Deel 2
Hoofdstuk 1: Personen met dementie
1.1 Terminologie
Dementie: een klinisch syndroom of combinatie van symptomen die ontstaan door
verschillende ziekten. Het is geen ziekte, het word ook beschreven als DSM-V.
DSM-V: een psychiatrisch classificatiesysteem waar dementie wordt gerangschikt
onder de psycho-organische stoornis.
Psycho-organische stoornis: dementie, delier en amnestisch syndroom.
Dementie is een verzamelnaam voor verschillende ziektes, een 30-tal. Ze hebben
verschillende kenmerken gemeenschappelijk.
Gemeenschappelijke kenmerken:
- geheugenverlies
- verlies van oriëntatie
- verandering van gedrag
Bij dementie gaat het erover dat er chronisch, progressieve en onomkeerbare
achteruitgang is van het psychisch functioneren. Hierbij komen er ook lichamelijke,
sociale en maatschappelijke gevolgen bij kijken.
De leeftijd van de persoon met dementie heeft wel ene invloed op het ortho-
agogische vraag en –aanbod.
De groep die het meeste voorkomt, zijn de mensen met dementie die ouder zijn
dan 65 jaar.
De groep jongdementie stijgt en gaat dus binnenkort ook aandacht krijgen.
Expertisecentrum Dementie Vlaanderen, Monument aanbod uitbouwen.
Het gaat niet alleen om de leeftijd, het is heel belangrijk dat je gaat kijken naar het
individu zelf (micro) en zijn systeem (meso en macro), om zo een kijk te krijgen
waarin de cliënt zich bevind.
Dementie zegt te weinig over de noden die de dementen nodig hebben.
Het orthopedagogisch grondplan en het kruispunt denken zorgen ervoor dat er
meer zicht is op het individu, de meervoudige identiteit en positie in de
samenleving.
Dekoloniaal denken en divers-sensitief onderzoek en werken hebben gezorgd voor
nieuwe bronnen die meer nadruk leggen op de superdiversiteit.
dementie en migratieachtergrond
dementie en armoede
,We spreken NIET over:
- dementen
-personen die dement zijn
We gebruiken altijd:
- personen met een dementie
- personen die dementie hebben
‘Vergeet dementie, onthoud mens.’: een campagne van expertisecentrum dementie
Vlaanderen, die wilt een inclusieve samenleving bouwen voor personen met
dementie en iedereen die voor hen zorgt.
1.1.1 Dementie van het Alzheimertype
Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie.
Alzheimerdementie: in de hersenen ontstaan er seniele plaques en tangles, we
kunnen deze beschouwen als plekken van eiwitten die in de hersenen in de weg
gaan zitten en stilstaan meer en meer plaats van de hersencellen gaan innemen.
Seniele plaques: kleine hoopjes eiwit tussen de hersencellen
Tangles: eiwitknopen.
De hersenencellen gaan bij alzheimer stelselmatig afsterven en zo gaat de
communicatie tussen de hersenen en het lichaam geleidelijk aan verminderen.
Risicofactor Alzheimerdementie: leeftijd en genetische factoren
6% = boven de 65 jaar
30% = boven de 85 jaar
familielid met alzheimer verhoogt de kans op het zelf te krijgen
Andere risicofactoren:
- vrouwelijk geslacht
- hersenletsel
- depressie
- syndroom van Down
1. Vrouwelijk geslacht
Bij vrouwen boven de 70 jaar komt de ziekte 2 tot 3 maal vaker voor dan bij
mannen van dezelfde leeftijd
2. Hersenletsel
De hersenen van mensen met hersenbeschadiging zijn vatbaarder voor de gevolgen
van veroudering en de ziekte van Alzheimer
3. Depressie
Doormaken van een ernstige depressie op oudere leeftijd, vergroot het risico
4. Syndroom van Down:
Veel mensen met het syndroom van Down ontwikkelen de ziekte van Alzheimer
, Beschermende factoren:
- hogere opleiding
- reumamiddelen
- gezonde levensstijl
- sommige voedingsstoffen
- meertaligheid
- dansen, muziekinstrument spelen, lezen
1. hogere opleiding
Mensen met een hogere opleiding hebben minder kans de ziekte te krijgen
2. Reumamiddelen
Reumapatiënten die tenminste 2 jaar ontstekingsremmende middelen gebruiken,
hebben een verminderd risico9
3. Gezonde levensstijl
Elke dag bewegen, geen lang aanhoudend hoog stressniveau, geen te hoge
bloeddruk of cholesterol, weinig of geen vlees, niet roken, sociale contacten
4. Sommige voedingsstoffen
Alles wat goed is voor hart en bloedvaten, is ook goed voor de hersenen
5. Meertaligheid
6. Dansen, muziekinstrument spelen, lezen
Dementie is iets dat over meerdere jaren heen evolueert.
Aanvangsfase: vergeetachtigheid en lichte veranderingen in de persoonlijkheid.
Na de aanvangsfase: steeds sterkere wordende stoornissen in andere cognitieve
domeinen (bv: taalgebruik, probleemoplossend vermogen, oordeelsvermogen,..)
In later verloop van de ziekte neemt het probleembesef hele rap af.
Waarschijnlijkheidsdiagnose/uitsluitingsdiagnose: de diagnose van dementie, een
diagnose die gesteld word als andere aandoeningen die tot gelijkaardige
symptomen kunne leiden zijn uitgesloten door onderzoek.
Autopsie: een onderzoek op de hersenen na het overlijden kan men zeker zijn van
de diagnose.
Er is geen echt geneesmiddel voor Alzheimer, wel zijn er medicijnen die de
symptomen kunnen verlichten en de achteruitgang lijken te vertragen.
Hoofdstuk 1: Personen met dementie
1.1 Terminologie
Dementie: een klinisch syndroom of combinatie van symptomen die ontstaan door
verschillende ziekten. Het is geen ziekte, het word ook beschreven als DSM-V.
DSM-V: een psychiatrisch classificatiesysteem waar dementie wordt gerangschikt
onder de psycho-organische stoornis.
Psycho-organische stoornis: dementie, delier en amnestisch syndroom.
Dementie is een verzamelnaam voor verschillende ziektes, een 30-tal. Ze hebben
verschillende kenmerken gemeenschappelijk.
Gemeenschappelijke kenmerken:
- geheugenverlies
- verlies van oriëntatie
- verandering van gedrag
Bij dementie gaat het erover dat er chronisch, progressieve en onomkeerbare
achteruitgang is van het psychisch functioneren. Hierbij komen er ook lichamelijke,
sociale en maatschappelijke gevolgen bij kijken.
De leeftijd van de persoon met dementie heeft wel ene invloed op het ortho-
agogische vraag en –aanbod.
De groep die het meeste voorkomt, zijn de mensen met dementie die ouder zijn
dan 65 jaar.
De groep jongdementie stijgt en gaat dus binnenkort ook aandacht krijgen.
Expertisecentrum Dementie Vlaanderen, Monument aanbod uitbouwen.
Het gaat niet alleen om de leeftijd, het is heel belangrijk dat je gaat kijken naar het
individu zelf (micro) en zijn systeem (meso en macro), om zo een kijk te krijgen
waarin de cliënt zich bevind.
Dementie zegt te weinig over de noden die de dementen nodig hebben.
Het orthopedagogisch grondplan en het kruispunt denken zorgen ervoor dat er
meer zicht is op het individu, de meervoudige identiteit en positie in de
samenleving.
Dekoloniaal denken en divers-sensitief onderzoek en werken hebben gezorgd voor
nieuwe bronnen die meer nadruk leggen op de superdiversiteit.
dementie en migratieachtergrond
dementie en armoede
,We spreken NIET over:
- dementen
-personen die dement zijn
We gebruiken altijd:
- personen met een dementie
- personen die dementie hebben
‘Vergeet dementie, onthoud mens.’: een campagne van expertisecentrum dementie
Vlaanderen, die wilt een inclusieve samenleving bouwen voor personen met
dementie en iedereen die voor hen zorgt.
1.1.1 Dementie van het Alzheimertype
Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie.
Alzheimerdementie: in de hersenen ontstaan er seniele plaques en tangles, we
kunnen deze beschouwen als plekken van eiwitten die in de hersenen in de weg
gaan zitten en stilstaan meer en meer plaats van de hersencellen gaan innemen.
Seniele plaques: kleine hoopjes eiwit tussen de hersencellen
Tangles: eiwitknopen.
De hersenencellen gaan bij alzheimer stelselmatig afsterven en zo gaat de
communicatie tussen de hersenen en het lichaam geleidelijk aan verminderen.
Risicofactor Alzheimerdementie: leeftijd en genetische factoren
6% = boven de 65 jaar
30% = boven de 85 jaar
familielid met alzheimer verhoogt de kans op het zelf te krijgen
Andere risicofactoren:
- vrouwelijk geslacht
- hersenletsel
- depressie
- syndroom van Down
1. Vrouwelijk geslacht
Bij vrouwen boven de 70 jaar komt de ziekte 2 tot 3 maal vaker voor dan bij
mannen van dezelfde leeftijd
2. Hersenletsel
De hersenen van mensen met hersenbeschadiging zijn vatbaarder voor de gevolgen
van veroudering en de ziekte van Alzheimer
3. Depressie
Doormaken van een ernstige depressie op oudere leeftijd, vergroot het risico
4. Syndroom van Down:
Veel mensen met het syndroom van Down ontwikkelen de ziekte van Alzheimer
, Beschermende factoren:
- hogere opleiding
- reumamiddelen
- gezonde levensstijl
- sommige voedingsstoffen
- meertaligheid
- dansen, muziekinstrument spelen, lezen
1. hogere opleiding
Mensen met een hogere opleiding hebben minder kans de ziekte te krijgen
2. Reumamiddelen
Reumapatiënten die tenminste 2 jaar ontstekingsremmende middelen gebruiken,
hebben een verminderd risico9
3. Gezonde levensstijl
Elke dag bewegen, geen lang aanhoudend hoog stressniveau, geen te hoge
bloeddruk of cholesterol, weinig of geen vlees, niet roken, sociale contacten
4. Sommige voedingsstoffen
Alles wat goed is voor hart en bloedvaten, is ook goed voor de hersenen
5. Meertaligheid
6. Dansen, muziekinstrument spelen, lezen
Dementie is iets dat over meerdere jaren heen evolueert.
Aanvangsfase: vergeetachtigheid en lichte veranderingen in de persoonlijkheid.
Na de aanvangsfase: steeds sterkere wordende stoornissen in andere cognitieve
domeinen (bv: taalgebruik, probleemoplossend vermogen, oordeelsvermogen,..)
In later verloop van de ziekte neemt het probleembesef hele rap af.
Waarschijnlijkheidsdiagnose/uitsluitingsdiagnose: de diagnose van dementie, een
diagnose die gesteld word als andere aandoeningen die tot gelijkaardige
symptomen kunne leiden zijn uitgesloten door onderzoek.
Autopsie: een onderzoek op de hersenen na het overlijden kan men zeker zijn van
de diagnose.
Er is geen echt geneesmiddel voor Alzheimer, wel zijn er medicijnen die de
symptomen kunnen verlichten en de achteruitgang lijken te vertragen.
