samenvatting anatomie en fysiologie van het vak fysiologie van de zwangerschap

Fysiologie van de zwangerschap: anatomie en fysiologie

INLEIDING

Doel van het voortplantingsstelsel: in stand houden van de soort,
bevruchting/zwangerschap/geboorte mogelijk maken, voeden van immature nakomeling

- voortplantingsorganen

 Gonaden: ovarium en testis
 Bevruchting man: bijbal, ductus deferens, prostaat, zaadblaasjes, penis
 Bevruchting vrouw: vagina, uterus, eileider
 Implantatie zwangerschap/groei/baring: uterus




- vrouwelijke geslachtsorganen

 Inwendig
o Geslachtsklier/gonade: ovarium/eierstok
o Eileider/tuba uterina/salpinx
o Baarmoeder/uterus
o Schede/vagina
o
 Uitwendig
o Vulva




- mannelijke geslachtsorganen

 Geslachtsklier/gonade: teelbal/testis 1
 Bijbal/epididymis 2
 Zaadleider/ductus deferens 3
 Zaadblaasjrs: vesiculi seminalis 4
 Voorstanderklier/prostaat 5
 Klieren van Cowper/bulbo-urethrale klieren
 Penis 6




- functie van de gonaden/geslachtsklier

 Vorming van voortplantingscellen of gameten = GAMETOGENESE
o Vrouw: vorming van eicellen = OÖGENESE + FOLLICULOGENESE
o Man: vorming van zaadcellen = SPERMATOGENESE
 Vorming geslachtshormonen = GESLACHTSSTEROÏDEN
o Mannelijke geslachtshormonen gevormd door testis+++, ovarium en bijnier
 C19 androgenen: testosteron
 Leydigcellen: androgenen
o Vrouwelijke geslachtshormonen gevormd door ovarium+++, testis en bijnier
 C21 progestagenen
 C18 oestrogenen, C19 gevormd door aromatase
 Follikels: granulosacellen (oestradiol) en granulosa-luteincellen (progestagenen)
 Thecacellen: androgenen




1

,OVARIUM = EIERSTOKKEN

- 1 ovarium links en rechts (2,5cm-5cm)

- grijswitte kleur

- in de buikholte  intra-abdominaal

- onderaan in het bekken/pelvis




- afhankelijk van de leeftijd van de vrouw glad oppervlak bij jonge vrouwen en hobbelig oppervlak
bij oudere vrouwen door follikgroei en ovulatie

- bevatten alle voortplantingscellen

 1 eicel per follikel
 Continue verlies aan voortplantingscellen = follikelatresie
 Ovariële cyclus vanaf reproductieve periode (vanaf menstruatie)
o Finale ontwikkeling van follikel met rijping van de eicel tot secundaire oöcyt
o Vrijgeven van eicel (ovulatie of eisprong)
o Ontwikkeling corpus luteum




- productie van geslachtshormonen

 Productie in de ovariële cyclus door de follikelcellen (oestrogenen en progestagenen)
 Interstitiële cellen: thecacellen (androgenen)  niet volledig gevonden aan ovariële cyclus,
blijven ook produceren na de menopauze


- doorsnede ovarium tijdens reproductieve periode

 Epitheel: 1 laag
o Tunica albuginea
o Bindweefsel, grijswitte kleur
 Cortex: schors
o Ovarieel stroma
o Parenchym: eicellen+ hormoonproducerende cellen
o Follikels: eicel + granulosacellen
o Interstitiële cellen: thecacellen
o bindweefsel
 Medulla
o Bloedvaten, zenuwen
o bindweefsel
 Hilum
o Bloedvaten, zenuwen en lymfevaten
o Aanhechting aan ovarium via mesovarium aan de brede band




2

,- doorsnede ovarium tijdens de menopauze

 Geen eicellen en follikels
 Volume neemt af
 Stroma is een dunne laag




- omliggende structuren van het ovarium

 Intra abdominaal orgaan
 Bekleed met visceraal peritoneum = serosa
 Mesovarium: eenlagig epitheel dat aan het hilum overgaat in het peritoneel dubbelblad
 Mesometrium: mesovarium dat over gaat in het peritoneel dubbelblad lateraal van de uterus
o Brede band/ligamentum latum
 Mesosalpinx: peritoneaal dubbelblad van de eileider of salpinx




- ligamenten rondom het ovarium

 Ligament ovarii proprium = ovarieel ligament
o Stevige bindweefselband in de brede band tussen de mediale pool van het ovarium en de
laterale boven achterwand van de uterus
 Ligament suspensorium ovarii = infundibulopelvis ligament
o Ovariële arterie die hogerop vanuit de aorta vertrekt
o Ovariële vene die rechts hogerop naar de VCI draineert
o Ovariële vene die links naar de naar de linker vena renalis draineert




TUBA UTERINA = EILEIDER = SALPINX

- functies

 Rol bij transport en capacitatie van zaadcellen
 Opvang eicel bij ovulatie
 Plaats van bevruchting
 Transport van zygote naar de uterus
 Bij de eisprong: fimbriae bewegen over het oppervlak van het ovarium


3

, - bouw van de eileider

 Buisvormig
 2 links en recht ongeveer 10cm
 Centrale holte/tubaire lumen
 Wand met 3 lagen: mucosa, muscularis, serosa/visceraal peritoneum
o Mucosa: eenlagig epitheel in plooien (plooien ampulla groter dan isthmus)
 Met trilhaarcellen voor transport
 Kliercellen voor secreties
 Basaal membraan
 Laag bindweefsel
o Muscularis: gladde spiercellen
 Circulaire en overlangse spierlaag
 Peristaltiek voor voorduwen inhoud
 Spierlaag isthmus groter dan ampulla
o Serosa: gladde buitenbekleding
 Visceraal peritoneum
 Bovenste vrije rand van de brede band
 In verbinding met baarmoederholte en intra-abdominale ruimte
 In de bovenste vrije rand van de brede band: ligging




- veranderingen in de wand tijdens de ovariële cyclus

 Tijdens de eicelrijping
o Proliferatie fase, effect van oestrogeen
o Kliercellen nemen toe in hoogte door opgestapeld secreet
o Aantal trilharen neemt toe
 Rond de eisprong
o Kliercellen secreteren maximaal
o Hoogte van kliercellen neemt af
o Trilharen steken uit
o Voedingsstoffen bevorderen de overleving van eicel en zaadcellen
o Peristaltiek van de spierlaag en het secreet helpt het voortbewegen van de zaadcellen
 Na de ovulatie
o Conceptie kan optreden
o Bewegen van trilharen neemt toe + rol bij transport zygote naar uterus




- afwijkingen aan de eileider

 Hydrosalpinx: vocht in de eileider dat leidt tot functieverlies
 Pyrosalpinx: etter in eileider dat leidt tot functieverlies
 Tubaire zwangerschap: zwangerschap in de eileider
 Salpingectomie: heelkundige wegnamen van de eileider
 Tubaire sterilisatie: heelkundig onderbreken van het eileiderkanaal




4