Leerpad B – pathologie/farmacologie urologie
1. urologische infecties
1.1 cystitis en pyelonefritis
- Pathofysiologie: urineweginfectie (UWI) komt door een bacterie die via de
urethra in de blaas komt en daar infectie en ontsteking veroorzaakt. Als de
bacterie beperkt blijft tot in de blaas is er een lage uwi, als het kruipt tot naar
de nieren en de ureters dan is het een hoge uwi (is ernstiger).
o Komt vaker bij vrouwen door de kortere urineleider, komt meestal na
seks omdat er dan makkelijker een bacterie in de blaas kan komen en
de meest voorkomende is de Escherichia coli (vd darm). Andere
o Andere factoren: benigne prostaathypertrofie, urolithiasis en reflux van
urine, seks
- Symptomen:
o lage UWI: acute cystitis, verhoogde koorts, dysurie, pollakisurie,
urgency of nycturie, onderbuikspijn → orale AB bv. nitrofurantoïne
(furadantine → niet bij nierinsufficiëntie)
▪ honeymoon cystitis: na seks (daarom dat je altijd direct moet
gaan plassen om het er uit te plassen)
o hoge UWI: acute pyelonefritis, hoge koorts, rillingen, veralgemeende
malaise, rugpijn, pijn t.h.v nierloges bij percussie → IV AB (klasse
chinolonen CAVE: resistentie, behandeling niet langer dan 6m) bv.
ciprofloxacine (ciproxine) of ofloxacine (tarivid)
- diagnose: urinestick, urinekweek op verse urine
- VUR: (vesico-urethrale reflux) uitsluiten bij hogere UWI door echografie of
mictiecystogram (MCG) er vloeit urine terug vd blaas naar de nieren door
ureter-klep defect, dat terugkomende infecties kan geven → littekens →
interstitiële nefritis
- Preventie: vitamine C (aanzuren urine) veenbessensap (helpt niets) of
urinaire antiseptica bv. nitrofurantoïne (furadantine)
1.2 acute prostatitis en prostaatabces
- Pathofysiologie: een bacteriële infectie, meestal door darmcommensaal
zoals Escherichia Coli of SOA die weefsel van prostaat is binnengegaan en
infectie met inflammatie veroorzaakt. Niet zo bekend, wel immens pijnlijk en
moet behandeld worden
- Symptomen: vaak ziek, cystitisklachten maar erger, lage rugpijn, hoge koorts
en perineale bezwaren gevoel ‘warm ei’ in het rectum.
- Diagnose: PPA is enorm pijnlijk dus niet doen → omdat prostaat ontstoken is
o Labo: men vindt pyurie (etter – WBC in urine) en bacteriurie (bacteriën
in de urine)
o Bloedbeeld: tekenen van inflammatie (stijging WBC, soms
neutrofielen, verhoogde sedimentatie en CRP), gestegen PSA
o Echografie: zwelling t.h.v prostaat en evt. een abces (met etter)
- Behandeling: AB met chinolonen (21dagen), IV AB voor als pt te ziek is en
ziekenhuisopname nodig heeft
1
, 1.3 chronische prostatitis
⇒ chronische ontsteking van de prostaat met littekenvorming en geeft typische
klachten van prostatisme zonder prostaathypertrofie
- Symptomen: langzaam plassen, niet goed kunnen uitplassen, nadruppelen,
frequenter plassen, vage mictielast en vage pijn in genitale streek en perineum
- Behandeling: is moeilijk, langdurige behandeling met AB 4-6weken
chinolonen bv. ciprofloxacine (ciprofoxine)
- Diagnose: rectaal toucher, masseren, urine-onderzoek en sperma-onderzoek
(voor de vruchtbaarheid)
1.4 urethritis
⇒ ontsteking van de plasbuis (urethra) en is meestal een SOA door Gonococcen
(neisseria gonorrhoeae bacterie), Trichomonas (trichomonas vaginalis
protozoön) of Chlamydia (chlamydia trachomatis bacterie)
- Symptomen: etterig vochtverlies uit de urethra/penis met jeuk en branderige
mictie ‘la chaude pisse’
- Diagnose: klinisch (rode urethra uitgang met etter) en via de urine vnl ‘eerste
portie’ → je kan talg/etter zien ‘gekrulde staafjes’
o PCR: stukje antigen opzoeken vd bacterie bij chlamydia en
gonorrhoeae
- Behandeling: AB afhankelijk van welke kiem
o Neisseria gonorrhoeae: ceftriaxon (rocephine) – 3e generatie
cefalosporines (IM met lidocaïne)
o Trichomonas vaginalis: metronidazol (flagyl) – nitro-
imidazoolderivaten (disulfirameffect + alcohol)
o Chlamydia trachomatis: azithromycine (zitromax) - neomacroliden
1.5 orchi-epididymitis
⇒ ontsteking of infectie van de teelbal (orchitis) en/of bijbal (epididymitis). Gekende
oorzaak van orchitis is ‘de bof’, virale kinderziekte die bij jongens soms infertiliteit kan
leiden. We vaccineren zuigelingen om bof te voorkomen.
- Dolor: vrij plotse pijn
- Rubor: scrotale huid staat rood en gespannen
- Tumor: vaak zwelling
- Calor: scrotum voelt warm aan
- Functio laesa: spermatozoa productie komt in gedrang
- Oorzaak: meestal door urologisch probleem maar ook besmetting via
bloed bv. bof rubella/mazelen met zwelling inwendige klieren (bij volw.)
- Behandeling: AB (bv. ciprofloxacine ciproxine of ofloxacine tarivid)
chinolonen en analgetica/NSAIDS bv. ibuprofen. Bof-orchitis geneest
spontaan na 2-3w maar kan infertiliteit geven
1.6 balanitis
⇒ infectie onder de voorhuid (tip of glans) met schimmel of bacterie
- Symptomen: dolor, tumor, rubor en calor onder en ter hoogte van de voorhuid
+ etterophoping → kan gebeuren als voorhuid nog niet is weggesneden
2
1. urologische infecties
1.1 cystitis en pyelonefritis
- Pathofysiologie: urineweginfectie (UWI) komt door een bacterie die via de
urethra in de blaas komt en daar infectie en ontsteking veroorzaakt. Als de
bacterie beperkt blijft tot in de blaas is er een lage uwi, als het kruipt tot naar
de nieren en de ureters dan is het een hoge uwi (is ernstiger).
o Komt vaker bij vrouwen door de kortere urineleider, komt meestal na
seks omdat er dan makkelijker een bacterie in de blaas kan komen en
de meest voorkomende is de Escherichia coli (vd darm). Andere
o Andere factoren: benigne prostaathypertrofie, urolithiasis en reflux van
urine, seks
- Symptomen:
o lage UWI: acute cystitis, verhoogde koorts, dysurie, pollakisurie,
urgency of nycturie, onderbuikspijn → orale AB bv. nitrofurantoïne
(furadantine → niet bij nierinsufficiëntie)
▪ honeymoon cystitis: na seks (daarom dat je altijd direct moet
gaan plassen om het er uit te plassen)
o hoge UWI: acute pyelonefritis, hoge koorts, rillingen, veralgemeende
malaise, rugpijn, pijn t.h.v nierloges bij percussie → IV AB (klasse
chinolonen CAVE: resistentie, behandeling niet langer dan 6m) bv.
ciprofloxacine (ciproxine) of ofloxacine (tarivid)
- diagnose: urinestick, urinekweek op verse urine
- VUR: (vesico-urethrale reflux) uitsluiten bij hogere UWI door echografie of
mictiecystogram (MCG) er vloeit urine terug vd blaas naar de nieren door
ureter-klep defect, dat terugkomende infecties kan geven → littekens →
interstitiële nefritis
- Preventie: vitamine C (aanzuren urine) veenbessensap (helpt niets) of
urinaire antiseptica bv. nitrofurantoïne (furadantine)
1.2 acute prostatitis en prostaatabces
- Pathofysiologie: een bacteriële infectie, meestal door darmcommensaal
zoals Escherichia Coli of SOA die weefsel van prostaat is binnengegaan en
infectie met inflammatie veroorzaakt. Niet zo bekend, wel immens pijnlijk en
moet behandeld worden
- Symptomen: vaak ziek, cystitisklachten maar erger, lage rugpijn, hoge koorts
en perineale bezwaren gevoel ‘warm ei’ in het rectum.
- Diagnose: PPA is enorm pijnlijk dus niet doen → omdat prostaat ontstoken is
o Labo: men vindt pyurie (etter – WBC in urine) en bacteriurie (bacteriën
in de urine)
o Bloedbeeld: tekenen van inflammatie (stijging WBC, soms
neutrofielen, verhoogde sedimentatie en CRP), gestegen PSA
o Echografie: zwelling t.h.v prostaat en evt. een abces (met etter)
- Behandeling: AB met chinolonen (21dagen), IV AB voor als pt te ziek is en
ziekenhuisopname nodig heeft
1
, 1.3 chronische prostatitis
⇒ chronische ontsteking van de prostaat met littekenvorming en geeft typische
klachten van prostatisme zonder prostaathypertrofie
- Symptomen: langzaam plassen, niet goed kunnen uitplassen, nadruppelen,
frequenter plassen, vage mictielast en vage pijn in genitale streek en perineum
- Behandeling: is moeilijk, langdurige behandeling met AB 4-6weken
chinolonen bv. ciprofloxacine (ciprofoxine)
- Diagnose: rectaal toucher, masseren, urine-onderzoek en sperma-onderzoek
(voor de vruchtbaarheid)
1.4 urethritis
⇒ ontsteking van de plasbuis (urethra) en is meestal een SOA door Gonococcen
(neisseria gonorrhoeae bacterie), Trichomonas (trichomonas vaginalis
protozoön) of Chlamydia (chlamydia trachomatis bacterie)
- Symptomen: etterig vochtverlies uit de urethra/penis met jeuk en branderige
mictie ‘la chaude pisse’
- Diagnose: klinisch (rode urethra uitgang met etter) en via de urine vnl ‘eerste
portie’ → je kan talg/etter zien ‘gekrulde staafjes’
o PCR: stukje antigen opzoeken vd bacterie bij chlamydia en
gonorrhoeae
- Behandeling: AB afhankelijk van welke kiem
o Neisseria gonorrhoeae: ceftriaxon (rocephine) – 3e generatie
cefalosporines (IM met lidocaïne)
o Trichomonas vaginalis: metronidazol (flagyl) – nitro-
imidazoolderivaten (disulfirameffect + alcohol)
o Chlamydia trachomatis: azithromycine (zitromax) - neomacroliden
1.5 orchi-epididymitis
⇒ ontsteking of infectie van de teelbal (orchitis) en/of bijbal (epididymitis). Gekende
oorzaak van orchitis is ‘de bof’, virale kinderziekte die bij jongens soms infertiliteit kan
leiden. We vaccineren zuigelingen om bof te voorkomen.
- Dolor: vrij plotse pijn
- Rubor: scrotale huid staat rood en gespannen
- Tumor: vaak zwelling
- Calor: scrotum voelt warm aan
- Functio laesa: spermatozoa productie komt in gedrang
- Oorzaak: meestal door urologisch probleem maar ook besmetting via
bloed bv. bof rubella/mazelen met zwelling inwendige klieren (bij volw.)
- Behandeling: AB (bv. ciprofloxacine ciproxine of ofloxacine tarivid)
chinolonen en analgetica/NSAIDS bv. ibuprofen. Bof-orchitis geneest
spontaan na 2-3w maar kan infertiliteit geven
1.6 balanitis
⇒ infectie onder de voorhuid (tip of glans) met schimmel of bacterie
- Symptomen: dolor, tumor, rubor en calor onder en ter hoogte van de voorhuid
+ etterophoping → kan gebeuren als voorhuid nog niet is weggesneden
2
