Psychologie
1. Inleiding
1.1. Over deze cursus
- Binnen de psycho gaat het niet enkel over psychische aandoeningen en
therapeutische behandelingen, de focus wordt steeds gelegd op een ander aspect van
ons gedrag
- Centrale vraag: wat de psycho nu eigenlijk bestudeert en waarin dit verschilt met
gezond verstand, de intuïtie
- Verschillende psychologische toepassingsgebieden:
o Theoretische of experimentele
o School en ontwikkeling
o Arbeid of bedrijf
o Klinische
1.2. Doelstellingen
2. Wat is psychologie
2.1. Geen éénduidige definitie
- Gekenmerkt door verschillende scholen met verschillende visies
= de studie van de geest of de ziel
- Verschillende theorieën komen en gaan
- Grieken:
o Humores 4 lichaamssappen
o Het idee van deze humorestheorie werd door Hippocrates ontwikkeld en bleef
tot lang na de Middeleeuwen bestaan
- Nu bekijkt men de oorzaak eerder vanuit een biologisch standpunt in combi met
andere factoren
- Nature vs nurture (kijk verder)
- Vaak moeten we verschillende visies naast elkaar leggen en vult de ene visie de
andere aan, we willen een pleidooi voor nuancering houden waarbij we de
complexiteit van het menselijke gedrag steeds voorop stelt
2.2. De intuïtieve mensenkennis naast psychologie als wetenschap
a. De intuïtieve mensenkennis
▪ Je verzamelt het door je eigen persoonlijke indrukken doorheen je
levensgeschiedenis
▪ Intuïtie is gebaseerd op subjectieve indrukken die je toevallig krijgt doorheen je
persoonlijke leven van alledag, het is geen wetenschap
▪ We vinden het ook in onze taal en literatuur
b. De psychologie als wetenschap
▪ Het is gebaseerd op objectieve waarnemingen die op een systematische manier
verzameld worden, liefst in een gecontroleerde situatie
▪ Het beantwoord aan het objectiviteitsbeginsel
1
, 2.3. Methodes van psychologie
a. Het experiment
▪ Er wordt steeds uitgegaan van een hypothese: de veronderstelling dat het niet
toevallig is dat een bepaald gedrag zich voordoet
▪ Controlegroep is een groep die in een natuurlijke situatie wordt geplaatst
▪ Experimentele groep zijn de personen die in een situatie worden geplaatst
waarin de psycholoog een manipulatie uitvoert om zijn hypothese te toetsen
b. De observatie
▪ Het gedrag van mensen binnen een natuurlijke omgeving waargenomen en
geregistreerd
▪ Veronderstellingen of conclusies getrokken
▪ Vaak omgezet in hypotheses
c. De vragenlijst (of survey)
▪ Door een persoon zelf ingevuld of aan de hand van een interview door een
psycholoog
▪ Verwerkt adhv statistische methoden
d. De case studie
▪ Één of enkele personen worden bestudeerd die bijzonder gedrag stellen
e. De correlatiestudie
▪ Op wetenschappelijke wijze significante verbanden bepaald tussen
geregistreerde gebeurtenissen en/of eigenschappen
2.4. Geschiedenis van de psychologie
a. De filosofische voorlopers
SOCRATES
▪ Geest is tabula rasa
▪ Elk mens bouwt zijn eigen kennissysteem op op basis van ervaringen en
bijhorende emoties
ARISTOTELES
▪ Opvolger socrates
PLATO
▪ Dualiteitstheorie
▪ Absolute scheiding tussen lichaam en geest
DESCARTES
▪ Rationalisme
▪ Rede centraal (logisch denken)
▪ ‘ik denk, dus ik ben’
▪ Dualitische visie op de mens: een materiële wereld en een mentale wereld
LOCKE
▪ Empirisme
▪ Geest is tabula rasa
▪ Associationisme, men neemt aan dat men door systematisch door te denken
over innerlijke gewaarwording de geest kan bestuderen
2
, FREUD
▪ Introspectiemethode waarin het idee van associationisme wordt opgenomen
KANT
▪ Transcendente (wat ons overstijgt)
▪ Rationalisme
▪ Naast de materiële wereld en de mentale wereld ook nog een derde wereld
namelijk de trascendente wereld en dat is volgens kant de werkelijkheid
▪ Geen tabula rasa, maar zijn ons niet bewust van de reeds aanwezige inhouden
waarover onze geest reeds beschikt
b. De wetenschappelijke voorlopers
HAIL en FLOURENS
▪ Experimenten waarbij ze delen van de hersenen van dieren gingen wegsnijden
om dan vast te stellen welk effect dit had op hun gedrag
BROCA
▪ Hij wachtte tot persoon met gedragsproblemen overleed om dan operatief te
zoeken naar beschadigde of misvormende delen van de hersenen
FRITSCH EN HITZIG
▪ Ze stimuleerde hersendelen elektrisch met bepaalde reacties en spierreflexen
tot gevolg
DARWIN
▪ Erfelijkheidsleer
▪ Graduele evolutie en het proces van natuurlijke selectie waarbij de best
aangepaste dieren overleven en dit kunnen overdragen op hun nakomelingen
▪ Nature-nurture debat, in welke mate is ons gedrag genetisch bepaald en in
welke mate door onze omgeving
GALTON
▪ Opvolger darwin
▪ Populatiestudies waarin hij vaststelde dat bepaalde eigenschappen binnen
populaties steeds in dezelfde verhouding voorkomen
▪ Zo ontstond de ‘normale verdeling’ die de basis vormt van de Gauss-curve
c. De grondlegger
WILHELM WUNDT
▪ Eerste psycholoog
▪ Experimentele methode en de introspectie
interne processen bestuderen door mensen hun gewaarwordingen te laten
beschrijven
▪ Structuralist: ‘wat gebeurt er waar in ons lichaam en in de hersenen in het
bijzonder’
3
1. Inleiding
1.1. Over deze cursus
- Binnen de psycho gaat het niet enkel over psychische aandoeningen en
therapeutische behandelingen, de focus wordt steeds gelegd op een ander aspect van
ons gedrag
- Centrale vraag: wat de psycho nu eigenlijk bestudeert en waarin dit verschilt met
gezond verstand, de intuïtie
- Verschillende psychologische toepassingsgebieden:
o Theoretische of experimentele
o School en ontwikkeling
o Arbeid of bedrijf
o Klinische
1.2. Doelstellingen
2. Wat is psychologie
2.1. Geen éénduidige definitie
- Gekenmerkt door verschillende scholen met verschillende visies
= de studie van de geest of de ziel
- Verschillende theorieën komen en gaan
- Grieken:
o Humores 4 lichaamssappen
o Het idee van deze humorestheorie werd door Hippocrates ontwikkeld en bleef
tot lang na de Middeleeuwen bestaan
- Nu bekijkt men de oorzaak eerder vanuit een biologisch standpunt in combi met
andere factoren
- Nature vs nurture (kijk verder)
- Vaak moeten we verschillende visies naast elkaar leggen en vult de ene visie de
andere aan, we willen een pleidooi voor nuancering houden waarbij we de
complexiteit van het menselijke gedrag steeds voorop stelt
2.2. De intuïtieve mensenkennis naast psychologie als wetenschap
a. De intuïtieve mensenkennis
▪ Je verzamelt het door je eigen persoonlijke indrukken doorheen je
levensgeschiedenis
▪ Intuïtie is gebaseerd op subjectieve indrukken die je toevallig krijgt doorheen je
persoonlijke leven van alledag, het is geen wetenschap
▪ We vinden het ook in onze taal en literatuur
b. De psychologie als wetenschap
▪ Het is gebaseerd op objectieve waarnemingen die op een systematische manier
verzameld worden, liefst in een gecontroleerde situatie
▪ Het beantwoord aan het objectiviteitsbeginsel
1
, 2.3. Methodes van psychologie
a. Het experiment
▪ Er wordt steeds uitgegaan van een hypothese: de veronderstelling dat het niet
toevallig is dat een bepaald gedrag zich voordoet
▪ Controlegroep is een groep die in een natuurlijke situatie wordt geplaatst
▪ Experimentele groep zijn de personen die in een situatie worden geplaatst
waarin de psycholoog een manipulatie uitvoert om zijn hypothese te toetsen
b. De observatie
▪ Het gedrag van mensen binnen een natuurlijke omgeving waargenomen en
geregistreerd
▪ Veronderstellingen of conclusies getrokken
▪ Vaak omgezet in hypotheses
c. De vragenlijst (of survey)
▪ Door een persoon zelf ingevuld of aan de hand van een interview door een
psycholoog
▪ Verwerkt adhv statistische methoden
d. De case studie
▪ Één of enkele personen worden bestudeerd die bijzonder gedrag stellen
e. De correlatiestudie
▪ Op wetenschappelijke wijze significante verbanden bepaald tussen
geregistreerde gebeurtenissen en/of eigenschappen
2.4. Geschiedenis van de psychologie
a. De filosofische voorlopers
SOCRATES
▪ Geest is tabula rasa
▪ Elk mens bouwt zijn eigen kennissysteem op op basis van ervaringen en
bijhorende emoties
ARISTOTELES
▪ Opvolger socrates
PLATO
▪ Dualiteitstheorie
▪ Absolute scheiding tussen lichaam en geest
DESCARTES
▪ Rationalisme
▪ Rede centraal (logisch denken)
▪ ‘ik denk, dus ik ben’
▪ Dualitische visie op de mens: een materiële wereld en een mentale wereld
LOCKE
▪ Empirisme
▪ Geest is tabula rasa
▪ Associationisme, men neemt aan dat men door systematisch door te denken
over innerlijke gewaarwording de geest kan bestuderen
2
, FREUD
▪ Introspectiemethode waarin het idee van associationisme wordt opgenomen
KANT
▪ Transcendente (wat ons overstijgt)
▪ Rationalisme
▪ Naast de materiële wereld en de mentale wereld ook nog een derde wereld
namelijk de trascendente wereld en dat is volgens kant de werkelijkheid
▪ Geen tabula rasa, maar zijn ons niet bewust van de reeds aanwezige inhouden
waarover onze geest reeds beschikt
b. De wetenschappelijke voorlopers
HAIL en FLOURENS
▪ Experimenten waarbij ze delen van de hersenen van dieren gingen wegsnijden
om dan vast te stellen welk effect dit had op hun gedrag
BROCA
▪ Hij wachtte tot persoon met gedragsproblemen overleed om dan operatief te
zoeken naar beschadigde of misvormende delen van de hersenen
FRITSCH EN HITZIG
▪ Ze stimuleerde hersendelen elektrisch met bepaalde reacties en spierreflexen
tot gevolg
DARWIN
▪ Erfelijkheidsleer
▪ Graduele evolutie en het proces van natuurlijke selectie waarbij de best
aangepaste dieren overleven en dit kunnen overdragen op hun nakomelingen
▪ Nature-nurture debat, in welke mate is ons gedrag genetisch bepaald en in
welke mate door onze omgeving
GALTON
▪ Opvolger darwin
▪ Populatiestudies waarin hij vaststelde dat bepaalde eigenschappen binnen
populaties steeds in dezelfde verhouding voorkomen
▪ Zo ontstond de ‘normale verdeling’ die de basis vormt van de Gauss-curve
c. De grondlegger
WILHELM WUNDT
▪ Eerste psycholoog
▪ Experimentele methode en de introspectie
interne processen bestuderen door mensen hun gewaarwordingen te laten
beschrijven
▪ Structuralist: ‘wat gebeurt er waar in ons lichaam en in de hersenen in het
bijzonder’
3
