Samenvatting: taal
Inhoudsopgave
Les 1: nog meer verhalen voor kleuters ............................................................................................ 2
Verhaal als krachtige impressie ...................................................................................................... 2
Verhaalkeuze ................................................................................................................................ 2
De impressie-expressie-cyclus ..................................................................................................... 3
Primaire- en secundaire hulpmiddelen ..................................................................................... 3
Kamishibai ......................................................................................................................................... 3
Boekenkastjes vol leesplezier ...................................................................................................... 4
Gebruik van de kamishibai ......................................................................................................... 4
Interactief voorlezen .................................................................................................................... 7
Aandachtspunten platen ........................................................................................................... 8
Doelenformulering ............................................................................................................................ 8
Verhaal als afsluitertje van de dag ................................................................................................ 8
Verhaalkeuze ................................................................................................................................ 9
Het verhaal als aanzet tot expressie .............................................................................................. 9
Zinvolle spelimpulsen vanuit verhalen .......................................................................................... 10
Dramatisch spel als verwerking van een verhaalimpressie ....................................................... 12
Begeleiding bij dramatisch spel ............................................................................................... 12
Nabespreking .................................................................................................................................. 15
Les 2: taalvaardigheid ...................................................................................................................... 16
Artikels .............................................................................................................................................. 16
TVO-cirkel ......................................................................................................................................... 18
Algemene principes/inleiding ....................................................................................................... 18
Taalmechanismen...................................................................................................................... 18
Alaboemsasa .................................................................................................................................. 20
Instructietaal en speluitleg............................................................................................................. 21
Competenties in verband met instructies en speluitleg ........................................................ 21
Instructietaal .................................................................................................................................... 21
Soorten instructies: de 5 brillen ................................................................................................. 22
Algemene stelregels voor formuleren van instructies ................................................................ 23
Aandachtspunten ...................................................................................................................... 24
Leeftijdsgebonden aspecten ontwikkelingslijn ........................................................................... 25
Informatie en uitleg geven ............................................................................................................ 25
Algemene stelregels bij informatie/uitleg geven ................................................................... 25
Eventuele struikelblokken bij informatie/uitleg geven ........................................................... 26
Les 3: diversiteit en gelaagdheid in prentenboeken ..................................................................... 26
Commerciële en gelaagde boeken ........................................................................................... 26
, Commerciële boeken ............................................................................................................... 26
Gelaagde boeken ..................................................................................................................... 27
Een greep uit bijzondere auteurs en illustratoren ....................................................................... 28
Les 4: een krachtige leeromgeving voor taalontwikkeling in spel en in hoeken ....................... 29
Het begrip ‘ontluikende geletterdheid’ ...................................................................................... 29
Het belang van ontluikende geletterdheid ............................................................................ 29
Een ruwe leerlijn voor betekenisvolle impulsen rond schriftelijke communicatie ................... 30
Ontluikende geletterdheid en leeftijd ......................................................................................... 30
Een krachtige leeromgeving voor schriftelijke taalvaardigheid in de klas.............................. 31
Een krachtige leeromgeving voor schriftelijke taalvaardigheid in de hoeken ....................... 31
Ontluikende geletterdheid en de krachtige leeromgeving ..................................................... 31
Ontluikende geletterdheid in de hoeken .................................................................................... 32
Functionele lees- en schrijfactiviteiten ......................................................................................... 32
Keuze-activiteiten ondersteund door schriftelijke communicatie ............................................ 33
Instrumenten rond ontluikende geletterdheid in de kleuterklas ............................................... 33
Weinig taal en toch in gesprek ..................................................................................................... 34
Les 1: nog meer verhalen voor kleuters
Verhaal als krachtige impressie
Een verhaal als krachtige impressie geeft stof tot nadenken, verwerken,
doorwerken,…
Kleuters moeten geconcentreerd en gefocust luisteren (of, anders gezegd:
de KO moet aanbod doen dat interesse en focus opwekt!) = cognitieve
intensieve bezigheid.
Een verhaal voorlezen doe je best aan het begin van de dag (liefst niet na
‘traditioneel’ onthaal, wel bijvoorbeeld na een speeltijd).
Verhaalkeuze
Elk prentenboek bezit een binnen- en buitenkant. De buitenkant is datgene
wat je onmiddellijk ziet, het gaat om het tastbare, het letterlijke. De
buitenkant is datgene waar je aan denkt bij een eerste brainstorm: schoenen,
mama’s, markt,… Het omvat alles wat je ook terugvindt in het boekje.
Inhoudsopgave
Les 1: nog meer verhalen voor kleuters ............................................................................................ 2
Verhaal als krachtige impressie ...................................................................................................... 2
Verhaalkeuze ................................................................................................................................ 2
De impressie-expressie-cyclus ..................................................................................................... 3
Primaire- en secundaire hulpmiddelen ..................................................................................... 3
Kamishibai ......................................................................................................................................... 3
Boekenkastjes vol leesplezier ...................................................................................................... 4
Gebruik van de kamishibai ......................................................................................................... 4
Interactief voorlezen .................................................................................................................... 7
Aandachtspunten platen ........................................................................................................... 8
Doelenformulering ............................................................................................................................ 8
Verhaal als afsluitertje van de dag ................................................................................................ 8
Verhaalkeuze ................................................................................................................................ 9
Het verhaal als aanzet tot expressie .............................................................................................. 9
Zinvolle spelimpulsen vanuit verhalen .......................................................................................... 10
Dramatisch spel als verwerking van een verhaalimpressie ....................................................... 12
Begeleiding bij dramatisch spel ............................................................................................... 12
Nabespreking .................................................................................................................................. 15
Les 2: taalvaardigheid ...................................................................................................................... 16
Artikels .............................................................................................................................................. 16
TVO-cirkel ......................................................................................................................................... 18
Algemene principes/inleiding ....................................................................................................... 18
Taalmechanismen...................................................................................................................... 18
Alaboemsasa .................................................................................................................................. 20
Instructietaal en speluitleg............................................................................................................. 21
Competenties in verband met instructies en speluitleg ........................................................ 21
Instructietaal .................................................................................................................................... 21
Soorten instructies: de 5 brillen ................................................................................................. 22
Algemene stelregels voor formuleren van instructies ................................................................ 23
Aandachtspunten ...................................................................................................................... 24
Leeftijdsgebonden aspecten ontwikkelingslijn ........................................................................... 25
Informatie en uitleg geven ............................................................................................................ 25
Algemene stelregels bij informatie/uitleg geven ................................................................... 25
Eventuele struikelblokken bij informatie/uitleg geven ........................................................... 26
Les 3: diversiteit en gelaagdheid in prentenboeken ..................................................................... 26
Commerciële en gelaagde boeken ........................................................................................... 26
, Commerciële boeken ............................................................................................................... 26
Gelaagde boeken ..................................................................................................................... 27
Een greep uit bijzondere auteurs en illustratoren ....................................................................... 28
Les 4: een krachtige leeromgeving voor taalontwikkeling in spel en in hoeken ....................... 29
Het begrip ‘ontluikende geletterdheid’ ...................................................................................... 29
Het belang van ontluikende geletterdheid ............................................................................ 29
Een ruwe leerlijn voor betekenisvolle impulsen rond schriftelijke communicatie ................... 30
Ontluikende geletterdheid en leeftijd ......................................................................................... 30
Een krachtige leeromgeving voor schriftelijke taalvaardigheid in de klas.............................. 31
Een krachtige leeromgeving voor schriftelijke taalvaardigheid in de hoeken ....................... 31
Ontluikende geletterdheid en de krachtige leeromgeving ..................................................... 31
Ontluikende geletterdheid in de hoeken .................................................................................... 32
Functionele lees- en schrijfactiviteiten ......................................................................................... 32
Keuze-activiteiten ondersteund door schriftelijke communicatie ............................................ 33
Instrumenten rond ontluikende geletterdheid in de kleuterklas ............................................... 33
Weinig taal en toch in gesprek ..................................................................................................... 34
Les 1: nog meer verhalen voor kleuters
Verhaal als krachtige impressie
Een verhaal als krachtige impressie geeft stof tot nadenken, verwerken,
doorwerken,…
Kleuters moeten geconcentreerd en gefocust luisteren (of, anders gezegd:
de KO moet aanbod doen dat interesse en focus opwekt!) = cognitieve
intensieve bezigheid.
Een verhaal voorlezen doe je best aan het begin van de dag (liefst niet na
‘traditioneel’ onthaal, wel bijvoorbeeld na een speeltijd).
Verhaalkeuze
Elk prentenboek bezit een binnen- en buitenkant. De buitenkant is datgene
wat je onmiddellijk ziet, het gaat om het tastbare, het letterlijke. De
buitenkant is datgene waar je aan denkt bij een eerste brainstorm: schoenen,
mama’s, markt,… Het omvat alles wat je ook terugvindt in het boekje.
