VOLLEDIGE samenvatting van het deel Internationaal Recht van het van Publiekrecht II: Internationaal en Europees Recht (16/20)

Inhoudsopgave
Publiekrecht II: INLEIDING [1].................................................................................................................................................. 1

HOOFDSTUK 1. INLEIDING TOT HET INTERNATIONAAL RECHT (=volkenrecht)...........................................................................4
1.1 Wat is internationaal recht?......................................................................................................................................................4
1.2 Functies van internationaal recht..............................................................................................................................................4
1.3 Kenmerken internationaal recht................................................................................................................................................5

HOOFDSTUK 2. Verdragsrecht.................................................................................................................................................. 8

HOOFDSTUK 5: STATEN (hoofdrolspelers).............................................................................................................................. 33

HOOFDSTUK 6: Niet-statelijke actoren................................................................................................................................... 39

HOOFDSTUK 8. Jurisdictie over zee, Antarctica en de ruimte.................................................................................................. 55

HOOFDSTUK 9: Immuniteiten en diplomatieke betrekkingen................................................................................................. 62

HOOFDSTUK 10: Staatsaansprakelijkheid............................................................................................................................... 69

HOOFDSTUK 11: Methoden van vreedzame geschillenbeslechting.......................................................................................... 74

H14. Mondiale internationale organisaties: VN en VN-familie................................................................................................ 79




Publiekrecht II: INLEIDING [1]
Publiekrecht in de gelaagde rechtsorde
- Internationaal bestuursniveau
- EU bestuursniveau

,- Federaal bestuursniveau
- Vlaams bestuursniveau
- Lokaal bestuursniveau

Illustratie van meerlagige juridische aspecten: vluchtelingen
- Vluchtelingenverdrag 2018: recht op asiel => integreren in eco en mpij stelsel
- EVRM 1950: elk individu kan dit inroepen; EHRM
o Verbod op foltering en mensonterende behandeling
(men mag vluchtelingen niet terugduwen ‘push backs’ naar het land met gevaar
= non-refoulement)
o Geldt overal waar lidstaten RvE rechtsmacht uitoefenen
(bv. boot italiaanse marine (overheidsschip), buiten italiaanse wateren, ad overkant van italie
=> ook buiten territorium van lidstaat)
- Schengen (= plaats, deel geworden van EU): personencontroles aan grenzen afgeschaft

Illustratie: covid-19
- Wereldgezondheidsorganisatie: Internationale Gezondheidsregeling 2005
o Legt plichten op aan elke lidstaat
o Zodra tekens van besmettelijke ziekte: WHO inlichten
- Raad van Europa: mensenrechten en covid-19-toolkit
o Door covid: vrijheidsbeperkende maatregelen (conform EVRM?)
- EU: Europese Gezondheidsunie
o Grenzen gesloten door lidstaten = beperking op vrij verkeer van personen…
o Bvhdn van EU op vlak van gezondheid (cfr verdragen, art 4 en 6 VWEU…) = zwak
 Lidstaten (kern gezondheidsbeleid = nationaal) willen geen sterke competenties geven
 Kan enkel lidstaten ondersteunen
o Gezondheidsunie gebaseerd op bestaande bvhdn van EU
o Merk op: art 168 VWEU
- Federaal: mbt contactopsporing: het verwerken van persoonsgegevens in de Sciensano-databank
- Gemeenschappen: mbt contactopsporing: de opsporing en de voorkoming van besmettingen met covid-19
o Bvhdn niet scherp afgebakend tss federaal en regionaal (samenwerken, cfr. Overlegcomité)

 Overheden: loyale samenwerking (art. 4 §3 EU-verdrag)!
Cfr. Art 26 Weens Verdrag




Van coëxistentie tot coöperatie tot integratie van Staten
- Coëxistentie: staten = soevereine eenheden die met en naast elkaar bestaan
o 1ste functie IR: dat ze vreedzaam leven samen (internationale verkeersregels)
 ° van moderne IR 1648: Vrede van Westfalen (oorlog ten einde door vredesverdragen)

,  Daar erkend dat staten soeverein zijn
(jur gelijk aan elkaar, hoe klein of groot staat ook is,
geen staat dat over andere staat gezag heeft over dat volk/grondgebied)
- Coöperatie:
o 2de functie IR: samenwerking tss staten
 1919-1946: ° Volkenbond (eerste universele internationale organisatie die zorgt voor vrede en
veiligheid, door Woodrow Wilson (VS) )
 Zwak, want VS is nooit zelf lid geworden
 = vb. van intergouvernementele organisatie, in kader van Verdrag VV opgericht
 1945-… : ° VN (opvolger volkenbond) door VS
 Middelpunt van 20tal organisaties in =/ domeinen bv. WHO, Internationale
Arbeidsorganisatie
- Integratie
o 3de functie IR: markten integreren, gem. instellingen, …
 1957: ° Europese Economische Gemeenschap
 6 lidstaten
 ° supranationale gemeenschap!
(boven de lidstaten, bv. met europese commissie, onafh van lidstaten)
ipv intergouvernementeel (landen en regering komen samen en beslissen onder elkaar)
 Staten gaan soevereiniteit samenleggen en delegeren bvhdn toe aan centraal niveau, en via
gem. instellingen markten (EEG) regeren
 Gem. munt: euro
 = voorloper van EU

- Desintegratie?
 2016: Brexit referendum: vrijwillige terugtrekking VK uit EU
 Neergelegd in verdragsteksten ‘terugtrekkingsakkoord tss VK en EU’
(IR weet dit zelfs te regelen!)
 wil niet zeggen dat de rest van EU niet verder integreert

Recht van coëxistentie
- Basiskenmerken IR
- Bronnen
- Subjecten
- Jurisdictie: uitoefenen van rechtsmacht
o Extraterritoriaal: buiten rechtsgebied
- Geschillen
o Vreedzaam geschillen beslechten (bv. geschil brengen voor internationaal gerechtshof)

Recht van coöperatie
- Intergouvernementele organisaties
- Algemene aspecten
o Bv. beginsel van de toebedeelde bvhdn
= internationale instellingen kunnen enkel bvhdn uitoefenen die door lidstaten toegewezen zijn
= alg beginsel voor internationale organisatie (bv. EU)
- VN en VN-familie
- Wereldhandelsorganisatie
- Regionale organisaties in Europa

Recht van integratie
- Europees integratieproces
- Actoren (incl. instellingen)
- Bevhdn en rechtsbronnen
- Besluitvorming
- rechtsbescherming

, HOOFDSTUK 1. INLEIDING TOT HET INTERNATIONAAL RECHT
(=volkenrecht)
1.1 Wat is internationaal recht?
- Vroeger:
o Betrekkingen tussen Staten
- Nu: Betrekkingen
o tussen Staten
o tussen Staten en IO’s (internationale organisaties)
o tussen IO’s onderling
o tussen Staten (of IO’s) en natuurlijke of rechtspersonen
 bv. internationaal strafrecht: gaat over internationale strafrechtelijke verantwoordelijkheid van
individuen owv genocide (volkenmoord), misdaden tgn de mensheid, oorlogsmisdaden en
internationale agressie tss landen (4)
- = geheel van regels die de internationale betrekkingen beheersen

- Centrale actoren = nog steeds Staten
o lid VN
 (EU =/ natiestaat, dus kan geen lid worden)
o beroep op Veiligheidsraad of AV (art. 35 VN-Handvest)
o partij voor Internationaal Gerechtshof (art. 34, lid 1, Statuut IGH)
 en dan moet die staat de rechtsmacht van IGH erkennen
o internationale organisaties
 maar uitzondering: bv. WHO °1995: EU is lid (de ene IO is lid van de andere IO)

- Internationaal publiekrecht = volkenrecht = internationaal recht (uitoef. overheidsgezag)
- >< internationaal privaatrecht (bv. internationale echtscheiding)

1.2 Functies van internationaal recht

1. Bevoegheid volkenrechtelijke subjecten (staten) afbakenen (coëxistentie)
• in de ruimte, ratione territorii
• geschillen over grenzen, bv. grenzen van de zee, owv grondstoffen
• in de tijd, ratione temporis
• cfr. Statenopvolging: bij wie ligt, in de tijd, de soevereiniteit
• wat betreft de persoon, ratione personae
• wat het onderwerp betreft, ratione materiae
• IO’s mogen enkel doen waarvoor ze bevoegd zijn gemaakt

2. Regelen van coëxistentie (interacties) van internationale rechtssubjecten (coëxistentie)
• geschillenbeslechting en –preventie
• gebruik van geweld (jus ad bellum >< jus in bello)
• regelt legaliteit van geweld >< internationaal humanitair recht
(probeert oorlog te humaniseren ipv te verbieden, bv. niet burger aanvallen)
• gebruik van grondgebied
• diplomatieke en consulaire betrekkingen
• bv. ambassade
• Staatsaansprakelijkheid
• Regels van onrechtmatige daad voor het IR + manier van schadeloosstelling

3. Regelen van internationale samenwerking tussen internationale rechtssubjecten
• Mondiale en regionale (bv RvE, EU…) organisaties
• NAVO = bv interregionaal (want ook Canada lid etc)
• Mensenrechten, milieurecht, handelsrecht, …