Nederlands: begrijpend lezen
1. Wat is lezen?
Leren lezen start vroeg: kinderen ontdekken op jonge leeftijd dat taal niet enkel mondeling
gebruikt kan worden maar ook schriftelijk.
Kleuterschool:
- Verkennen relatie mondelinge en schriftelijke communicatie
Lagere school:
- Leren lezen aanvankelijk technisch lezen
DOEL: boodschap in de tekst begrijpen + leesmotivatie
Technisch lezen = decoderen
Begrijpend lezen = betekenis toekennen op woord- en tekstniveau
! lessen begrijpend lezen = nadruk leggen op passend gebruik leesstrategieën
Leesmotivatie = cruciale factor
Functionele aanpak leesonderwijs = inzetten op technisch lezen en begrijpend lezen en
leesmotivatie.
Het leesproces:
= complex proces
Lezer (ontvanger) ontcijfert gecodeerde schriftelijke boodschap van schrijver (zender).
Lezen = voortdurende wisselwerking tussen kenmerken en eigenschappen van de lezer en
de eisen die de tekst stelt.
1) De lezer
De verschillen tussen lezers hebben invloed op hun vaardigheid in begrijpend lezen.
Begrijpend lezen = denken terwijl je leest + betekenis geven aan de tekst doordat je
voldoende voorkennis hebt (voor elk kind verschillend)
Als de tekst aansluit bij deze voorkennis, grotere kans op leesbegrip en leesplezier
Motivatie positief beïnvloeden:
- Autonoom gemotiveerde lezers: lezen om iets te weten te komen, genieten betere
lezers
- Gecontroleerd gemotiveerde lezers: lezen = verplichting minder vorderingen
, 2) Denkactiviteiten
Tijdens lezen beroep doen op: kennis, vaardigheden en mentale processen
Mentale processen trainen? Inspanning, oefening en herhaling nodig.
Lezer actief met tekst aan de slag gaan
Onderzoek: sterke lezer neemt bij het lezen de context mee in beschouwing om te
anticiperen op de inhoud.
3) De tekst
Leesproves beïnvloedt door allerlei tekstkenmerken:
- Teksten verschillen qua onderwerpen, structuur, vormgeving en tekstverbanden
Complexiteit bepaald door:
- Woordkeuze
- Zinsbouw
- Rode draad in de tekst
- Hoeveelheid informatie
4) Socioculturele context
Opgroeien in geletterde thuisomgeving = betere lezers:
- Lezen buiten schoolmuren stimuleert geletterdheid
- Voorspeller voor succesvol begrijpend lezen
Lezen op school: positief effect op begrijpend lezen
HELAAS niet bij alle kinderen thuis een (voor)leescultuur groter risico op leerachterstand
2. Waarom inzetten op lezen?
Lezen is curciale vaardigheid voor:
- Onderwijssucces
- Maatschappelijke participatie
- Levenslang leren
! Taak als leerkracht: leerlingen klaarstomen om volwaardig te kunnen deelnemen aan onze
maatschappij
Lezen & schoolsucces
Leerinhouden worden immers niet enkel mondeling maar ook grotendeels schriftelijk.
Verbonden met kennis verwerven.
In taallessen en niet-taallessen
Lezen & link andere domeinen Nederlands:
- Schriftelijke vaardigheden
1. Wat is lezen?
Leren lezen start vroeg: kinderen ontdekken op jonge leeftijd dat taal niet enkel mondeling
gebruikt kan worden maar ook schriftelijk.
Kleuterschool:
- Verkennen relatie mondelinge en schriftelijke communicatie
Lagere school:
- Leren lezen aanvankelijk technisch lezen
DOEL: boodschap in de tekst begrijpen + leesmotivatie
Technisch lezen = decoderen
Begrijpend lezen = betekenis toekennen op woord- en tekstniveau
! lessen begrijpend lezen = nadruk leggen op passend gebruik leesstrategieën
Leesmotivatie = cruciale factor
Functionele aanpak leesonderwijs = inzetten op technisch lezen en begrijpend lezen en
leesmotivatie.
Het leesproces:
= complex proces
Lezer (ontvanger) ontcijfert gecodeerde schriftelijke boodschap van schrijver (zender).
Lezen = voortdurende wisselwerking tussen kenmerken en eigenschappen van de lezer en
de eisen die de tekst stelt.
1) De lezer
De verschillen tussen lezers hebben invloed op hun vaardigheid in begrijpend lezen.
Begrijpend lezen = denken terwijl je leest + betekenis geven aan de tekst doordat je
voldoende voorkennis hebt (voor elk kind verschillend)
Als de tekst aansluit bij deze voorkennis, grotere kans op leesbegrip en leesplezier
Motivatie positief beïnvloeden:
- Autonoom gemotiveerde lezers: lezen om iets te weten te komen, genieten betere
lezers
- Gecontroleerd gemotiveerde lezers: lezen = verplichting minder vorderingen
, 2) Denkactiviteiten
Tijdens lezen beroep doen op: kennis, vaardigheden en mentale processen
Mentale processen trainen? Inspanning, oefening en herhaling nodig.
Lezer actief met tekst aan de slag gaan
Onderzoek: sterke lezer neemt bij het lezen de context mee in beschouwing om te
anticiperen op de inhoud.
3) De tekst
Leesproves beïnvloedt door allerlei tekstkenmerken:
- Teksten verschillen qua onderwerpen, structuur, vormgeving en tekstverbanden
Complexiteit bepaald door:
- Woordkeuze
- Zinsbouw
- Rode draad in de tekst
- Hoeveelheid informatie
4) Socioculturele context
Opgroeien in geletterde thuisomgeving = betere lezers:
- Lezen buiten schoolmuren stimuleert geletterdheid
- Voorspeller voor succesvol begrijpend lezen
Lezen op school: positief effect op begrijpend lezen
HELAAS niet bij alle kinderen thuis een (voor)leescultuur groter risico op leerachterstand
2. Waarom inzetten op lezen?
Lezen is curciale vaardigheid voor:
- Onderwijssucces
- Maatschappelijke participatie
- Levenslang leren
! Taak als leerkracht: leerlingen klaarstomen om volwaardig te kunnen deelnemen aan onze
maatschappij
Lezen & schoolsucces
Leerinhouden worden immers niet enkel mondeling maar ook grotendeels schriftelijk.
Verbonden met kennis verwerven.
In taallessen en niet-taallessen
Lezen & link andere domeinen Nederlands:
- Schriftelijke vaardigheden
