Samenvatting Belgische media
Journalistiek: een voorbeschouwing
1. Definitie
“Journalistiek is de beroepsmatige selectie van actuele nieuwsgegevens voor een publiek d.m.v.
technische verspreidingsmiddelen.”
→ Redactionele inhoud van een gedrukt of elektronisch medium verzorgt
→ Algemene of gespecialiseerde informatie verzamelt, selecteert, controleert, verwerkt en
verspreidt
Beroepsjournalist
→ Persoonlijke prestige
→ Legitimatiedocumenten (o.a. perskaart)
→ Lidmaatschap bij officiële journalistenbonden (VVJ/AVBB)
Toekomst journalist?
→ Niet ten dode opgeschreven, zolang hij zich maar aanpast aan de steeds sneller
evoluerende digitale wereld
Headline optimizer
Social media reporter
Story scientist
Data detective
Curator in chief
Web developer
…
Crisis van adverteerders
- Financieringsprobleem = complex
- Basis van het probleem = het oude adverteerdermodel
- Kredietcrisis legde vinger op die wonde (vooral in Amerika grootste deel van inkomen
door advertenties)
- Volgens professor Piccard: slecht management online reclamemarkt vraagt andere aanpak.
De online lezer is veel minder waard, tenzij je de online lezer kan aanspreken in een
afgeschermde gemeenschap.
- Papieren lezers zullen sterk dalen, maar traditionele kranten kunnen online hun mannetje
staan.
- Advertentiemarkten en lezersmarkten verschillen van regio tot regio
o Amerika: 80% inkomsten uit advertenties
o Japan: 30% inkomsten uit advertenties
bij ons daartussen
→ Wordt bepaald door sociale veranderingen
Belangrijk aandachtspunt = herstellen van vertrouwensband met lezer
, De iPad en de nieuwe gatekeepers
Grote spelers zoals Amazon, Apple en Google zijn de ‘gatekeepers’ van de ‘vrije’ informatie. Zij
bepalen via hun technologie en apps wat we wel of niet te lezen krijgen. (‘nieuwe media
censuur’?)
Drie grote groepen nieuwskanalen:
- Traditionele nieuwsvoorzitters (BBC, The Guardian,…)
- Aggregatoren (Yahoo, Google,…)
- Talrijke eenpersoonsblogs
Het Tom Sawyer vs Ralph Lauren business nieuwsmodel
Momenteel 2 visies:
- Moeder Theresa business model: veel verwacht van donaties
- Uncle Sam business model: overheidsgesubsidieerde journalistiek
Prof. Mohl: 3 nieuwe visies:
- Tom Sawyer business model: crowd sourcing burgerjournalistiek
- Ralph Lauren business model: hoge exclusieve kwaliteitsjournalistiek aan een eliteprijs
(overpricing)
Paywall: ‘zero cost’ verslaving is moeilijk om van af te kicken kwaliteitsbesef
opkrikken
- Max Havelaer business model: eerlijke prijs voor kwaliteitsjournalistiek
KRITIEK: niet democratisch kan geen kwaliteit bieden voor een breed publiek
Vernieuwende initiatieven
Journalistieke meerwaarde voor consument + band met lezer versterken
→ Vb.: soort patrouilledienst in Japan: wanneer bij de krantenbedeling een krant twee dagen
blijft liggen, wordt de familie verwittigd (mensen die naar stad zijn gemigreerd geruststellen
over ouders op het platteland)
Crowd sourcing
Tips & tricks
Journalisten moeten meer ondernemers worden: maak kleinere organisaties
Doorbreek path dependency: denk vooruit en op lange termijn
Ga op zoek naar allianties, netwerken en samenwerking
Investeer in de innovatie van proces en product
2. Historische schets
a. Oudheid en middeleeuwen
Julius Caesar (leider van de volkspartij): dagelijks op het forum witte borden waarop
de Acta Senatus en de Acta Populi werden gepubliceerd. = eerste stadskrant ‘Acta
Diurna’
Plinius de Oudere: beschreef uitbarsting van de Vesuvius + ondergang Pompeï
Middeleeuwen: eerste handschriftelijke kranten bij de expansie van de steden
De Fuggerzeitungen = koopmansbrieven
De Avvisi = politiek karakter (stamden uit Venetië)
Ontstaan van de boekdrukkunst (15de eeuw): Vliegende Bladen werden verspreid, die
tot stand kwamen n.a.v. een actueel belangrijk feit
Begrippen censuur, octrooi,… voor het eerst
, Aanstelling van een hoofdprinter: Plantin samen met Gutenberg (uitvinder
van de typologie) = 1 van de groten uit de drukkerswereld
b. De voor-Belgische periode
Dagblad richtte zich nog steeds tot een elite
Antwerpenaar Abraham Verhoeven gaf op 27 juni 1629 zijn Weeckelycke Tydinghe
uit. vertoonde alle kenmerken van een echte krant ‘eerste krantenuitgever van de
Nederlanden’
Inlijving van de Zuidelijke Nederlanden: persdictatuur van Napoleon I verfransing
van de pers
Franstalige liberale en katholieke oppositiekranten en Vlaamse liliputweekbladen
werden promotors van de campagne tegen de regering actieve rol bij de
voorbereiding van de afscheiding van België in 1830
c. 1830: de verfransing
o Grondwet 7 februari 1831:
De vrijheid om op elk gebied zijn mening te uiten
De drukpers is vrij: de censuur kan nooit worden ingevoerd
o 30 juni 1974: 3 Franstalige bladen verschijnen in Vlaanderen
d. De opkomst van de Vlaamse Dagbladpers
1870-1914: voor iedereen toegankelijke kranten
Verbeterde drukpers
Betere postverbindingen
Einde van de 19de eeuw: ontstaan meeste Belgische kranten
Factoren die de versnelde ontwikkeling mogelijk maakten:
Industriële revolutie
Opkomst van de betaalde advertentie
Sociale en politieke ontwikkelingen: vermindering van het analfabetisme,
opkomst van de arbeidsbewegingen (met eigen dagbladen),…
e. De start van de Vlaamse Dagbladpers
Socialistische kranten: De Vooruit (1884), Volksgazet (1914), Le Peuple (1885)
Katholieke kranten: De Gentenaar (1879), Het Volk (1891), GVA (1891)
Liberale kranten: HLN (1888)
Neutrale dagbladen: Le Soir (1887), Le Jour (1894)
20ste eeuw :
Opkomst radio en tv
De Standaard (1918), HBVL (1932), De Tijd (1968)
Veel specialisering
Eerste persagentschappen in 19de eeuw
Nieuwsgaring en selectie
1. Nieuwsgaring
- Nieuwswaarde
Massamedia zorgen voor overinformatie
Nieuws = iets ongewoons, sensationeels, onverwachts
Human interests = wanneer dat soort nieuws nog aan personen wordt opgehangen
- Soorten berichten
Nieuws: zo snel mogelijk verslag uitbrengen
Duiding: achtergrondinformatie brede context
Standpunt of commentaar: vaak in column
Besprekingen: meestal in vorm van recensies
Service-informatie: toerisme, verkeersinformatie,…
Journalistiek: een voorbeschouwing
1. Definitie
“Journalistiek is de beroepsmatige selectie van actuele nieuwsgegevens voor een publiek d.m.v.
technische verspreidingsmiddelen.”
→ Redactionele inhoud van een gedrukt of elektronisch medium verzorgt
→ Algemene of gespecialiseerde informatie verzamelt, selecteert, controleert, verwerkt en
verspreidt
Beroepsjournalist
→ Persoonlijke prestige
→ Legitimatiedocumenten (o.a. perskaart)
→ Lidmaatschap bij officiële journalistenbonden (VVJ/AVBB)
Toekomst journalist?
→ Niet ten dode opgeschreven, zolang hij zich maar aanpast aan de steeds sneller
evoluerende digitale wereld
Headline optimizer
Social media reporter
Story scientist
Data detective
Curator in chief
Web developer
…
Crisis van adverteerders
- Financieringsprobleem = complex
- Basis van het probleem = het oude adverteerdermodel
- Kredietcrisis legde vinger op die wonde (vooral in Amerika grootste deel van inkomen
door advertenties)
- Volgens professor Piccard: slecht management online reclamemarkt vraagt andere aanpak.
De online lezer is veel minder waard, tenzij je de online lezer kan aanspreken in een
afgeschermde gemeenschap.
- Papieren lezers zullen sterk dalen, maar traditionele kranten kunnen online hun mannetje
staan.
- Advertentiemarkten en lezersmarkten verschillen van regio tot regio
o Amerika: 80% inkomsten uit advertenties
o Japan: 30% inkomsten uit advertenties
bij ons daartussen
→ Wordt bepaald door sociale veranderingen
Belangrijk aandachtspunt = herstellen van vertrouwensband met lezer
, De iPad en de nieuwe gatekeepers
Grote spelers zoals Amazon, Apple en Google zijn de ‘gatekeepers’ van de ‘vrije’ informatie. Zij
bepalen via hun technologie en apps wat we wel of niet te lezen krijgen. (‘nieuwe media
censuur’?)
Drie grote groepen nieuwskanalen:
- Traditionele nieuwsvoorzitters (BBC, The Guardian,…)
- Aggregatoren (Yahoo, Google,…)
- Talrijke eenpersoonsblogs
Het Tom Sawyer vs Ralph Lauren business nieuwsmodel
Momenteel 2 visies:
- Moeder Theresa business model: veel verwacht van donaties
- Uncle Sam business model: overheidsgesubsidieerde journalistiek
Prof. Mohl: 3 nieuwe visies:
- Tom Sawyer business model: crowd sourcing burgerjournalistiek
- Ralph Lauren business model: hoge exclusieve kwaliteitsjournalistiek aan een eliteprijs
(overpricing)
Paywall: ‘zero cost’ verslaving is moeilijk om van af te kicken kwaliteitsbesef
opkrikken
- Max Havelaer business model: eerlijke prijs voor kwaliteitsjournalistiek
KRITIEK: niet democratisch kan geen kwaliteit bieden voor een breed publiek
Vernieuwende initiatieven
Journalistieke meerwaarde voor consument + band met lezer versterken
→ Vb.: soort patrouilledienst in Japan: wanneer bij de krantenbedeling een krant twee dagen
blijft liggen, wordt de familie verwittigd (mensen die naar stad zijn gemigreerd geruststellen
over ouders op het platteland)
Crowd sourcing
Tips & tricks
Journalisten moeten meer ondernemers worden: maak kleinere organisaties
Doorbreek path dependency: denk vooruit en op lange termijn
Ga op zoek naar allianties, netwerken en samenwerking
Investeer in de innovatie van proces en product
2. Historische schets
a. Oudheid en middeleeuwen
Julius Caesar (leider van de volkspartij): dagelijks op het forum witte borden waarop
de Acta Senatus en de Acta Populi werden gepubliceerd. = eerste stadskrant ‘Acta
Diurna’
Plinius de Oudere: beschreef uitbarsting van de Vesuvius + ondergang Pompeï
Middeleeuwen: eerste handschriftelijke kranten bij de expansie van de steden
De Fuggerzeitungen = koopmansbrieven
De Avvisi = politiek karakter (stamden uit Venetië)
Ontstaan van de boekdrukkunst (15de eeuw): Vliegende Bladen werden verspreid, die
tot stand kwamen n.a.v. een actueel belangrijk feit
Begrippen censuur, octrooi,… voor het eerst
, Aanstelling van een hoofdprinter: Plantin samen met Gutenberg (uitvinder
van de typologie) = 1 van de groten uit de drukkerswereld
b. De voor-Belgische periode
Dagblad richtte zich nog steeds tot een elite
Antwerpenaar Abraham Verhoeven gaf op 27 juni 1629 zijn Weeckelycke Tydinghe
uit. vertoonde alle kenmerken van een echte krant ‘eerste krantenuitgever van de
Nederlanden’
Inlijving van de Zuidelijke Nederlanden: persdictatuur van Napoleon I verfransing
van de pers
Franstalige liberale en katholieke oppositiekranten en Vlaamse liliputweekbladen
werden promotors van de campagne tegen de regering actieve rol bij de
voorbereiding van de afscheiding van België in 1830
c. 1830: de verfransing
o Grondwet 7 februari 1831:
De vrijheid om op elk gebied zijn mening te uiten
De drukpers is vrij: de censuur kan nooit worden ingevoerd
o 30 juni 1974: 3 Franstalige bladen verschijnen in Vlaanderen
d. De opkomst van de Vlaamse Dagbladpers
1870-1914: voor iedereen toegankelijke kranten
Verbeterde drukpers
Betere postverbindingen
Einde van de 19de eeuw: ontstaan meeste Belgische kranten
Factoren die de versnelde ontwikkeling mogelijk maakten:
Industriële revolutie
Opkomst van de betaalde advertentie
Sociale en politieke ontwikkelingen: vermindering van het analfabetisme,
opkomst van de arbeidsbewegingen (met eigen dagbladen),…
e. De start van de Vlaamse Dagbladpers
Socialistische kranten: De Vooruit (1884), Volksgazet (1914), Le Peuple (1885)
Katholieke kranten: De Gentenaar (1879), Het Volk (1891), GVA (1891)
Liberale kranten: HLN (1888)
Neutrale dagbladen: Le Soir (1887), Le Jour (1894)
20ste eeuw :
Opkomst radio en tv
De Standaard (1918), HBVL (1932), De Tijd (1968)
Veel specialisering
Eerste persagentschappen in 19de eeuw
Nieuwsgaring en selectie
1. Nieuwsgaring
- Nieuwswaarde
Massamedia zorgen voor overinformatie
Nieuws = iets ongewoons, sensationeels, onverwachts
Human interests = wanneer dat soort nieuws nog aan personen wordt opgehangen
- Soorten berichten
Nieuws: zo snel mogelijk verslag uitbrengen
Duiding: achtergrondinformatie brede context
Standpunt of commentaar: vaak in column
Besprekingen: meestal in vorm van recensies
Service-informatie: toerisme, verkeersinformatie,…
