GERECHTELIJK PRIVAATRECHT
Deel I. Weg naar burgerlijk procesrecht
Deel II. Huis van burgerlijk procesrecht
Deel III. Organisatie en werking van gerecht
Deel IV. Rechtsvordering en eis of vordering (in rechte)
Deel V. Welkom bij de rechter
Deel VI. Weg naar het vonnis
Deel VII. Bewijsrecht
Deel VIII. Rechtsmiddelen
Deel I. Weg naar burgerlijk procesrecht
1. Weg naar het gerechtelijk recht
1) Sein en sollen
- Sein= louter feitelijke toestand (cf. Positieve wetenschap)
- Sollen= hoe behoort iets te zijn? (cf. Regels)
2) Rechtsregel
1. Regel
= bindend voorschrift waaraan mens zich behoort te houden
- Bevel vs. Verbod
- Geweten, moraal, geloof
2. Bijzondere categorie: “rechtsregels”
- Betrekking op uiterlijk gedrag van mensen in maatschappij
- Uitgevaardigd door: personen die “gezag” hebben
- Afdwingbaar (manu militari)
➔ objectief recht: geheel van rechtsregels
3) Rechtstaat
1. Begrip
= “maatschappij geregeld door geheel van onderling consistente, rationele
wetten (hebben een reden), waaraan ook machten zelf en zelfs het
totstandkomen van wet onderworpen zijn”
2. Principes
- Algemene gelding van de wet: geldt voor iedereen in dezelfde situatie
- Drie machten: onafhankelijkheid, scheiding der machten
- Onafhankelijke RM: kan niet beïnvloedt worden
3. Classificatie van de wetten
- Materieel recht: inhoudelijke regels
- Formeel of gerechtelijk recht: vormelijke regels
,2. Gerechtelijk recht
1) Begrip
Gerechtelijk recht is formeel recht dat dient om materiële rechten te handhaven
➔ handhavingsrecht
2) Doel
- Uitsluiten van eigenrichting: verplicht beroep op rechter om
materiële/subjectieve rechten daadwerkelijk te realiseren
o Eigenrichting? “recht in eigen handen nemen”
o Garantie dat uitspraak zal worden gedaan: geen rechtsweigering
→ Art. 5 Ger W.
- Uitzondering: “geoorloofde” eigenrichting
o Exceptie van niet-nakoming
▪ Als algemeen rechtsbeginsel
▪ Specifieke toepassing: ENAC in wederkerige overeenkomsten
➔ ene partij doet niks, jij ook niet tot andere partij iets doet
o Retentierecht: herstel auto, niet betaald; garagist neemt auto in beslag
Bart koopt gsm Mediamarkt die kapot blijkt te zijn
→ Bart vraagt herstelling/vernieuwing toestel
- 1e mogelijke reactie Mediamarkt:
o Mediamarkt herstelt/vernieuwt toestel
▪ Bart gaat akkoord
▪ ≠ geschil
- 2e mogelijke reactie Mediamarkt:
o Mediamarkt weigert herstelling of vernieuwing van toestel omdat er een barst
is in het toestel
▪ Bart gaat niet akkoord
▪ = geschil
Geding → procedureverloop (in eerste aanleg)
- Inleiding geding (rechter naar zaak kijkt)
o Dagvaarding
o Verzoekschrift
- Inleidende zitting
o Korte debatten (kleine zaak bv. onbetaalde factuur)
o Conclusiekalender: op welke datum conclusie moet worden neergelegd,
rechter gaat dan pleitdatum vastleggen
- Conclusie: argumenten (verweerder laatste woord)
- Pleitzitting: pleidooi aanhoren
- Beraad
- Uitspraak
o Vonnis
o Uitvoerbare uitgifte = ”grosse” (origineel document vonnis)
, Actoren
- Griffier
- Rechter (nu 1 rechter = alleen zetelende rechter)
- Eisende partij (kan meerdere)
- Verwerende partij (kan meerdere)
- Openbaar ministerie (vordert straf zowel strafrechtelijk als burgerlijk)
Gelijk hebben ≠ gelijk krijgen
- Niet omdat je recht hebt, dat je dit ook krijgt van rechter
3) Indeling
3. Burgerlijk procesrecht
1) Begrip
- Burgerlijk procesrecht: “bevat alle regelen van gerechtelijk recht die betrekking
hebben op privaatrecht”
- Privaatrecht: “geheel van rechtsregels die betrekking hebben op onderlinge
verhouding tussen burgers”
2) Terminologie: burgerlijk procesrecht = gerechtelijk privaatrecht?
- Gerechtelijk privaatrecht vs. Burgerlijk procesrecht
o Sommigen: synoniem
o Anderen: burgerlijk procesrecht = enger begrip
(“tak van gerechtelijk privaatrecht die uitsluitend betrekking heeft op regels
betreffende geding en geschil”)
3) Onderdelen
- Rechterlijke organisatie, rechtsmacht en bevoegdheid
- Recht van rechtssubject om vordering voor rechter in te stellen
→ Belang hebben, persoonlijk belang
- Wijze waarop geschillen worden gevoerd en beslecht
- Bewarende maatregelen om rechten en aanspraken veilig te stellen en de
tenuitvoerlegging (vonnis uitvoeren) van gerechtelijke uitspraken
, Wat weet je nog?
1) Wat is doel van gerechtelijk privaatrecht?
→ Materiële rechten laten gelden, kunnen uitoefenen
2) Wat bedoelen we met “gelijk hebben” en “gelijk krijgen” in context gerechtelijk
privaatrecht?
→ Materiële rechten laten gelden, kunnen uitoefenen
3) Wat zijn onderdelen van gerechtelijk privaatrecht?
- Rechterlijke organisatie, rechtsmacht en bevoegdheid
- Recht van rechtssubject om vordering voor rechter in te stellen
→ Belang hebben, persoonlijk belang
- Wijze waarop geschillen worden gevoerd en beslecht
- Bewarende maatregelen om rechten en aanspraken veilig te stellen en de
tenuitvoerlegging (vonnis uitvoeren) van gerechtelijke uitspraken
4) Verloop procedure binnen gerechtelijk privaatrecht?
- Dagvaarding
- Inleidende zitting
- Conclusie
- Pleitzitting
- Beraad
- Vonnis
Deel II: Huis van burgerlijk procesrecht
1. Bronnen
1) Grondwet
2) Gerechtelijk wetboek
3) Bijzondere wetten en decreten
4) Rechtspraak
5) Rechtsleer
6) Internationale verdragen
7) Algemene rechtsbeginselen
8) Rechtspraktijk
1) Grondwet
- Rechterlijke macht (art. 40, 144-159 G.W)
- Hoge Raad voor de Justitie (art. 151 G.W)
→ Benoemen rechters en geven ook advies in rechtszaak (bv. zaak Julie Van
Espen)
- Grondrechten (art. 13 en 23 G.W)
- Art. 148 G.W: kan rechtszaak bijwonen; reden is transparantie, controle
- Art. 149 G.W: motivering, controle & om in hoger beroep te gaan
Deel I. Weg naar burgerlijk procesrecht
Deel II. Huis van burgerlijk procesrecht
Deel III. Organisatie en werking van gerecht
Deel IV. Rechtsvordering en eis of vordering (in rechte)
Deel V. Welkom bij de rechter
Deel VI. Weg naar het vonnis
Deel VII. Bewijsrecht
Deel VIII. Rechtsmiddelen
Deel I. Weg naar burgerlijk procesrecht
1. Weg naar het gerechtelijk recht
1) Sein en sollen
- Sein= louter feitelijke toestand (cf. Positieve wetenschap)
- Sollen= hoe behoort iets te zijn? (cf. Regels)
2) Rechtsregel
1. Regel
= bindend voorschrift waaraan mens zich behoort te houden
- Bevel vs. Verbod
- Geweten, moraal, geloof
2. Bijzondere categorie: “rechtsregels”
- Betrekking op uiterlijk gedrag van mensen in maatschappij
- Uitgevaardigd door: personen die “gezag” hebben
- Afdwingbaar (manu militari)
➔ objectief recht: geheel van rechtsregels
3) Rechtstaat
1. Begrip
= “maatschappij geregeld door geheel van onderling consistente, rationele
wetten (hebben een reden), waaraan ook machten zelf en zelfs het
totstandkomen van wet onderworpen zijn”
2. Principes
- Algemene gelding van de wet: geldt voor iedereen in dezelfde situatie
- Drie machten: onafhankelijkheid, scheiding der machten
- Onafhankelijke RM: kan niet beïnvloedt worden
3. Classificatie van de wetten
- Materieel recht: inhoudelijke regels
- Formeel of gerechtelijk recht: vormelijke regels
,2. Gerechtelijk recht
1) Begrip
Gerechtelijk recht is formeel recht dat dient om materiële rechten te handhaven
➔ handhavingsrecht
2) Doel
- Uitsluiten van eigenrichting: verplicht beroep op rechter om
materiële/subjectieve rechten daadwerkelijk te realiseren
o Eigenrichting? “recht in eigen handen nemen”
o Garantie dat uitspraak zal worden gedaan: geen rechtsweigering
→ Art. 5 Ger W.
- Uitzondering: “geoorloofde” eigenrichting
o Exceptie van niet-nakoming
▪ Als algemeen rechtsbeginsel
▪ Specifieke toepassing: ENAC in wederkerige overeenkomsten
➔ ene partij doet niks, jij ook niet tot andere partij iets doet
o Retentierecht: herstel auto, niet betaald; garagist neemt auto in beslag
Bart koopt gsm Mediamarkt die kapot blijkt te zijn
→ Bart vraagt herstelling/vernieuwing toestel
- 1e mogelijke reactie Mediamarkt:
o Mediamarkt herstelt/vernieuwt toestel
▪ Bart gaat akkoord
▪ ≠ geschil
- 2e mogelijke reactie Mediamarkt:
o Mediamarkt weigert herstelling of vernieuwing van toestel omdat er een barst
is in het toestel
▪ Bart gaat niet akkoord
▪ = geschil
Geding → procedureverloop (in eerste aanleg)
- Inleiding geding (rechter naar zaak kijkt)
o Dagvaarding
o Verzoekschrift
- Inleidende zitting
o Korte debatten (kleine zaak bv. onbetaalde factuur)
o Conclusiekalender: op welke datum conclusie moet worden neergelegd,
rechter gaat dan pleitdatum vastleggen
- Conclusie: argumenten (verweerder laatste woord)
- Pleitzitting: pleidooi aanhoren
- Beraad
- Uitspraak
o Vonnis
o Uitvoerbare uitgifte = ”grosse” (origineel document vonnis)
, Actoren
- Griffier
- Rechter (nu 1 rechter = alleen zetelende rechter)
- Eisende partij (kan meerdere)
- Verwerende partij (kan meerdere)
- Openbaar ministerie (vordert straf zowel strafrechtelijk als burgerlijk)
Gelijk hebben ≠ gelijk krijgen
- Niet omdat je recht hebt, dat je dit ook krijgt van rechter
3) Indeling
3. Burgerlijk procesrecht
1) Begrip
- Burgerlijk procesrecht: “bevat alle regelen van gerechtelijk recht die betrekking
hebben op privaatrecht”
- Privaatrecht: “geheel van rechtsregels die betrekking hebben op onderlinge
verhouding tussen burgers”
2) Terminologie: burgerlijk procesrecht = gerechtelijk privaatrecht?
- Gerechtelijk privaatrecht vs. Burgerlijk procesrecht
o Sommigen: synoniem
o Anderen: burgerlijk procesrecht = enger begrip
(“tak van gerechtelijk privaatrecht die uitsluitend betrekking heeft op regels
betreffende geding en geschil”)
3) Onderdelen
- Rechterlijke organisatie, rechtsmacht en bevoegdheid
- Recht van rechtssubject om vordering voor rechter in te stellen
→ Belang hebben, persoonlijk belang
- Wijze waarop geschillen worden gevoerd en beslecht
- Bewarende maatregelen om rechten en aanspraken veilig te stellen en de
tenuitvoerlegging (vonnis uitvoeren) van gerechtelijke uitspraken
, Wat weet je nog?
1) Wat is doel van gerechtelijk privaatrecht?
→ Materiële rechten laten gelden, kunnen uitoefenen
2) Wat bedoelen we met “gelijk hebben” en “gelijk krijgen” in context gerechtelijk
privaatrecht?
→ Materiële rechten laten gelden, kunnen uitoefenen
3) Wat zijn onderdelen van gerechtelijk privaatrecht?
- Rechterlijke organisatie, rechtsmacht en bevoegdheid
- Recht van rechtssubject om vordering voor rechter in te stellen
→ Belang hebben, persoonlijk belang
- Wijze waarop geschillen worden gevoerd en beslecht
- Bewarende maatregelen om rechten en aanspraken veilig te stellen en de
tenuitvoerlegging (vonnis uitvoeren) van gerechtelijke uitspraken
4) Verloop procedure binnen gerechtelijk privaatrecht?
- Dagvaarding
- Inleidende zitting
- Conclusie
- Pleitzitting
- Beraad
- Vonnis
Deel II: Huis van burgerlijk procesrecht
1. Bronnen
1) Grondwet
2) Gerechtelijk wetboek
3) Bijzondere wetten en decreten
4) Rechtspraak
5) Rechtsleer
6) Internationale verdragen
7) Algemene rechtsbeginselen
8) Rechtspraktijk
1) Grondwet
- Rechterlijke macht (art. 40, 144-159 G.W)
- Hoge Raad voor de Justitie (art. 151 G.W)
→ Benoemen rechters en geven ook advies in rechtszaak (bv. zaak Julie Van
Espen)
- Grondrechten (art. 13 en 23 G.W)
- Art. 148 G.W: kan rechtszaak bijwonen; reden is transparantie, controle
- Art. 149 G.W: motivering, controle & om in hoger beroep te gaan
