Inleiding tot het Recht
Deel 1: inleiding
3.Rechtsstaat
Rechtsstaat = staat waarin de burgers van de staat door middel van recht
worden beschermd tegen de macht van de staat
Opgesteld door verlichtingsdenkers
Vermijden van machtsmisbruik door overheid
Rechtsregels nodig
Kenmerken:
Grondrechten:
- Vrijheid van meningsuiting
- Recht op eigendom
- Onschendbaarheid van de woning
- Wordt vermeld in grondwet
Legaliteitsbeginsel: bepaalt dat elke overheidshandelen moet gebaseerd
zijn op een vooraf aanwezige wettelijke bepaling
De wetgever kan nooit met terugwerkende kracht regels opgeleggen
- Vooral op administratiefrecht, strafrecht en strafprocesrecht (=
wanneer men een strafonderzoek start, is dat onderzoek onderhevig
aan wetten en procedures
Vermoeden van onschuld = je bent onschuldig zolang het tegendeel is
bewezen
- Rechters moeten onpartijdig zijn
- De bewijslast ligt bij de overheid
Rechtsgelijkheid = niemand staat boven de wet, de wet geldt voor
iedereen
- De wet moet dus door iedereen nageleefd worden, ook door overheid
en gezagsdragers
Rechtszekerheid = je kan er zeker van zijn dat het recht geëerbiedigd
wordt door de medemens en door de overheid + omgekeerd: als niet
geëerbiedigd kan de rechtelijke macht het recht moeten kunnen afdwingen
- Vertrouwen hebben in rechtspraak
- De rechter past de rechtsregels zo correct mogelijk toe en zo
evenwaardig mogelijk
Niet altijd logisch: altijd te maken met mensen (humane wetenschap)
Interpretatie mogelijk
, Uiteenlopend toepassen
Toch voldoende rechtszekerheid nodig!
Hoe?
Duidelijke wetten
Politici stellen wetten op
Probleem: ondoordacht bij te snelle handeling of onenigheden
Drugswet 2003 (Verhofstadt open VLD):
- 6 visies door 6 partijen
- Nadruk op preventie in plaats van bestraffing
- Gedoogbeleid: gebruik van drugs blijft illegaal maar we zien wel wat
door de vingers (wanneer?? Hoeveel drugs?? Maatschappelijke
overlast??)
Kennis van het recht
We moeten het recht kennen
Hoe? Via media, infobrochures,...
We worden verondersteld de wetgeving te volgen via staatblad
Probleem: grote hoeveelheid rechtsregels
Waarom zoveel?
- Opstellen rechtsregels beschermt de zwakkeren (verkeer, werk,..)
(zonder recht geldt hete recht van de sterkste)
- Complexiteit en veranderingen in samenleving
Bv. Google en facebook: privacywet
Bv. Burgelijk recht: alternatieve samenlevingsvormen (nieuw
samengesteld gezin, homo’s,...) en erfrecht
Bv. Fiscaliteit: globalisering in verschillende landen kan leiden
tot grote rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid. Recht slaagt
er niet in om even veel kennis te hebben als de gespecialiseerde
advocaten en tekort aan fiscale experten, veel tijd nodig
verjaart
Rechterlijke macht komt binnen redelijk termijn tot uitspraak
Niet te snel: vermoeden van onschuld, juridisch emotionele dossiers
grondig aanpakken
Niet te traag: als proces te lang aansleept ontstaat er rechtsonzekerheid
Gerechterlijke achterstand: hoog, sinds 2000 afgenomen, maar stijgt nu
weer door besparingen
Rechtsspraak afdwingbaar maken: straffen die uitgevoerd worden
Deel 1: inleiding
3.Rechtsstaat
Rechtsstaat = staat waarin de burgers van de staat door middel van recht
worden beschermd tegen de macht van de staat
Opgesteld door verlichtingsdenkers
Vermijden van machtsmisbruik door overheid
Rechtsregels nodig
Kenmerken:
Grondrechten:
- Vrijheid van meningsuiting
- Recht op eigendom
- Onschendbaarheid van de woning
- Wordt vermeld in grondwet
Legaliteitsbeginsel: bepaalt dat elke overheidshandelen moet gebaseerd
zijn op een vooraf aanwezige wettelijke bepaling
De wetgever kan nooit met terugwerkende kracht regels opgeleggen
- Vooral op administratiefrecht, strafrecht en strafprocesrecht (=
wanneer men een strafonderzoek start, is dat onderzoek onderhevig
aan wetten en procedures
Vermoeden van onschuld = je bent onschuldig zolang het tegendeel is
bewezen
- Rechters moeten onpartijdig zijn
- De bewijslast ligt bij de overheid
Rechtsgelijkheid = niemand staat boven de wet, de wet geldt voor
iedereen
- De wet moet dus door iedereen nageleefd worden, ook door overheid
en gezagsdragers
Rechtszekerheid = je kan er zeker van zijn dat het recht geëerbiedigd
wordt door de medemens en door de overheid + omgekeerd: als niet
geëerbiedigd kan de rechtelijke macht het recht moeten kunnen afdwingen
- Vertrouwen hebben in rechtspraak
- De rechter past de rechtsregels zo correct mogelijk toe en zo
evenwaardig mogelijk
Niet altijd logisch: altijd te maken met mensen (humane wetenschap)
Interpretatie mogelijk
, Uiteenlopend toepassen
Toch voldoende rechtszekerheid nodig!
Hoe?
Duidelijke wetten
Politici stellen wetten op
Probleem: ondoordacht bij te snelle handeling of onenigheden
Drugswet 2003 (Verhofstadt open VLD):
- 6 visies door 6 partijen
- Nadruk op preventie in plaats van bestraffing
- Gedoogbeleid: gebruik van drugs blijft illegaal maar we zien wel wat
door de vingers (wanneer?? Hoeveel drugs?? Maatschappelijke
overlast??)
Kennis van het recht
We moeten het recht kennen
Hoe? Via media, infobrochures,...
We worden verondersteld de wetgeving te volgen via staatblad
Probleem: grote hoeveelheid rechtsregels
Waarom zoveel?
- Opstellen rechtsregels beschermt de zwakkeren (verkeer, werk,..)
(zonder recht geldt hete recht van de sterkste)
- Complexiteit en veranderingen in samenleving
Bv. Google en facebook: privacywet
Bv. Burgelijk recht: alternatieve samenlevingsvormen (nieuw
samengesteld gezin, homo’s,...) en erfrecht
Bv. Fiscaliteit: globalisering in verschillende landen kan leiden
tot grote rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid. Recht slaagt
er niet in om even veel kennis te hebben als de gespecialiseerde
advocaten en tekort aan fiscale experten, veel tijd nodig
verjaart
Rechterlijke macht komt binnen redelijk termijn tot uitspraak
Niet te snel: vermoeden van onschuld, juridisch emotionele dossiers
grondig aanpakken
Niet te traag: als proces te lang aansleept ontstaat er rechtsonzekerheid
Gerechterlijke achterstand: hoog, sinds 2000 afgenomen, maar stijgt nu
weer door besparingen
Rechtsspraak afdwingbaar maken: straffen die uitgevoerd worden
