeperingen op grond
van hun maatschappelijke positie en levensstijl.

Definitie sociale stratificatie:

 De term sociale stratificatie verwijst naar een bijzondere vorm van sociale ongelijkheid,
waarbij er duidelijk onderscheiden groepen van individuen bestaan die een ongeveer
gelijke sociale status bezitten, wat hen als groep meer of minder waardering oplevert dan
andere groepen in de maatschappij

 We kunnen die groepen hiërarchisch ordenen in “boven-onder” posities 
verwijst naar gelaagde structuur van de samenleving
 Mensen die tot eenzelfde sociale laag behoren zijn zich meestal ook bewust van
hun gemeenschappelijke belangen en van een gemeenschappelijke identiteit
 In elke laag zijn er nog statusverschillen



1 VP in maatschappelijk perspectief: Thema 4: Sociale ongelijkheid

,  Een laag (stratum of strata (mv) is een verzameling van ongeveer gelijk gewaardeerde
sociale posities. Als ongelijkheidscriteria hanteert men zaken als inkomen, opleiding,
levensstijl en beroep.
 Onder sociale status verstaat men de relatieve waardering die mensen toekennen aan
een positie als zodanig, los van de persoon die de positie bekleedt.

Ontstaan van sociale ongelijkheid/differentiatie:



Interactie




sociale integratie sociale integratie
(afwijkende meningen) (volledige gelijkheid)




sociale ongelijkheid en functionele differentiatie (verschil in
differentiatie (verschil in rol en rol en plaats zonder waarde
plaats met waarde oordeel) oordeel)




Ongelijkheid in de gezondheidssector:

 Sociale stratificatie
 Uitgangspunt = Mattheus-effect
 Vaststellingen:
 Lagere klassen scoort slechter voor objectieve en subjectieve gezondheid
 Verschillen nemen toe
 Jongeren hebben een verhoogd risico op verkeersongelukken
 Ouderen lijden dan weer aan ouderdomskwalen

 Het Mattheus-effect kan als volgt omschreven worden:
“Onder invloed van sociaal-culturele en van politiek-sociale factoren gaan een
groot aantal voordelen van het sociaal overheidsbeleid, tendentieus en
verhoudingsgewijs, meer naar hogere dan naar lagere sociale categorieën”

 Mensen uit hogere sociale lagen zijn over het algemeen gezonder en leven langer dan
mensen uit lagere sociale lagen.
 Gezondheid wordt als een noodzakelijke voorwaarde voor het goed functioneren op
andere terreinen, zoals de arbeidsmarkt, de politieke sfeer of het gezin beschouwd

Gezondheid:

2 VP in maatschappelijk perspectief: Thema 4: Sociale ongelijkheid