volledige samenvatting van beleid en organisatie in het onderwijs

Beleid
HOOFDSTUK 1: HISTORISCH OVERZICHT EN POLITIEKE EN ECONOMISCHE
ACHTERGROND

1 NAAR EEN FEDERALE STAAT
1830 Belgische staat
1831 Grondwet legde structuren van een gedecentraliseerde staat vast
1.1 SCHEIDING DER MACHTEN
WETGEVENDE MACHT UITVOERENDE RECHTELIJKE
MACHT MACHT
Koning, Kamer van Volksvertegenwoordigers & Koning & Regering
Senaat
1.2 UNITAIRE & GEDECENTRALISEERDE STAAT: 1831-1970
 Decentralisatie  9 provincies
 Provinciale en lokale autoriteiten  onder controle v/d centrale overheid
1.3 VAN UNITAIRE NAAR FEDERALE STAAT: VANAF 1970 – HEDEN
Oorzaa Taalstrijd  6 staathervormingen en grondwetswijzigingen
k
Gevolg Soevereiniteit verdeeld over centrale staat (nationale overheid) en de deelstaten
(3 gewesten en 3 gemeenschappen)  Federaal systeem
Onder 3e staatshervorming: !! implicaties voor het onderwijs
wijs:  Onderwijs werd doorgeschoven van federaal naar gemeenschapsniveau, enkel federale
overheid nog inspraak in leerplicht, diploma’s, pensioenen en lonen

2 DRIE NIVEAUS VAN BESLUITVORMING
3 niveaus van besluitvorming met eigen wetgevende en uitvoerende macht
Nationale overheid Gemeenschappen Gewesten
2.1 3 SOORTEN CULTURELE GEMEENSCHAPPEN EN ECONOMISCHE GEWESTEN
GEMEENSCHAPPEN GEWESTEN
Welke Vlaamse, Franse en Duitstalige Vlaams, Waals en Brussels
: gemeenschap Hoofdstedelijk Gewest
Recht Geen grondgebied maar bevoegdheid Plaatsgebonden aangelegenheden
over corresponderende eentalige
taalgebieden
Bruss Brussel (tweetalig):  enkel geldig voor de instellingen die exclusief tot de ene of
el andere gemeenschap behoren; obv hun organisatie of activiteiten Bv.: Vlaamse
scholen in Brussel  Vlaamse gemeenschap (activiteit) Bv.: Kind en Gezin  Vlaamse
gemeenschap (organisatie)
Bevoe Persoonsgeboden Economie, werkgelegenheid, landbouw,
gd-  Gezondheidsbeleid: waterbeleid, huisvestiging, openbare
heden  Personenhulp: jeugdbescherming, werken, energie, vervoer, stedenbouw
 Talen, onderwijs, cultuur

3 WETGEVENDE EN UITVOERENDE MACHT
3.1 WETGEVENDE MACHT
Wie: Vlaams parlement (Vlaamse Gemeenschap en het Vlaamse Gewest) =
wetgevend
Voor 1955: 186 Nederlandstalige leden van het Belgische parlement
Na 1955: Dubbele mandaat verdwijnt + direct verkozen
Nu: 124 leden: 118 direct verkozen door inwoners Vlaams Gewest + 6 verkozen
onder de
Nederlandstalige vertegenwoordigers van de Brusselse Gewestraad
1

, Beleid
Functies: Wetgevend functie, vorming van regering, controlefunctie
Vlaams Decreten  hetzelfde als wette maar niet van het federaal parlement
parlement:
3.2 UITVOERENDE MACHT
Wie: Vlaamse regering
Leden: 11 leden, min 1 uit tweetalig gebied Brussel-hoofdstad
Aangest Door Vlaams parlement
eld
Collegia Elke beslissing door de volledige regering, tenzij expliciet wordt gedelegeerd
le aan een individuele minister
beslissi
ng

4 ONDERWIJS
4.1 EVOLUTIE ONDERWIJS
Onderwijs vrij sinds dan:
183  Overheid mag zelf onderwijs inrichten
1  Na gemeentewet van 1836: niet enkel geestelijke zich bezighouden maar ook
gemeenten bezighouden met onderwijs
Eerste organieke wet op het lager onderwijs
184  Elke gemeente verplicht een school oprichten en kosteloos onderwijs te versterken
2  Gemeenten mochten hiervoor bestaande vrije scholen aannemen als
gemeenteschool
Eerste organieke wet op het middelbaar onderwijs
 Rijksmiddelbaar uitbouwen  ingaan tegen het katholieke monopolie binnen het
185 MO
0  Wet oprichting: 10 koninklijke athenea en 50 rijksmiddelbarescholen voor jongens
 Invloed v/d geestelijkheid beperkt in officieel middelbaar tot organisatie van
verplichte godsdienstlessen
Tweede organieke wet op het lager onderwijs (Wet van Humbeeck) en het
middelbaar onderwijs
(Werd goedgekeurd) 1881
 Elke gemeente min 1 officiële staatschool, maar geen vrije scholen meer
187
aanvaarden en subsidiëren
9
 Leerkrachten moesten diploma van een officiële normaalschool te bezitten
 Geen godsdienstonderwijs in staatsscholen tijdens de klasuren
 Gevolg: hevige reactie bij de katholieken  ° EERSTE SCHOOLSTRIJD (1881-
1884)
Nieuwe wet op het lager onderwijs
188  Gemeenten mogen opnieuw vrije scholen aannemen + beslissen of
4 godsdienstonderwijs deel uitmaakte v/h programma
 Leerkrachten moesten niet langer een officieel diploma te hebben
De 2de schoolstrijd
Na  Centraal: Financiering secundair onderwijs  Leo Collard: daling subsidies
wo katholieken scholen, andere voorwaarden, extra openbare scholen
2  Gevolg: protest met mars in Brussel (hoogtepunt)
 2de schoolstrijd eindigde in 58 met schoolpact
195 Schoolpact wet brengt de organisatie van het onderwijs in een
9 stroomversnelling
Dus vrijheid van onderwijs maar toch de overheid die eisen stelt in ruil voor
subsidies
 Erkent 2 grote onderwijsnetten: officieel en vrij onderwijs
 Beide krijgen donaties of subsidies van overheid
 Oorzaak: vrije schoolkeuze van ouders garanderen.
2

, Beleid
 Maar vrije onderwijs: moet wel vorm van overheidscontrole aanvaarden in ruil voor
subsidiëring: eindtermen aanvaarden (niet te streng anders kritiek op te weinig
vrijheid), leerplan, minimu lln ….
 Geen inschrijvingsgeld meer vragen
 3de staatshervorming: grondwet in artikel 24
4.2 COMMUNAUTASERING VAN HET ONDERWIJS 3DE STAATSHERVORMING
Betekeni Alle verantwoordelijkheden i.v.m. Onderwijs gaan van federale staat naar de
s: gemeenschappen
Uitgezon  Vastlegging begin en einde leerplicht
derd:  Minimumvoorwaarden voor het verlenen van diploma’s
 Pensioenstelsel
Doel Autonomie rijksonderwijs

5 ALGEMENE REGELGEVINGSTECHNIEK
Legaliteitsbe Elke maatregel die ernstig ingrijpt op de organisatie v/h onderwijs moet
ginsel door de decreetgever worden geregeld  verzameldecreet
 Na goedkeurig decreet: wijzigingen worden overgebracht in de bestaande “niveau- en
themadecreten”
 Juridische vertaling van nieuwe maatregelen + rechtzettingen en verbeteringen

6 GODSDIENST EN ONDERWIJS

Grondwet garandeert: Scheiding kerk en staat

Subsidiariteitsprincipe  Regering geen directe invloed op de leerplannen, wel
controleren
 Erkende godsdiensten: katholieken, protestantse, joodse, anglicaanse, islamitische en
orthodoxe
 LO en SO: Recht op filosofisch of godsdienstig vak (2 uur); geen overheidscontrole op
inhoud van deze vakken
OFFICIEEL ONDERWIJS VRIJ ONDERWIJS
Respecteren en erkende godsdiensten Geen keuze, meestal katholiek geïnspireerd
of zedenleer aanbieden; in Alternatieve onderwijsbenaderingen (Steiner,
uitzonderlijke gevallen vrijgesteld bv. Freinet): speciale regeling
getuigen van Jehova

7 DEMOGRAFISCHE INDICATOREN
 Hoge bevolkingsdichtheid
 Dichte bevolkingsconcentraties in het centrum
 Leeftijdspiramide: vergrijzing (verouderde bevolking) >< Brussel: verkleuring en
verjongd
 Natuurlijke balans positief (geboortes > overlijdens) behalve in 2020
 Buitenlandse bevolking lager dan in de andere gewesten

8 ECONOMISCHE TOESTAND VAN VLAANDEREN
 Bruto Binnenlands Product = indicator voor presterende economie
 Indeling bevolking volgens de international labour organiszation: werkenden,
werklozen, niet-beroepsactieven

9 ONDERWIJSSTATISTIEKEN
9.1 LEERLINGEN EN STUDENTEN
 Zie grafiek cursus


3

, Beleid
9.2 PERSONEEL
 Aantal wordt bepaald door leerlingenaantallen en beleid
 Onderscheid onderwijspersoneel:
BESTUUR- EN ONDERWIJZEND ANDERE PERSONEEL
PERSONEEL PERSONEELSCATEGORIEËN UNIVERSITEIT
EN
 Bestuur: Directeurs, adjunct-  = groep niet-onderwijzend Personeelsbest
directeurs en selectieambten personeel  stijgt sinds and van de
 Onderwijzend: lesopdracht, ter 2012/2013, behalve in het Vlaamse
beschikking voorafgaand aan gewoon secundair onderwijs universiteiten
rustpensioen  Aandeel vast benoemde neemt toe
 Toename  decreet Gelijke personeelsleden lichte
Onderwijskansen, stijging sinds 2013-14
onderwijsvoorrangsbeleid, ICT-
Coördinatoren, open-end-financiering

10 DISCIMUS VOOR EEN VLOTTE UITWISSELING VAN
LEERLINGENGEGEVENS
 Agentschap voor Onderwijsdiensten (AGODI) werkt met DISCIMUS= maakt mogelijk
dat scholen, de centra en AGODI constant leerling gegevens uitwisselen via databank
 Scholen en centra kunnen op elk tijdstip controleren welke leerlingengegevens AGODI
gebruikt  snel ingrijpen en gegevens aanpassen
 Doel: Berekening omkadering en werkingsmiddelen, opvolgen en controleren
leerplicht, Opvolgen van kleuterparticipatie...


11 DATALOEP
Beteken interactieve webtoepassing waar directeurs en schoolbesturen zelf aan de slag
is: kunnen met statistieken van hun school of schoolbestuur
Wat: cijfers bekijken en vergelijken met andere scholen binnen geselecteerde
gemeente of regio
Doel: hulp bij uitstippelen beleid




4