Samenvatting Juridische Bronnen

Juridische bronnen

1. Wat is recht?

Domitius Ulpianus: “ubi societas, ibi ius”
= waar je een gemeenschap hebt, heb je recht

! Je kan alles koppelen aan recht

Samenleving
- 2 of meer personen
- eigen regels
- elke samenleving is anders
Bv: AP, gezin, vrienden, klas, liefje

Staat
- grondgebied
- politieke organisatie
- bevolking
 internationale erkenning
 je moet door de meerderheid erkend worden
Bv: Israël, Wit-Rusland… worden niet door iedereen erkend

Rechtstaat
- grondgebied
- politieke organisatie
- bevolking
- mensenrechten
Bv: vrije meningsuiting
 beperking: je mag de holocaust niet ontkennen, je mag niemand aanzetten tot
Geweld
Bv: privacy
 GDPR
- scheiding der staatsmachten
 wetgevende, uitvoerende & rechterlijke macht
 andere machten: media, reclame, vakbond, Kerk
 beperkter dan vroeger

Heersende economische opvattingen
- communistisch gedachtegoed
1) groep
2) individu
 “u hebt recht op… op voorwaarden”
Bv: China
 vrijemeningsuiting is “weg’ als het niet in het belang van de staat, de groep is
 betogen = tegen de staat zijn

- kapitalistisch gedachtegoed

, 1) individu
2) groep
 “u hebt recht op…”
Bv: België: grondwet meer gefocust op individu, pas later groepswetten aan toe
gevoegd
 mensenrechten worden beter beschermd

Verschillende soorten rechtsregels

Berechtingsregels
= procedureregels
 hoe moet ik iets doen, welke termijnen moet ik volgen
Bv: je moet 14x iets indienen, je doet het maar 13x -> zaak gaat niet door

Wijzigingsregels
= regels die de bestaande regelgeving gaan wijzigen
Bv: het bewijsrecht is pas gewijzigd

Erkenningsregels
= inhoudelijke regels
 gelding, interpretatie & verhouding
Bv: wanneer heb je ongeldig huurcontract, wanneer is er sprake van een verkrachting,
wie en hoe los je iets op

Enkele verbanden

Recht en godsdienst
- secularisatie
= scheiding Kerk en staat
- Kerk kan op de rem staan, maar heeft geen inspraak
MAAR oefent druk uit op CD&V
Bv: abortus, euthanasie
 ligt gevoelig voor de kerk -> probeert zoveel mogelijk druk uit te oefenen

Recht en moraal
- positivisme
= alles genoteerd in de wet
- natuurrecht
= zelf nadenken, meer dan alleen de wet
Bv: Boudewijn wou abortus niet positiveren (in de wet zetten) -> hij dacht natuurrechts

Recht en sociale zeden
 gedragsregels, regels rond beleefdheid, omgangsregels



Doel van het recht: het ordenen van een samenleving van mensen

,Taken rechtsregels:
- morele stempel geven aan de samenleving
- orde geven aan de samenleving
- rechtvaardigheid

Doel recht:
- recht en rechtzekerheid
 oorzaak gevolg
 om volg te tonen dat als je iets fout doet, er sancties voor zijn
- recht en rechtvaardigheid
 probeert men na te streven
 recht  rechtvaardigheid
 bedoeling van recht: rechtvaardigheid te creëren
Bv: huurder is ontslagen -> kan geen huur betalen -> verhuurder moet 3 maanden
wachten om iets te ondernemen
 voor huurder: rechtvaardig
MAAR voor verhuurder: niet -> wordt 3 maanden niet betaald

Het recht als middel

Op niveau van de rechtsregel
 waar welke regel van toepassing is
 rechtsregel
= gedragsregels of normen

Op niveau van de rechtspraak
 rechters die recht gaan spreken, welke rechter waarover recht kan spreken
 rechtspraak
= subjectieviteit van een rechter

Op niveau van de rechtshandhaving
 handhaving van rechtsregels
 afdwingbaarheid
Bv: verkeerd geparkeerd
1) boete
2) boete verhoogd
3) politierechtbank




Definitie

, Geen eenvormige definitie
 wel belangrijke elementen
 poging tot definitie (zal nooit voltooid zijn)
“Het recht is een verzameling van rechtsregels (= u zit dus al in een rechtstaat) in
materiële zin (= zo ruim mogelijk, kan niet alleen uit wetboek komen ook uit
grondwet of koninklijkbesluit) en wordt gecreëerd door mensen met als doel om
hun samenleving te ordenen. Het toepassen en afdwingen van deze rechtsregels
moet bijdragen tot een vreedzame en rechtvaardige samenleving”.

2. Indeling van het recht

Objectief vs. subjectief recht

Objectief recht
= verzameling van rechtsregels zonder verdere inhoud
 instellingen
 hoe werkt het parlement, wat is de minimum leeftijd voor een parlementslid, hoeveel
ministers zijn er

Subjectief recht
= rechten verbonden aan het individu
 welke rechten hebt u
 inhoudelijk
 je kan deze afdwingen
Bv: iemand belt je te vaak -> klacht indienen

Materieel vs. formeel recht

Materieel recht
= inhoudelijk recht, echte rechtsregels
 subjectief recht
Bv: als verhuurder heb je recht op huurwaarborg

Formeel recht
= procedureregels
Bv: hoeveel exemplaren je moet indienen

Het recht wordt onderverdeeld in domeinen

Volgens de activiteit die de regels ordent
 uit welk domein komt een regel?
 daarin opdelen: fiscaal recht, strafrecht, goederenrecht, burgerlijk recht…



Volgens de techniek waarmee de regels worden geordend