Samenvatting: Acute zorg
Deel 1: Lieselotte Danneels
Inleiding
Elk Europees land heeft een systeem van Dringende Geneeskundige Hulpverlening (DGH) of EMS. Dit
heeft als doel de initiële opvang en behandeling uit te voeren voor elke burger met dringende
medische hulpvraag.
Elke burger is verplicht hulp te bieden aan personen in gevaar als de burger zelf buiten gevaar is (zelf
vastgesteld of door een derde werd meegedeeld).
Er is éénvormig oproepsysteem (112); ziekenwagen, PIT- en MUG-personeel zijn voor medische hulp
bieden opgeleid.
De ziekenwagens moeten de patiënt naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis vervoeren, omdat alle
diensten zo snel mogelijk ter beschikbaar moeten zijn voor volgende oproep. Er zijn wel
uitzonderingsregels: bij veel slachtoffers (incident of ramp) worden de patiënten verspreid over
meerdere ziekenhuizen, patiënt doet een acute opstoot van een chronische ziekte en hij is gekend bij
een ander ziekenhuis dan mag indien het ziekenhuis binnen dezelfde MUG-regio ligt + medisch attest
+ alarmcentrale is hiermee akkoord dan mag er afgeweken worden van de regel. Als laatste
uitzondering bestaat dat als de patiënt een behandeling nodig heeft die niet beschikbaar is in het
dichtstbijzijnde erkende ziekenhuis.
Acute zorg
De vitale functies luiden als volgt:
Ademhaling
Circulatie
Bewustzijn
Deze zijn afwijkend als:
AHfrequentie ≤ 9/min of > 30/min
Zuurstofsaturatie ≤ 90%
Hartfrequentie < 40x/min of > 130x/min
Systolische bloeddruk < 90 mmHg of > 200 mmHg
Veranderd bewustzijn: afname van 2 punten of meer op de GCM of afname van het
bewustzijn volgens de AVPU-schaal
De eerste beoordeling van het slachtoffer (= primary survey)
Hier ligt de focus niet op diagnoses, maar op symptomen en toestandsbeelden (treat first what kills
first). Dit wordt gedaan aan de hand van ABCDE-techniek en de AVPU-techniek. Deze wordt
onderverdeeld in 2 delen (snelle ruwe beoordeling en de fijnere eerste beoordeling).
1
, Snelle ruwe eerste beoordeling (AVPU-schaal)
= treat first what kills first
Dit wordt gedaan aan de hand van de AVPU-schaal. A= patiënt is wakker en alert, V= patiënt reageert
alleen op verbale situatie, P= patiënt reageert alleen op pijnprikkel en U= patiënt is niet responsief.
Als patiënt antwoordt per definitie is er dan bewustzijn, ademhaling en circulatie de luchtweg
kan zelfstandig vrij gehouden worden.
Indien er geen antwoordt komt of niet reageert moet er voor gezorgd worden dat de luchtweg vrij is
en vrij gehouden wordt.
Fijnere eerste beoordeling (ABCDE-methode)
o Airway
Hierbij wordt de luchtweg beoordeeld en indien nodig de luchtweg vrijmaken en vrijhouden.
Bij een traumapatiënt is de bescherming van de cervicale wervelkolom enorm belangrijk en daarom
wordt de MILS houding toegepast (manuele lineaire halsstabilisatie).
Bij patiënten met een laag bewustzijn kan de tong naar achteren vallen en kan de luchtweg worden
afgesloten. Hierbij wordt de chin-lift manoeuvre of de jaw thrust manoeuvre toegepast.
Een vrije luchtweg kan bedreigd worden door:
Corpus alienum: vreemd voorwerp
Bloed, braaksel of slijm
Zwelling
Trauma van het gezicht of luchtpijp
Verminderd bewustzijn waardoor tong naar achteren zakt
Afwijkende ademsgeluiden bij een gedeeltelijke obstructie:
Stridor: inspiratoire stridor (bovenste luchtwegobstructie) bij een voorwerp en
expiratoire stridor (onderste luchtwegobstructie) bij astma, COPD, allergische
reactie
Snurken: teken van naar achter gezakte tong bij epilepsie, CVA of intoxicatie
Rochelen: bij slijm/bloed/braaksel in de keelholte
Heesheid: vernauwde larynx bij obstrructie
Afwijkende ademsgeleiden bij een complete obstructie is heel levensbedreigend. De patiënt vertoont
dan een “see-saw ademhaling”. Hulpademhalingsspieren worden gebruikt.
Stappenplan A
A: Airway Traumapatiënt Stabiliseer cervicale
wervelkolom. Indien patiënt
niet reageert op spraak van de
hulpverlener bedreiging
voor A
Kijken Aangezicht (zwellingen en
botbreuken)
2
, Mond (zwelling tong, bloed,
braaksel, slijm, vreemd
voorwerp)
Komt de borstkas omhoog?
Luisteren Hoorbare ademhaling en/of
bijgeluiden?
Voelen Luchtstroom tegen wang?
o Breathing
= hierbij wordt de effectiviteit van de ademhaling beoordeeld zowel de ventilatie als de oxygenatie
Oorzaken van B-gerelateerde problemen:
Pneumonie
Thoraxletsel (hemathorax, ribfracturen, fladderthorax, pneumothorax)
Astma
COPD
Longemfyseem
Longembolie
Acuut longoedeem
Hyperventilatie
Klinische tekenen van zuurstoftekort:
Blauwe verkleuring van de huid
Hoge polsfrequentie
Hoge ademhalingsspieren
Kortademigheid
Agitatie
Verwardheid
Angst
Observatie van de ademhaling:
Frequentie van de ademhaling
Normaal 12-20x/min
Bradypnoe (<12): bij intox, uitputting, neuromusculaire aandoeningen of
neurologische afwijkingen
Tachypnoe (>20): bij pulmonale problemen, shock, angst of pijn
Diepte van de ademhaling
Oppervlakkig (trauma, astma, COPD, angst en pijn)
Diep: (neurologische afwijkingen en intox)
Verwondingen of huidafwijkingen op borstkas
Gestuwde halsvenen
Bij longembolie of spanningspneumothorax
Asymmetrische ademhaling
Bij spanningspneumothorax
3
Deel 1: Lieselotte Danneels
Inleiding
Elk Europees land heeft een systeem van Dringende Geneeskundige Hulpverlening (DGH) of EMS. Dit
heeft als doel de initiële opvang en behandeling uit te voeren voor elke burger met dringende
medische hulpvraag.
Elke burger is verplicht hulp te bieden aan personen in gevaar als de burger zelf buiten gevaar is (zelf
vastgesteld of door een derde werd meegedeeld).
Er is éénvormig oproepsysteem (112); ziekenwagen, PIT- en MUG-personeel zijn voor medische hulp
bieden opgeleid.
De ziekenwagens moeten de patiënt naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis vervoeren, omdat alle
diensten zo snel mogelijk ter beschikbaar moeten zijn voor volgende oproep. Er zijn wel
uitzonderingsregels: bij veel slachtoffers (incident of ramp) worden de patiënten verspreid over
meerdere ziekenhuizen, patiënt doet een acute opstoot van een chronische ziekte en hij is gekend bij
een ander ziekenhuis dan mag indien het ziekenhuis binnen dezelfde MUG-regio ligt + medisch attest
+ alarmcentrale is hiermee akkoord dan mag er afgeweken worden van de regel. Als laatste
uitzondering bestaat dat als de patiënt een behandeling nodig heeft die niet beschikbaar is in het
dichtstbijzijnde erkende ziekenhuis.
Acute zorg
De vitale functies luiden als volgt:
Ademhaling
Circulatie
Bewustzijn
Deze zijn afwijkend als:
AHfrequentie ≤ 9/min of > 30/min
Zuurstofsaturatie ≤ 90%
Hartfrequentie < 40x/min of > 130x/min
Systolische bloeddruk < 90 mmHg of > 200 mmHg
Veranderd bewustzijn: afname van 2 punten of meer op de GCM of afname van het
bewustzijn volgens de AVPU-schaal
De eerste beoordeling van het slachtoffer (= primary survey)
Hier ligt de focus niet op diagnoses, maar op symptomen en toestandsbeelden (treat first what kills
first). Dit wordt gedaan aan de hand van ABCDE-techniek en de AVPU-techniek. Deze wordt
onderverdeeld in 2 delen (snelle ruwe beoordeling en de fijnere eerste beoordeling).
1
, Snelle ruwe eerste beoordeling (AVPU-schaal)
= treat first what kills first
Dit wordt gedaan aan de hand van de AVPU-schaal. A= patiënt is wakker en alert, V= patiënt reageert
alleen op verbale situatie, P= patiënt reageert alleen op pijnprikkel en U= patiënt is niet responsief.
Als patiënt antwoordt per definitie is er dan bewustzijn, ademhaling en circulatie de luchtweg
kan zelfstandig vrij gehouden worden.
Indien er geen antwoordt komt of niet reageert moet er voor gezorgd worden dat de luchtweg vrij is
en vrij gehouden wordt.
Fijnere eerste beoordeling (ABCDE-methode)
o Airway
Hierbij wordt de luchtweg beoordeeld en indien nodig de luchtweg vrijmaken en vrijhouden.
Bij een traumapatiënt is de bescherming van de cervicale wervelkolom enorm belangrijk en daarom
wordt de MILS houding toegepast (manuele lineaire halsstabilisatie).
Bij patiënten met een laag bewustzijn kan de tong naar achteren vallen en kan de luchtweg worden
afgesloten. Hierbij wordt de chin-lift manoeuvre of de jaw thrust manoeuvre toegepast.
Een vrije luchtweg kan bedreigd worden door:
Corpus alienum: vreemd voorwerp
Bloed, braaksel of slijm
Zwelling
Trauma van het gezicht of luchtpijp
Verminderd bewustzijn waardoor tong naar achteren zakt
Afwijkende ademsgeluiden bij een gedeeltelijke obstructie:
Stridor: inspiratoire stridor (bovenste luchtwegobstructie) bij een voorwerp en
expiratoire stridor (onderste luchtwegobstructie) bij astma, COPD, allergische
reactie
Snurken: teken van naar achter gezakte tong bij epilepsie, CVA of intoxicatie
Rochelen: bij slijm/bloed/braaksel in de keelholte
Heesheid: vernauwde larynx bij obstrructie
Afwijkende ademsgeleiden bij een complete obstructie is heel levensbedreigend. De patiënt vertoont
dan een “see-saw ademhaling”. Hulpademhalingsspieren worden gebruikt.
Stappenplan A
A: Airway Traumapatiënt Stabiliseer cervicale
wervelkolom. Indien patiënt
niet reageert op spraak van de
hulpverlener bedreiging
voor A
Kijken Aangezicht (zwellingen en
botbreuken)
2
, Mond (zwelling tong, bloed,
braaksel, slijm, vreemd
voorwerp)
Komt de borstkas omhoog?
Luisteren Hoorbare ademhaling en/of
bijgeluiden?
Voelen Luchtstroom tegen wang?
o Breathing
= hierbij wordt de effectiviteit van de ademhaling beoordeeld zowel de ventilatie als de oxygenatie
Oorzaken van B-gerelateerde problemen:
Pneumonie
Thoraxletsel (hemathorax, ribfracturen, fladderthorax, pneumothorax)
Astma
COPD
Longemfyseem
Longembolie
Acuut longoedeem
Hyperventilatie
Klinische tekenen van zuurstoftekort:
Blauwe verkleuring van de huid
Hoge polsfrequentie
Hoge ademhalingsspieren
Kortademigheid
Agitatie
Verwardheid
Angst
Observatie van de ademhaling:
Frequentie van de ademhaling
Normaal 12-20x/min
Bradypnoe (<12): bij intox, uitputting, neuromusculaire aandoeningen of
neurologische afwijkingen
Tachypnoe (>20): bij pulmonale problemen, shock, angst of pijn
Diepte van de ademhaling
Oppervlakkig (trauma, astma, COPD, angst en pijn)
Diep: (neurologische afwijkingen en intox)
Verwondingen of huidafwijkingen op borstkas
Gestuwde halsvenen
Bij longembolie of spanningspneumothorax
Asymmetrische ademhaling
Bij spanningspneumothorax
3
