Samenvatting milieukunde

SAMENVATTING
MILIEUKUNDE

, SAMENVATTING MILIEUKUNDE




Inhoud
1. Inleiding..........................................................................................................................3
1.1 Wat is milieu en waarom milieukunde?.....................................................................3
1.1.1 Milieu en mens....................................................................................................3
1.1.2 De aarde als eiland: hulpbronnen en ecosystemen............................................3
1.1.3 Milieukunde.........................................................................................................4
1.2 Planetaire grenzen.....................................................................................................4
1.2.1 “From a small world on a big planet, to a big world on a small planet.”............4
1.2.2 De negen kritische systemen..............................................................................5
1.3 Duurzaamheid...........................................................................................................7
1.4 Milieuwetgeving.........................................................................................................7
1.5 Milieudruk van diverse sectoren van Vlaanderen......................................................9
2. Lucht.............................................................................................................................10
2.1 De atmosfeer...........................................................................................................10
2.1.1 Samenstelling van de atmosfeer.......................................................................10
2.1.2 De lagen van de atmosfeer...............................................................................10
2.1.3 Luchtbewegingen binnen de troposfeer...........................................................11
2.2 Emissie van luchtverontreinigende stoffen.............................................................11
2.2.1 Sectoren...........................................................................................................12
2.2.2 Stoffen met een impact op onze gezondheid...................................................13
2.2.3 Stoffen met een impact op het milieu en de ecologie.......................................16
2.3 Luchtzuivering.........................................................................................................20
2.3.1 Preventie..........................................................................................................20
2.3.2 Natuurlijke fysische processen als voorbeeld...................................................20
2.3.3 Luchtzuiveringstechnieken................................................................................20
3. Water............................................................................................................................27
3.1 Bronnen van (zoet) water........................................................................................27
3.1.1 Grondwater........................................................................................................29
3.1.2 Oppervlakte water.............................................................................................30
3.1.3 Hemelwater.......................................................................................................31
3.2 Rationeel watergebruik............................................................................................31


2

, SAMENVATTING MILIEUKUNDE



3.2.1 Waterverbruik beperken....................................................................................31
3.2.2 Duurzame waterbron.........................................................................................31
3.2.3 Waterzuivering..................................................................................................34
3.2.4 Typische afvalwaterstromen landbouwsector en behandelingen.....................43
4. Bodem...........................................................................................................................44
4.1 Isolatietechnieken....................................................................................................45
4.2 Ex-situ technieken...................................................................................................45
4.3 In-situ technieken....................................................................................................46




2

,SAMENVATTING MILIEUKUNDE




1. Inleiding
1.1 Wat is milieu en waarom milieukunde?
1.1.1 Milieu en mens
- Wat is milieu?
o De fysieke, levende en niet-levende omgeving van de mens, waarmee
deze in wederkerige relatie staat
o Mensen als deel van het milieu
 Afhankelijk van een stabiele, gezonde, functionerende planeet
 Natuur en ecologie belangrijk
o Mensen als invloed op het milieu
 Betere gezondheid, langere levensduur en meer materiele welvaart,
mobiliteit en vrije tijd
 Lucht- en waterverontreiniging, bodemerosie, uitsterven van
soorten

1.1.2 De aarde als eiland: hulpbronnen en
ecosystemen
- Natuurlijke hulpbronnen
o Grondstoffen of materialen en energiebronnen
o Worden over korte perioden aangevuld
o Hernieuwbare natuurlijke bronnen
 Voortdurend vernieuwd
 Onuitputtelijk
o Niet-hernieuwbare natuurlijke bronnen
 Eindig
 Eens uitgeput, niet langer beschikbaar
- Ecosysteemdiensten
o Goederen die door de natuur worden geproduceerd
o Normale werking van natuurlijke systemen
 Zonder kan de mens niet overleven
o Diensten geleverd door een goed functionerende planeet
 Klimaatregeling
 Zuurstof produceren
 Voorkomen van bodemerosie door vegetatie
 Bestuiven van gewassen
 Productie van actieve componenten voor geneesmiddelen
- Zowel diensten als hulpbronnen staan onder druk door toenemende menselijke
activiteit



2

,SAMENVATTING MILIEUKUNDE




1.1.3 Milieukunde
- Milieukunde
o Interdisciplinaire wetenschap
o Relatie tussen mens en milieu
o Potentiële en actuele problemen voorkomen of oplossen
 Europese milieubeleid
 Voorzorgsbeginsel
o Maatregelen nemen bij sterke aanwijzingen van
ernstige effecten (ook zonder wetenschappelijke
zekerheid)
 De vervuiler betaalt
o Wie schade toebrengt aan het milieu, draagt
economische kosten → ook koper van het product
betaalt
o Verschillende geografische en tijdsschaal
 Emissies heel lokaal beperken
 Emissies op wereldschaal beperken
 4100 doden per jaar door luchtvervuiling in Vlaanderen

1.2 Planetaire grenzen
1.2.1 “From a small world on a big planet, to a big
world on a small planet.”
- Vroeger: invloed van de beperkte bevolking
verwaarloosbaar
- Industrialisering → significante invloed
o Aantal mensen gestegen
o Gebruik van fossiele brandstoffen
gestegen
o Stijgende welvaart
- Sinds industriële revolutie exponentiele stijging

= hockeystick
- Tijdperken
o Holoceen




2

, SAMENVATTING MILIEUKUNDE



 Enige gekende toestand van de planeet waarbij menselijke welvaart
en ontwikkeling mogelijk is
 Extreem stabiel
o Antropoceen
 Mensheid is kracht van geologische proporties sinds 1950
 Afstand tot de zon
 Vulkaanuitbarstingen
 Aardbevingen
o Holoceen is reeds verlaten
 Toestand aarde wijkt af van stabiele toestand
 Doel om aarde in beheersbare toestand te houden
 9 planetaire grenzen die niet overschreden mogen worden

1.2.2 De negen kritische systemen
- 9 kritische processen en systemen → 9 kantelpunten
- Processen die optreden
o Kunnen elkaar versterken
= positive feedbackloops
o Kunnen elkaar verzwakken
= negative feedbackloops
o Aarde binnen de 9 grenzen
is veerkrachtig
- De 9 planetaire grenzen
o Verlies van biodiversiteit en ecosystemen
o Klimaatverandering basisgrenzen of core
boundries
o Verstoring van biogeochemische cycli
o Verandering in landgebruik worden overschreden nu
o Verzuring van de oceanen
o Niet-duurzaam zoetwatergebruik
o Wijziging van atmosferische aerosolen
o Vervuiling door nieuwe chemische stoffen nog geen betrouwbare
grenzen
o Afbreek van ozon in de stratosfeer
- Kort samengevat per grens
o Afbraak van ozon in de stratosfeer
 Atmosfeer filtert UV
 Zonder ozonlaag
 Hogere kans op huidkanker
 Schade aan biologische systemen
 Verhoogde antropogene ozonafbrekende chemische stoffen



2