Samenvatting: Sociaal recht
1. Arbeidsrecht
De sociale wetgeving omvat 2 delen:
ê Arbeidsrecht
Het arbeidsrecht omvat alle regels om de relatie tussen de wekrgevers en de werknemers te organiseren. We spreken hier
over de rechten en plichten van de werkgever en de werknemers, de wet op de arbeidsovereenkomsten, de zondagsrust,
de weteelijke vakantie, afwezigheden.
ê Sociaal zekerheidsrecht
Het sociaal zekerheidsrecht omvat alle maatregelen om de sociale zekerheis te organiseren en uit te voeren. Wanneer
iemand tijdelijk of definitief niet meer kan of mag werken, kan men dankzij de sociale zekerheid een vervangingsinkomen
ontvangen. Daarnaast omvat de sociale zekerheid ook de terugbetaling van kosten. Denk aan pensioenen, terugbetaling
ziektekosten, ziekte uitkering, werkloosuitkering, …
1.1. Tewerkstellingsvormen
ê Werknemer
o Arbeider: uurloon, 2 keer per maand betalen (voorschot)
o Bediende: maandloon
o Handelsvertegenwoordiger
o Dienstbode
Iemand die werkt voor een onderneming of een privé persoon is verbonden met een arbeidsovereenkomst. Voor een
werknemer wordt er nog een bijkomend onderscheid gemaakt.
ê Ambtenaar
Iemand die in dienst is voor de overheid. De tewerkstelling van een ambtenaar is ‘statutair’. Dit betekent dat alle rechten
en plichten van de werkgever (overheid) en werknemer vastgelegd zijn in een statuut. Dit statuut wordt éénzijdig
opgelegd en de ambtenaar kan dus niet individueel gaan onderhandelen over de bepalingen. Zij hebben wel het voordeel
van de ‘vaste benoeming’, deze kan slechts in uitzonderlijke gevallen beïndigd worden.
ê Zelfstandige
o Zelfstandig in bijberoep
§ Halftijds als werknemers of ambtenaar en halftijds als zelfstandige
Een zelfstandig is niet aan gezag onderwerpen, zijn eigen baas.
1.2. Vakbonden
De Belgische vakbonden staan in voor de verdediging van de belangen van de werknemers en werkzoekende. Ze
onderhandelen over loon- en arbeidsvoorwaarden. De vakbond zorgt voor werkloosheidsuitkeringen,
inschakelingsuitkeringen, jeugdvakantie, …
ê ABVV = de socialistische vakbond
ê ACV = de christelijke vakbond
ê ACVLB = de liberale vakbond
ê NCK = organisatie voor kaderleden
o Kaderleden: hogere bedienden: managers
Indien je NIET aangesloten bent bij een vakbond
ê HVW = Hulpkas voor Werkloosheiduitkeringen
,1.3. De rechtsbronnen en hun hiërarchie
De wet is een reglemetering van het parlement. Deze bevat meestal een algemeen kader.
In België zijn er 10 betaalde feestdagen:
Een koninklijk besluit (KB) is een reglementering van de regering. Deze bevat de concrete uitwerking.
ê Nieuwjaar
ê Paasmaandag
ê Dag van de Arbeid
ê O.H. Hemelvaart
ê Pinkstermaandag
ê Nationale feestdag
ê O.L.V. hemelvaart
ê Allerheiligen
ê Wapenstilstand
ê Kerstmis
Het toepassingsgebied van een paritair comité wordt vastgelegd met een koninklijk besluit, het KB vermeldt de
bedrijfsactiviteiten, de werknemers en het gebied waarvoor het paritair comité bevoegd is.
1.3.1. De wet
De wet is een reglemetering van het parlement. Deze bevat meestal een algemeen kader.
In België zijn er 10 betaalde feestdagen:
Een koninklijk besluit (KB) is een reglementering van de regering. Deze bevat de concrete uitwerking.
ê Nieuwjaar
ê Paasmaandag
ê Dag van de Arbeid
ê O.H. Hemelvaart
ê Pinkstermaandag
ê Nationale feestdag
ê O.L.V. hemelvaart
ê Allerheiligen
ê Wapenstilstand
ê Kerstmis
Het toepassingsgebied van een paritair comité wordt vastgelegd met een koninklijk besluit, het KB vermeldt de
bedrijfsactiviteiten, de werknemers en het gebied waarvoor het paritair comité bevoegd is.
1.3.2. Collectieve ArbeidsOvereenkomst
Definitie
Een CAO is een overeenkomst afgesloten binnen een paritair orgaan waarin de organisaties van werkgevers en
werknemers arbeidsvoorwaarden vastleggen met betrekking tot het collectief van werknemers. De CAO is een rechtsbron
eigen aan het sociaal recht.
Er zijn 3 niveaus waarop een CAO kan gesloten worden:
A. Afgesloten in de Nationale Arbeidsraad (NAR)
a. De genummerde CAO’s
b. Groepeert evenveel werkgevers- als werknemersvertegenwoordigers voor heel België
c. CAO 90: Over de recurrent resultaatsgebonden bonus (veelgebruikt)
d. Problemen die werkgevers en werknemer aanbelangen
, B. Afgesloten in het Paritair Comité
a. Groepeert evenveel werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers uit 1 dezelfde sector
b. Onderhandelen over arbeidsvoorwaarden van werknemers
i. Nachtarbeid is bij wet verboden (dit wordt niet echt nageleefd)
ii. Werken op feestdagen mag niet
c. Paritair comité is een overlegorgaan op het niveau van de bedrijfstakken
d. (paritair subcomité): onderdelen in grotere sectoren
C. Afgesloten in een bedrijf
a. Maaltijdcheques en ecocheques
b. Bedrijf moet paritair comité volgen
1.3.3. Individuele ArbeidsOvereenkomst
Wederkerige overeenkomst tussen een werknemer en een werkgevers, waarbij de werkgever zich ertoe verbindt arbeid te
verschaffen en een loon te betalen, en de werknemer zich ertoe verbindt arbeid te verrichten onder het gezag van de
werkgever.
Belangrijk:
ê Arbeid
ê Loon: je moet je juiste minimumloon krijgen, er zijn baremas
ê Gezag
1.3.4. Arbeidsreglement
Elke onderneming die mensen tewerkstelt moet een arbeidreglement hebben. Dit zijn specifieke reglementen die van
toepassing zijn in het bedrijf. De gemiddelde arbeidsduur per week is 38 uur.
Voorbeeld: Het is verboden te roken op het bedrijfsterrein
Voorbeeld: De mogelijke uurrooster waarbinnen er gewerkt wordt
Aan de voorbeelden zijn ook telkens sancties verbonden wanneer deze overtreden worden
1.3.5. Aanvullende bepalingen in de wet
1.3.6. Mondelinge arbeidsovereenkomsten
Wanneer iemand aan het werk is en hij/zij heeft geen schriftelijke arbeidsovereenkomst, dan gaat men er automatisch
vanuit dat de medewerker een voltijds contract heeft voor onbepaalde tijd.
1.3.7. Gebruik of gewoonte
Elk jaar ontvangt de medewerker een premie van 250EUR, plots stopt de werkgever met het uitbetalen van deze premie.
Ondanks het feit dat deze premie nergens schriftelijk overeengekomen is, moet de werkgever deze premie toch blijven
betalen, omdat dit een gewoonte is.
Indien dit éénmalig is gebeurt, spreekt men niet van een gebruik of een gewoonte. Dit moet wel goed aangegeven zijn.
2. Verplichtingen werkgever
2.1. Aansluitingen
Wanneer een ondernemeing personeel wil tewerkstellen, moet de onderneming zich aansluiten bij verschillende
instanties.
1. Arbeidsrecht
De sociale wetgeving omvat 2 delen:
ê Arbeidsrecht
Het arbeidsrecht omvat alle regels om de relatie tussen de wekrgevers en de werknemers te organiseren. We spreken hier
over de rechten en plichten van de werkgever en de werknemers, de wet op de arbeidsovereenkomsten, de zondagsrust,
de weteelijke vakantie, afwezigheden.
ê Sociaal zekerheidsrecht
Het sociaal zekerheidsrecht omvat alle maatregelen om de sociale zekerheis te organiseren en uit te voeren. Wanneer
iemand tijdelijk of definitief niet meer kan of mag werken, kan men dankzij de sociale zekerheid een vervangingsinkomen
ontvangen. Daarnaast omvat de sociale zekerheid ook de terugbetaling van kosten. Denk aan pensioenen, terugbetaling
ziektekosten, ziekte uitkering, werkloosuitkering, …
1.1. Tewerkstellingsvormen
ê Werknemer
o Arbeider: uurloon, 2 keer per maand betalen (voorschot)
o Bediende: maandloon
o Handelsvertegenwoordiger
o Dienstbode
Iemand die werkt voor een onderneming of een privé persoon is verbonden met een arbeidsovereenkomst. Voor een
werknemer wordt er nog een bijkomend onderscheid gemaakt.
ê Ambtenaar
Iemand die in dienst is voor de overheid. De tewerkstelling van een ambtenaar is ‘statutair’. Dit betekent dat alle rechten
en plichten van de werkgever (overheid) en werknemer vastgelegd zijn in een statuut. Dit statuut wordt éénzijdig
opgelegd en de ambtenaar kan dus niet individueel gaan onderhandelen over de bepalingen. Zij hebben wel het voordeel
van de ‘vaste benoeming’, deze kan slechts in uitzonderlijke gevallen beïndigd worden.
ê Zelfstandige
o Zelfstandig in bijberoep
§ Halftijds als werknemers of ambtenaar en halftijds als zelfstandige
Een zelfstandig is niet aan gezag onderwerpen, zijn eigen baas.
1.2. Vakbonden
De Belgische vakbonden staan in voor de verdediging van de belangen van de werknemers en werkzoekende. Ze
onderhandelen over loon- en arbeidsvoorwaarden. De vakbond zorgt voor werkloosheidsuitkeringen,
inschakelingsuitkeringen, jeugdvakantie, …
ê ABVV = de socialistische vakbond
ê ACV = de christelijke vakbond
ê ACVLB = de liberale vakbond
ê NCK = organisatie voor kaderleden
o Kaderleden: hogere bedienden: managers
Indien je NIET aangesloten bent bij een vakbond
ê HVW = Hulpkas voor Werkloosheiduitkeringen
,1.3. De rechtsbronnen en hun hiërarchie
De wet is een reglemetering van het parlement. Deze bevat meestal een algemeen kader.
In België zijn er 10 betaalde feestdagen:
Een koninklijk besluit (KB) is een reglementering van de regering. Deze bevat de concrete uitwerking.
ê Nieuwjaar
ê Paasmaandag
ê Dag van de Arbeid
ê O.H. Hemelvaart
ê Pinkstermaandag
ê Nationale feestdag
ê O.L.V. hemelvaart
ê Allerheiligen
ê Wapenstilstand
ê Kerstmis
Het toepassingsgebied van een paritair comité wordt vastgelegd met een koninklijk besluit, het KB vermeldt de
bedrijfsactiviteiten, de werknemers en het gebied waarvoor het paritair comité bevoegd is.
1.3.1. De wet
De wet is een reglemetering van het parlement. Deze bevat meestal een algemeen kader.
In België zijn er 10 betaalde feestdagen:
Een koninklijk besluit (KB) is een reglementering van de regering. Deze bevat de concrete uitwerking.
ê Nieuwjaar
ê Paasmaandag
ê Dag van de Arbeid
ê O.H. Hemelvaart
ê Pinkstermaandag
ê Nationale feestdag
ê O.L.V. hemelvaart
ê Allerheiligen
ê Wapenstilstand
ê Kerstmis
Het toepassingsgebied van een paritair comité wordt vastgelegd met een koninklijk besluit, het KB vermeldt de
bedrijfsactiviteiten, de werknemers en het gebied waarvoor het paritair comité bevoegd is.
1.3.2. Collectieve ArbeidsOvereenkomst
Definitie
Een CAO is een overeenkomst afgesloten binnen een paritair orgaan waarin de organisaties van werkgevers en
werknemers arbeidsvoorwaarden vastleggen met betrekking tot het collectief van werknemers. De CAO is een rechtsbron
eigen aan het sociaal recht.
Er zijn 3 niveaus waarop een CAO kan gesloten worden:
A. Afgesloten in de Nationale Arbeidsraad (NAR)
a. De genummerde CAO’s
b. Groepeert evenveel werkgevers- als werknemersvertegenwoordigers voor heel België
c. CAO 90: Over de recurrent resultaatsgebonden bonus (veelgebruikt)
d. Problemen die werkgevers en werknemer aanbelangen
, B. Afgesloten in het Paritair Comité
a. Groepeert evenveel werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers uit 1 dezelfde sector
b. Onderhandelen over arbeidsvoorwaarden van werknemers
i. Nachtarbeid is bij wet verboden (dit wordt niet echt nageleefd)
ii. Werken op feestdagen mag niet
c. Paritair comité is een overlegorgaan op het niveau van de bedrijfstakken
d. (paritair subcomité): onderdelen in grotere sectoren
C. Afgesloten in een bedrijf
a. Maaltijdcheques en ecocheques
b. Bedrijf moet paritair comité volgen
1.3.3. Individuele ArbeidsOvereenkomst
Wederkerige overeenkomst tussen een werknemer en een werkgevers, waarbij de werkgever zich ertoe verbindt arbeid te
verschaffen en een loon te betalen, en de werknemer zich ertoe verbindt arbeid te verrichten onder het gezag van de
werkgever.
Belangrijk:
ê Arbeid
ê Loon: je moet je juiste minimumloon krijgen, er zijn baremas
ê Gezag
1.3.4. Arbeidsreglement
Elke onderneming die mensen tewerkstelt moet een arbeidreglement hebben. Dit zijn specifieke reglementen die van
toepassing zijn in het bedrijf. De gemiddelde arbeidsduur per week is 38 uur.
Voorbeeld: Het is verboden te roken op het bedrijfsterrein
Voorbeeld: De mogelijke uurrooster waarbinnen er gewerkt wordt
Aan de voorbeelden zijn ook telkens sancties verbonden wanneer deze overtreden worden
1.3.5. Aanvullende bepalingen in de wet
1.3.6. Mondelinge arbeidsovereenkomsten
Wanneer iemand aan het werk is en hij/zij heeft geen schriftelijke arbeidsovereenkomst, dan gaat men er automatisch
vanuit dat de medewerker een voltijds contract heeft voor onbepaalde tijd.
1.3.7. Gebruik of gewoonte
Elk jaar ontvangt de medewerker een premie van 250EUR, plots stopt de werkgever met het uitbetalen van deze premie.
Ondanks het feit dat deze premie nergens schriftelijk overeengekomen is, moet de werkgever deze premie toch blijven
betalen, omdat dit een gewoonte is.
Indien dit éénmalig is gebeurt, spreekt men niet van een gebruik of een gewoonte. Dit moet wel goed aangegeven zijn.
2. Verplichtingen werkgever
2.1. Aansluitingen
Wanneer een ondernemeing personeel wil tewerkstellen, moet de onderneming zich aansluiten bij verschillende
instanties.
