Samenvatting farmaceutische wetenschappen 3de jaar

1 Toxicologisch onderzoek
Primaire taken van toxicologie
 Beheer van kennis en inzicht over giftige eigenschappen van een stof
 Onderzoek doen om kennis te vermeerderen
 Kennis te dienste stellen van de maatschappij
9 Schade aan gezondheid mens en milieu beperken of voorkomen
9 Schadepreventie met betrekking tot nieuwe stoffen
9 Terugdringen van gevaren van stoffen die reeds in gebruik zijn, die
molieuverontreiniging of van nature voorkomen
(GM, voedseladditieven, bestrijdingsmiddelen, industriële stoffen,…)

Onderzoek geeft een antwoord op:
 Hoe werkt de stof? (kwalitatief)
 Welke orgaansystemen worden aangetast?
 Wat is het verband tussen dosis, werking en tijd? (kwantitatief)
 Wat gebeurt er met de stof in het milieu?
 Aan welke dosis worden organismen/receptoren blootgesteld?

 component ( welke metabolieten worden gevormd?)
 biologische verstooring beoordelen
 effecten op het lichaam, dosis in Vitro bepalen
 dosis/respons analyse
 In de mens bepalen, blootstelling, populatie studies
 richtlijnen voor de mens bepalen

Binnen toxische onderzoeken onderscheidt men 4 types:
 Toxiciteitsonderzoek
9 Onderzoek naar de giftigheid van stofffen
9 Vermogen om vergiftiging te veroorzaken
 Epidemiologisch – toxicologisch onderzoek
9 Onderzoek naar de aanwezigheid en werking van stoffen binnen populaties
(mens/dier)
 Fundamenteel toxicologisch onderzoek
9 Onderzoek naar werkingsmechanisme
 Onderzoek naar het lot van stoffen in het milieu

1.1 Toxiciteitsonderzoek
 Giftigheid van chemische stoffen worden uitgevoerd met behulp van
9 Een serie gestandaardiseerde dierenproeven
9 Testen met celkweeksystenen en micro-organismen
(GM, voedingsadditieven, bestrijdingsmiddelen,…)




RAT

,  Fysiologisch en anatomisch grote overeenkomst met de mens
9 Functie en bouw van de meeste organen zijn bijna identiek
9 Meeste biochemische processen en processen voor fysiologische functies zijn
gelijk
 Kwalitatieve en kwantitatieve verschillen:
Kwalitatieve Kwantitatieve
- Placenta: structuur en functie - Hogere groeisnelheid
- Galblaas: afwezig - Activiteit biotransformatie – enzymen hoger of
- Vitamine C: lager
9 essentieel nutriënt voor mens - Minder gevoelig voor … stoffen:
9 Neurotoxische
9 Sensibiliserende
9 Teratogene

KIP, CAVIA EN KONIJN
 Voor neurotoxische, sensibiliserende en teratogene eigenschappen In vivo testen: met
proefdieren
 De testen worden regelmatig aangepast Vitro: MO, celkweek,..
Men gaat alternatieve methodes zoeken om niet meer in vivo te testen: rekening houden
met de 3 V(R)’s
 Vermindering van het aantal proefdieren
 Vervaning van proefdieren door alternatieve methoden (in vitro, in silico,…)
 Verfijning van de testmethoden
9 Meer informatie uit minder proefdieren, proefdieren minder lijden
(Reduce, Replace, Refine)
Nieuwe methoden moeten eerst officieel gevalideerd worden voor ze als testmethoden
geaccepteerd worden

Opmerking:
 Volledige vervaning van proefdieren zal geen sprake kunnen zijn
9 Bepaalde werkinstypen en relatie tussen dosis, tijd en werking enkel bij
intacte dieren kunnen bestudeerd worden

Voorbeeld
Zeebravis wordt veel gebruikt
 Enkel de larven < 7 dagen wordt gebruikt (doorzichtig)
 Meer overeenkomsten dan een fruitvlieg (begin ontwikkeling van de mens)

1.1.1 Acute toxiciteitsstudies in vivo (p.64 pdf: p.71)
Acuut: 1 keer toedienen ( extra pp) Mortaliteit <-> morbiliteit
Dood <-> bijna dood
(in slechte staat)
 humane wijzen doden
1.1.1.1 Acute toxic class method (ATC)
 Gebruik van 1 diersoort van 1 geslacht (vrouwelijke rat  gevoeliger)
 Start met 3 dieren bij 1 dosis ( 5, 50, 300 of 2000 mg/kg)