LES 2: FILOSOFIE: H3 deel 1 Wijsgerige antropologie HC2: 4 maart 2022
SLIDE 1
“Antropologie: Over wat en wie de mens is?”
Antropologie. ‘logie’ = ‘leer’ De leer van de mens
VANDAAG: WAT is de mens? (wezen)
HC 3 : WIE is de mens? (identiteit)
SLIDE 2
Schip van Theseus.
Men beslist het schip bij te houden: met zeil en koorden, hout, …. alles.
Dit moeten ze om de tijd restaureren, want deze materialen verslijten.
Op een gegeven moment zijn dan alle originele onderdelen v/h schip vervangen.
Wanneer dit het geval is… is het dan nog ‘het schip van Theseus’?
Eigen antwoord:
HB P67:
“Een steen is een voorwerp waarmee iedereen zou instemmen dat het omschreven wordt
als ‘leven-of ‘zielloos’. Organismen, zoals planten, bomen, dieren en mensen zijn dit niet. Zij
leven.” Voorwerpen zoals een schip hebben geen ziel, dus als je de onderdelen vervangt is
het nog steeds dat schip. (En het is een construct? Je geeft het gewoon een naam??).
Volgens Jonathan een goede aanzet in de goede richting.
Antwoord Jonathan:
Dit onderwerp lijkt zeer abstract/antiek, zou je ook nooit krijgen op het examen op deze
manier. Maar het is wel zeer actueel vandaag de dag: één van de vbden die hij zou kunnen
geven = genderactualiteit. Daar zit eigenlijk hetzelfde idee achter. Wanneer iemand
ingrijpende veranderingen aan z’n lichaam blijft dat dan dezelfde persoon ja/nee?
Opnieuw: dit is een filosofisch vraagstuk, dus er bestaat geen ‘juist’ antwoord op van “het is
dit of het is dat”, maar eigenlijk is dat een soort vertaling van actualiteit naar het vraagstuk
van Theseus. Het schip van Theseus = abstract, veilig onderwerp. LGBTQ+ => mogelijk
spanningen&ruzie. WEL kan je dit soort vraagstukken krijgen tijdens de casussen op het
examen (maar niet op een vrijdagochtend).
Maak het je dan gemakkelijk door opnieuw de link te leggen met dat vraagstuk, want het is
eigenlijk dat model/vraagstuk dat (in ons geval) Jonathan aan het gebruiken is om u uit uw
tent te lokken. Want wat zij dan proberen te doen is om de vooronderstellingen die je nu
gebruikt hebt, om die actief in te zetten.
1
, De 2 vooronderstellingen komen zo meteen naar voor:
Vooronderstelling 1: (+- 18m40 opname D1 – HC 2 op
04/03/2022)
Ja: Het is nog altijd hetzelfde schip, want zelfs als je de onderdelen verwisseld,
Het idee v/h schip blijft hetzelfde.
“Je gaat merken als we het sevens gaan koppelen aan de theorie, dan gaan die woorden
verschuiven, maar het woord ‘idee’ is hier wel een schoon woord om toe te passen, omdat
iedereen hier ondertussen vanuit de epistemologie weet dat ‘een idee’ niks tastbaar is.
Een idee is iets ontastbaar, iets immaterieel.
Dus als we dan gaan zeggen ‘wat is nu eigenlijk het wezen van dat schip?’, dan:
het wezen van dat schip is iets ontastbaar, is iets immaterieel.
Dan is het logisch om te zeggen: Zelfs als alle onderdelen v/h schip veranderen, dan blijft het
toch hetzelfde schip.
WANT: als de essentie een idee is, als de essentie iets immaterieel is, dan maakt het niet
zoveel uit wat er met de materie ((de onderdelen v/h schip)) van iets gebeurt.
We gaan dit vertalen naar meer actuele vraagstukken:
dat betekent ook dat in vraagstukken zoals rond transgenderisme, stel dat we ons lichaam
veranderen (=materie). Belangrijke onderdelen van ons lichaam veranderen of iets dergelijke
meer. Dat zou dan in theorie ons wezen ook NIET veranderen. Want ons wezen is iets
immaterieel. Dus dat blijft eigenlijk hetzelfde.
((Ons wezen is iets immaterieel, dus dat blijft eigenlijk hetzelfde mens.))
MAAR je kan dit ook omdraaien in de andere richting. Dat betekent bijvoorbeeld ook:
Als ik het idee omtrent mijzelf zou veranderen, zonder ook maar iets aan mijn materie te
veranderen, dat ik dan WEL verander.
Is waarschijnlijk al aan bod gekomen of komt zeker in bod in één van de oefencasussen:
Iemand die voor zz een andere genderidentiteit ((niet tastbaar)) aan te nemen zonder ook
maar iets aan z’n fysieke lichaam te veranderen? volgens deze redenering is er wel echt
een fundamentele verandering gebeurd. WANT er is in het immateriële iets geswitcht.
((Met die redenering kan je dus beide kanten op)).
(+- 21m15 opname D1 – HC 2 op 04/03/2022)
Wat je altijd voor ogen moet houden is dat:
Wat het immateriële is, is wat je wezen bepaalt. Dus dat zorgt er eigenlijk voor dat je
herkenbaar blijft, dat je dezelfde blijft.
Het IMMATERIËLE bepaalt wie je bent. Dat is je vaste kern. Alles daarrond hangt er dan
vanaf.
2
SLIDE 1
“Antropologie: Over wat en wie de mens is?”
Antropologie. ‘logie’ = ‘leer’ De leer van de mens
VANDAAG: WAT is de mens? (wezen)
HC 3 : WIE is de mens? (identiteit)
SLIDE 2
Schip van Theseus.
Men beslist het schip bij te houden: met zeil en koorden, hout, …. alles.
Dit moeten ze om de tijd restaureren, want deze materialen verslijten.
Op een gegeven moment zijn dan alle originele onderdelen v/h schip vervangen.
Wanneer dit het geval is… is het dan nog ‘het schip van Theseus’?
Eigen antwoord:
HB P67:
“Een steen is een voorwerp waarmee iedereen zou instemmen dat het omschreven wordt
als ‘leven-of ‘zielloos’. Organismen, zoals planten, bomen, dieren en mensen zijn dit niet. Zij
leven.” Voorwerpen zoals een schip hebben geen ziel, dus als je de onderdelen vervangt is
het nog steeds dat schip. (En het is een construct? Je geeft het gewoon een naam??).
Volgens Jonathan een goede aanzet in de goede richting.
Antwoord Jonathan:
Dit onderwerp lijkt zeer abstract/antiek, zou je ook nooit krijgen op het examen op deze
manier. Maar het is wel zeer actueel vandaag de dag: één van de vbden die hij zou kunnen
geven = genderactualiteit. Daar zit eigenlijk hetzelfde idee achter. Wanneer iemand
ingrijpende veranderingen aan z’n lichaam blijft dat dan dezelfde persoon ja/nee?
Opnieuw: dit is een filosofisch vraagstuk, dus er bestaat geen ‘juist’ antwoord op van “het is
dit of het is dat”, maar eigenlijk is dat een soort vertaling van actualiteit naar het vraagstuk
van Theseus. Het schip van Theseus = abstract, veilig onderwerp. LGBTQ+ => mogelijk
spanningen&ruzie. WEL kan je dit soort vraagstukken krijgen tijdens de casussen op het
examen (maar niet op een vrijdagochtend).
Maak het je dan gemakkelijk door opnieuw de link te leggen met dat vraagstuk, want het is
eigenlijk dat model/vraagstuk dat (in ons geval) Jonathan aan het gebruiken is om u uit uw
tent te lokken. Want wat zij dan proberen te doen is om de vooronderstellingen die je nu
gebruikt hebt, om die actief in te zetten.
1
, De 2 vooronderstellingen komen zo meteen naar voor:
Vooronderstelling 1: (+- 18m40 opname D1 – HC 2 op
04/03/2022)
Ja: Het is nog altijd hetzelfde schip, want zelfs als je de onderdelen verwisseld,
Het idee v/h schip blijft hetzelfde.
“Je gaat merken als we het sevens gaan koppelen aan de theorie, dan gaan die woorden
verschuiven, maar het woord ‘idee’ is hier wel een schoon woord om toe te passen, omdat
iedereen hier ondertussen vanuit de epistemologie weet dat ‘een idee’ niks tastbaar is.
Een idee is iets ontastbaar, iets immaterieel.
Dus als we dan gaan zeggen ‘wat is nu eigenlijk het wezen van dat schip?’, dan:
het wezen van dat schip is iets ontastbaar, is iets immaterieel.
Dan is het logisch om te zeggen: Zelfs als alle onderdelen v/h schip veranderen, dan blijft het
toch hetzelfde schip.
WANT: als de essentie een idee is, als de essentie iets immaterieel is, dan maakt het niet
zoveel uit wat er met de materie ((de onderdelen v/h schip)) van iets gebeurt.
We gaan dit vertalen naar meer actuele vraagstukken:
dat betekent ook dat in vraagstukken zoals rond transgenderisme, stel dat we ons lichaam
veranderen (=materie). Belangrijke onderdelen van ons lichaam veranderen of iets dergelijke
meer. Dat zou dan in theorie ons wezen ook NIET veranderen. Want ons wezen is iets
immaterieel. Dus dat blijft eigenlijk hetzelfde.
((Ons wezen is iets immaterieel, dus dat blijft eigenlijk hetzelfde mens.))
MAAR je kan dit ook omdraaien in de andere richting. Dat betekent bijvoorbeeld ook:
Als ik het idee omtrent mijzelf zou veranderen, zonder ook maar iets aan mijn materie te
veranderen, dat ik dan WEL verander.
Is waarschijnlijk al aan bod gekomen of komt zeker in bod in één van de oefencasussen:
Iemand die voor zz een andere genderidentiteit ((niet tastbaar)) aan te nemen zonder ook
maar iets aan z’n fysieke lichaam te veranderen? volgens deze redenering is er wel echt
een fundamentele verandering gebeurd. WANT er is in het immateriële iets geswitcht.
((Met die redenering kan je dus beide kanten op)).
(+- 21m15 opname D1 – HC 2 op 04/03/2022)
Wat je altijd voor ogen moet houden is dat:
Wat het immateriële is, is wat je wezen bepaalt. Dus dat zorgt er eigenlijk voor dat je
herkenbaar blijft, dat je dezelfde blijft.
Het IMMATERIËLE bepaalt wie je bent. Dat is je vaste kern. Alles daarrond hangt er dan
vanaf.
2
