ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Deel 1: De ontwikkeling van het kind
2.1 Theoretische perspectieven bij het kijken naar kinderen
Perspectief of theorie: biedt een raamwerk om de relaties tussen een op het oog
ongeordende reeks feiten of principes te begrijpen
2.1.1 Het psychodynamisch perspectief
Gedrag wordt gemotiveerd door innerlijke krachten, herinneringen en conflicten waarvan een
persoon zich nauwelijks bewust is en waarover hij weinig controle heeft
2 toonaangevende theorieen:
A. Psychoanalytische theorie van Freud
Gedrag = gemotiveerd door (onbewuste) innerlijke krachten, herinneringen en conflicten
Onbewuste = afgestoten infantiele wensen, verlangens en behoeften van verstorende
aard
‘Abnormaal’ gedrag = inadequaat werken van driften
Alle gedrag wordt gemotiveerd door het willen ervaren van lust. Twee aangeboren
driften/instincten zijn hierbij werkzaam:
o Sexualiteit (eros) levensdrift en geslachtsdrift
o Agressie (thanatos) doodsdrift
Hoe de instincten tot uiting komen is door 3 structuren:
I. ID of ES aangeboren, energie ontladen, bevrediging
Doel: zoveel mogelijk lust & zo weinig mogelijk spanning = genotprincipe
vb: seks, honger, agressie
II. EGO of ICH rationele deel van persoonlijkheid, gemedieerd uitstellen van
bevrediging.
Realiteitsprincipe: instinctieve energie in toom houden ter bevordering van veiligheid
& integratie
III. SUPEREGO of UBER-ICH controlerende/moraliserende instantie,
gewetensfunctie, geïnternaliseerde culturele op de uitleving van de driften: wat mag
niet (bewustzijn) & en wat mag wel (ideale ego)
Fasen in psychoseksuele ontwikkeling:
Orale fase (0– 1,6 jaar)
o Mondzone staat centraal
o Zintuigen aan moederborst, op vingers, op objecten
Anaal-sadistische fase (1,6 – 3 jaar)
o Lustbeleving : anus
o Uitdrukkingsmiddel : loslaten (volgzaamheid) & ophouden (protest)
o Controle van kind op omgeving: fysisch en psychisch
, ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Fallische fase (3 – 5 à 6 jaar)
o Lustbeleving: geslachtsorgaan
o Kind ontdekt verschil tussen seksen: hebben of niet hebben van fallus
Latentiefase (6 – 11 jaar)
o Rust
o Innerlijke verwerking van de seksuele beleving:
o Ontwikkeling van tederheid
o Gerichtheid op socio-culturele aspecten,
o Nieuwsgierigheid (wat mag, wat mag niet)?
Genitale fase (11 - ... jaar)
o Heropleving libido
o Aandacht voor alle seksuele lichaamsdelen
B. Psychosociale theorie van Erikson
Psychosociale ontwikkeling: veranderingen in de manier waarop we aankijken tegen
interacties, gedrag van anderen en onszelf als leden van maatschappij
Ego-psychologie
Samenleving: bevorderend en belemmerend
Ontwikkelingsmodel met 8 stadia (altijd in die bepaalde periode)
o Vast patroon
o Universeel
o Epigenetisch principe
In elke levensfase: kernconflict
Doorlopen van identietiscrisis: je moet dit voldoende kunnen oplossen, om te voldoen
aan het volgende stadium en hoe je er mee ga omgaan.
Er zijn gevoelige periodes op een bepaalde leeftijd: bv vertrouwen is al belangrijk bij
de baby, dit kan op latere leeftijd moeilijker te vormen zijn
Er is eerst harmonie in de omgeving, daarna
niet meer. Per fase gaat er een kernconflict zijn,
die het indidivu moet overwinnen. Kan pos of
neg uitkomen, hangt af van 2 zaken: steun &
kansen van omgeving en je eigen egosterkte.
Deel 1: De ontwikkeling van het kind
2.1 Theoretische perspectieven bij het kijken naar kinderen
Perspectief of theorie: biedt een raamwerk om de relaties tussen een op het oog
ongeordende reeks feiten of principes te begrijpen
2.1.1 Het psychodynamisch perspectief
Gedrag wordt gemotiveerd door innerlijke krachten, herinneringen en conflicten waarvan een
persoon zich nauwelijks bewust is en waarover hij weinig controle heeft
2 toonaangevende theorieen:
A. Psychoanalytische theorie van Freud
Gedrag = gemotiveerd door (onbewuste) innerlijke krachten, herinneringen en conflicten
Onbewuste = afgestoten infantiele wensen, verlangens en behoeften van verstorende
aard
‘Abnormaal’ gedrag = inadequaat werken van driften
Alle gedrag wordt gemotiveerd door het willen ervaren van lust. Twee aangeboren
driften/instincten zijn hierbij werkzaam:
o Sexualiteit (eros) levensdrift en geslachtsdrift
o Agressie (thanatos) doodsdrift
Hoe de instincten tot uiting komen is door 3 structuren:
I. ID of ES aangeboren, energie ontladen, bevrediging
Doel: zoveel mogelijk lust & zo weinig mogelijk spanning = genotprincipe
vb: seks, honger, agressie
II. EGO of ICH rationele deel van persoonlijkheid, gemedieerd uitstellen van
bevrediging.
Realiteitsprincipe: instinctieve energie in toom houden ter bevordering van veiligheid
& integratie
III. SUPEREGO of UBER-ICH controlerende/moraliserende instantie,
gewetensfunctie, geïnternaliseerde culturele op de uitleving van de driften: wat mag
niet (bewustzijn) & en wat mag wel (ideale ego)
Fasen in psychoseksuele ontwikkeling:
Orale fase (0– 1,6 jaar)
o Mondzone staat centraal
o Zintuigen aan moederborst, op vingers, op objecten
Anaal-sadistische fase (1,6 – 3 jaar)
o Lustbeleving : anus
o Uitdrukkingsmiddel : loslaten (volgzaamheid) & ophouden (protest)
o Controle van kind op omgeving: fysisch en psychisch
, ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Fallische fase (3 – 5 à 6 jaar)
o Lustbeleving: geslachtsorgaan
o Kind ontdekt verschil tussen seksen: hebben of niet hebben van fallus
Latentiefase (6 – 11 jaar)
o Rust
o Innerlijke verwerking van de seksuele beleving:
o Ontwikkeling van tederheid
o Gerichtheid op socio-culturele aspecten,
o Nieuwsgierigheid (wat mag, wat mag niet)?
Genitale fase (11 - ... jaar)
o Heropleving libido
o Aandacht voor alle seksuele lichaamsdelen
B. Psychosociale theorie van Erikson
Psychosociale ontwikkeling: veranderingen in de manier waarop we aankijken tegen
interacties, gedrag van anderen en onszelf als leden van maatschappij
Ego-psychologie
Samenleving: bevorderend en belemmerend
Ontwikkelingsmodel met 8 stadia (altijd in die bepaalde periode)
o Vast patroon
o Universeel
o Epigenetisch principe
In elke levensfase: kernconflict
Doorlopen van identietiscrisis: je moet dit voldoende kunnen oplossen, om te voldoen
aan het volgende stadium en hoe je er mee ga omgaan.
Er zijn gevoelige periodes op een bepaalde leeftijd: bv vertrouwen is al belangrijk bij
de baby, dit kan op latere leeftijd moeilijker te vormen zijn
Er is eerst harmonie in de omgeving, daarna
niet meer. Per fase gaat er een kernconflict zijn,
die het indidivu moet overwinnen. Kan pos of
neg uitkomen, hangt af van 2 zaken: steun &
kansen van omgeving en je eigen egosterkte.
