Verpleegkundig redeneren en handelen inleidend 2
Hormoonstelsel
10.0. Inleiding tot hormoonstelsel
= Endocrien stelsel
- Interne secretie
➢ Er wordt ergens een hormoon geproduceerd, maar dit hormoon moet verplaatst worden
✓ i.t.t. de zenuwen; daar werken we met banen (kabels van ene kant naar andere)
en signaal wordt zo doorgegeven
✓ bij hormoonstelsel: hormoon wordt afgegeven aan intern milieu en het bloed
moet dat meenemen
➢ Bloedbaan = transportmiddel
- Vrijzetting hormonen in het bloed
- Plaatsen waar hormonen geproduceerd worden (2):
➢ Klierweefsel => klieren (productieplaats van specifiek hormoon)
✓ Schildklier produceert schildklierhormoon (duidelijk gelokaliseerd in lichaam)
➢ Weefselhormonen op andere plaatsen in lichaam
✓ Een aantal cellen zijn in staat hormonen te produceren (gastrine)
- Endocriene cellen in:
➢ Endocriene klieren
➢ Andere specifieke weefsels van organen (weefselhormonen)
- Hormoonstelsel en ZS werken nauw samen
➢ 2 regulerende systemen: ze gaan andere vegetatieve processen gaan regelen
➢ Samen met autonoom ZS verantwoordelijk voor de regulatie van (onbewuste) interne
processen: “Neuro-endocrien systeem”
Een overzicht van het hormoonstelsel
1. De hypofyse
2. De schildklier
3. De bijschildklieren
4. De bijnieren
5. De epifyse
6. De pancreas
7. Endocriene weefsels van andere orgaanstelsel
8. Patronen van hormonale interactie
9. Integratie met andere stelsels
1
,Verpleegkundig redeneren en handelen inleidend 2
Endocriene klieren + producten die ze produceren
Afkortingen kennen!
- Hypofyse
➢ Adenohypofyse
✓ TSH = theroïd stimulerende hormoon
✓ LH/FSH = lutheïserend hormoon/follikel stimulerend hormoon
✓ GH =groeihormoon
✓ Prolactine
✓ ACTH = adrenocorticotroop hormoon
➢ Neurohypofyse
2
,Verpleegkundig redeneren en handelen inleidend 2
✓ ADH = antideuritis hormoon
✓ Oxytocine
- Schildklier
➢ Thyroxine (T4)
➢ Calcitonine
- Bijschildklieren
➢ PTH
- Bijnieren
➢ Cortex (buitenkant) [produceert 3 groepen van hormonen]
✓ Glucocorticoïden: cortisol
✓ Mineralocorticoïden: aldosterone
✓ Androgene steroïden: testosterone en oestrogenen
➢ Medulla/merg (buitenkant)
✓ Adrenaline (synoniemen in tekst)
- Ovaria/Testis
➢ Oestrogenen en progesterone/testosterone
- Endocriene pancreas
➢ Insuline
➢ Glucagon
- Epifyse
➢ Melatonine
3
, Verpleegkundig redeneren en handelen inleidend 2
De werkingsmechanismen van hormonen
Nice to know
- Enkel doelcellen reageren
- Afhankelijk van aanwezigheid receptor
- Activatie second messengers
➢ cAMP
➢ Calcium
Het gaat over een sleutel-slot-principe (need to know)
- Hormoon wordt geproduceerd -> meegenomen door bloedbaan
- Hormoon kan enkel maar reageren als juiste passende hormoonreceptor is gevonden
➢ Werken pas als ze juiste receptor kunnen vinden
➢ Hormoonreceptorcomplex
Receptoren kunnen zich zowel op de celmembraan als intracellulair bevinden
Receptoren = plaats waar hormoon zich op kan binden kan zich op 2 plaatsen bevinden in de cel
1. Membraan
2. Intracellulair
Nice to know
4
Hormoonstelsel
10.0. Inleiding tot hormoonstelsel
= Endocrien stelsel
- Interne secretie
➢ Er wordt ergens een hormoon geproduceerd, maar dit hormoon moet verplaatst worden
✓ i.t.t. de zenuwen; daar werken we met banen (kabels van ene kant naar andere)
en signaal wordt zo doorgegeven
✓ bij hormoonstelsel: hormoon wordt afgegeven aan intern milieu en het bloed
moet dat meenemen
➢ Bloedbaan = transportmiddel
- Vrijzetting hormonen in het bloed
- Plaatsen waar hormonen geproduceerd worden (2):
➢ Klierweefsel => klieren (productieplaats van specifiek hormoon)
✓ Schildklier produceert schildklierhormoon (duidelijk gelokaliseerd in lichaam)
➢ Weefselhormonen op andere plaatsen in lichaam
✓ Een aantal cellen zijn in staat hormonen te produceren (gastrine)
- Endocriene cellen in:
➢ Endocriene klieren
➢ Andere specifieke weefsels van organen (weefselhormonen)
- Hormoonstelsel en ZS werken nauw samen
➢ 2 regulerende systemen: ze gaan andere vegetatieve processen gaan regelen
➢ Samen met autonoom ZS verantwoordelijk voor de regulatie van (onbewuste) interne
processen: “Neuro-endocrien systeem”
Een overzicht van het hormoonstelsel
1. De hypofyse
2. De schildklier
3. De bijschildklieren
4. De bijnieren
5. De epifyse
6. De pancreas
7. Endocriene weefsels van andere orgaanstelsel
8. Patronen van hormonale interactie
9. Integratie met andere stelsels
1
,Verpleegkundig redeneren en handelen inleidend 2
Endocriene klieren + producten die ze produceren
Afkortingen kennen!
- Hypofyse
➢ Adenohypofyse
✓ TSH = theroïd stimulerende hormoon
✓ LH/FSH = lutheïserend hormoon/follikel stimulerend hormoon
✓ GH =groeihormoon
✓ Prolactine
✓ ACTH = adrenocorticotroop hormoon
➢ Neurohypofyse
2
,Verpleegkundig redeneren en handelen inleidend 2
✓ ADH = antideuritis hormoon
✓ Oxytocine
- Schildklier
➢ Thyroxine (T4)
➢ Calcitonine
- Bijschildklieren
➢ PTH
- Bijnieren
➢ Cortex (buitenkant) [produceert 3 groepen van hormonen]
✓ Glucocorticoïden: cortisol
✓ Mineralocorticoïden: aldosterone
✓ Androgene steroïden: testosterone en oestrogenen
➢ Medulla/merg (buitenkant)
✓ Adrenaline (synoniemen in tekst)
- Ovaria/Testis
➢ Oestrogenen en progesterone/testosterone
- Endocriene pancreas
➢ Insuline
➢ Glucagon
- Epifyse
➢ Melatonine
3
, Verpleegkundig redeneren en handelen inleidend 2
De werkingsmechanismen van hormonen
Nice to know
- Enkel doelcellen reageren
- Afhankelijk van aanwezigheid receptor
- Activatie second messengers
➢ cAMP
➢ Calcium
Het gaat over een sleutel-slot-principe (need to know)
- Hormoon wordt geproduceerd -> meegenomen door bloedbaan
- Hormoon kan enkel maar reageren als juiste passende hormoonreceptor is gevonden
➢ Werken pas als ze juiste receptor kunnen vinden
➢ Hormoonreceptorcomplex
Receptoren kunnen zich zowel op de celmembraan als intracellulair bevinden
Receptoren = plaats waar hormoon zich op kan binden kan zich op 2 plaatsen bevinden in de cel
1. Membraan
2. Intracellulair
Nice to know
4
