Hfdst 5: Interactiepatronen binnen systemen
Inhoud
5 axioma's van Watzlawick
Informatie = communicatie
Communicatie = gedrag
Menselijke communicatie = 5 axioma’s
1. Je kan niet niet-communiceren
2. Verbale en non-verbale communicatie
3. Gelaagdheid van de communicatie
4. Ieder zijn waarheid
5. Wie heeft het voor het zeggen
Axioma 1: Je kan niet niet-communiceren
Overzicht: Facetten van beïnvloeding, Betrokkenheid en inzet, Erkenning,
verwerping, negatie
Alle gedrag = communicatie
AST
Systeemregels
Invloed
Bedoeling
Invloed van HVer
Effectieve invloed Vs bedoelde invloed
Fouten
Positie binnen systeem
Hulpverlening
Invloedsbesef
Negatieve emotionaliteit
Hulpverlening
Facetten van beïnvloeding
Fase 1
Fase 2
Fase 3
Fase 4
Toepassen
Betrokkenheid
Inzet
Inzet in AST
Belang van inzet
Effect in communicatie
Erkenning
Verwerping
Negatie
Axioma 2: verbale en non-verbale communicatie
Pagina 1 van 35
, Hfdst 5: Interactiepatronen binnen systemen
Overzicht: Digitale taal, Analoge taal
Digitale taal
Analoge taal
Binnen AST
Problemen
Axioma 3: gelaagdheid van de communicatie
Overzicht: Inhoudsniveau, Betrekkingsniveau > Omschrijvingen,
perspectieven, Contextniveau, Hieërarchie, meta-communicatie
Aspecten communicatie
Inhoudsniveau
Betrekkingsniveau
Contextniveau
Inhoud Vs. Betrekking
Hiërarchie
Metacommunicatie
Binnen AST
Betrekkingsniveau: omschrijvingen
Zelfomschrijving
Omschrijving van de ander
Relatieomschrijving
Betrekkingsniveau: reacties op zelfomschrijving
3 mogelijke reacties op iemands zelfomschrijving
Bevestiging
Verwerping
Negatie
Betrekkingsniveau: perspectieven
Betrekkingsboodschappen
Rechtstreeks perspectief
Onrechtstreeks perspectief
Sociale perspectieven
Belang voor de hulpverlening
Contextniveau
Situationele context
Maatschappelijke context
Historische context
Contextinformatie
Verhelderende kijk
Contextuele risicofactoren
Hulpverlening
Contexthiërarchie
Contextevolutie
Axioma 4: ieder zijn waarheid
Overzicht: Interpunctie, werkelijkheidsordening, hypothesen, herkaderen
Pagina 2 van 35
, Hfdst 5: Interactiepatronen binnen systemen
Referentiekader
Mijn waarheid
Een 3de waarheid
Ordening
Interpunctie
Interpunctie in systeemtheorie
Werkelijkheidsordening
Definitie
Mechanisme
Toepassing
Hulpverlening
Hypothesen
Algemene definitie
Hypothesen in hulpverlening
Formuleren van hypothesen
Herkaderen
Definitie
Doel
Hoe
Voorwaarden
Herbenoemen
Axioma 5: Wie heeft het voor het zeggen?
Overzicht: symmetrisch, complementair
Symmetrisch
Complementair
Relatie
Binnen AST
Te veel symmetrie
Competitieve symmetrie
Submissieve symmetrie
Symmetrische escalatie
Te veel complementariteit
5 axioma's van Watzlawick
Paul Watzlawick (1921 – 2007)
5 stellingen (axioma’s) dat als waar aangenomen zijn maar niet bewezen.
Pagina 3 van 35
, Hfdst 5: Interactiepatronen binnen systemen
Informatie
Informatie = Kernbegrip in AST
Informatie binnen sociale systemen = communicatie (Watzlawick)
Combinatie communicatiepatronen + systeemdenken =
Kenmerkend voor strategische stroming, Vooral in gezinstherapie
Communicatie
Interactie tussen 2 of meer personen die observeerbaar is in het hier-en-
nu.
o Verbaal
o Non-verbaal
o Gedrag dat mensen stellen
Communicatie binnen een systeem bevat gedragingen van
systeemleden.
Menselijke communicatie
Systemen zijn communicatief en interactioneel (Watzlawick)
o Er zijn bepaalde wetmatigheden zichtbaar in de wijze waarop
mensen met elkaar omgaan.
Interesse in de waarneembare patronen in het gedrag van personen in
relatie tot anderen.
o = 5 algemene principes over menselijke communicatie
o = 5 interactiepatronen binnen systemen
o = 5 Axioma's van Watzlawick
Inzicht in interacties in en tussen systemen biedt voor de HV een
verruimende kijk op begeleidingssituaties.
Bv. leefgroepsysteem
Examen: welk axioma heeft betrekking op dit verhaal? Niet antwoorden met Bv. ‘axioma
1’ maar met de inhoudelijke benaming ‘Je kan niet-niet communiceren’
Axioma 1: Je kan niet niet-communiceren
Alle gedrag is communicatie
Van zodra 2 mensen elkaar ontmoeten beïnvloeden zij elkaar.
o Door te zijn
o Door hun kledij
o Lichaamshouding
o Manier van kijken
o Zitten, staan, lopen
o …
Je kunt je niet niet-gedragen, dus je kunt niet niet-communiceren
o Wat we doen of net niet doen.
Pagina 4 van 35
Inhoud
5 axioma's van Watzlawick
Informatie = communicatie
Communicatie = gedrag
Menselijke communicatie = 5 axioma’s
1. Je kan niet niet-communiceren
2. Verbale en non-verbale communicatie
3. Gelaagdheid van de communicatie
4. Ieder zijn waarheid
5. Wie heeft het voor het zeggen
Axioma 1: Je kan niet niet-communiceren
Overzicht: Facetten van beïnvloeding, Betrokkenheid en inzet, Erkenning,
verwerping, negatie
Alle gedrag = communicatie
AST
Systeemregels
Invloed
Bedoeling
Invloed van HVer
Effectieve invloed Vs bedoelde invloed
Fouten
Positie binnen systeem
Hulpverlening
Invloedsbesef
Negatieve emotionaliteit
Hulpverlening
Facetten van beïnvloeding
Fase 1
Fase 2
Fase 3
Fase 4
Toepassen
Betrokkenheid
Inzet
Inzet in AST
Belang van inzet
Effect in communicatie
Erkenning
Verwerping
Negatie
Axioma 2: verbale en non-verbale communicatie
Pagina 1 van 35
, Hfdst 5: Interactiepatronen binnen systemen
Overzicht: Digitale taal, Analoge taal
Digitale taal
Analoge taal
Binnen AST
Problemen
Axioma 3: gelaagdheid van de communicatie
Overzicht: Inhoudsniveau, Betrekkingsniveau > Omschrijvingen,
perspectieven, Contextniveau, Hieërarchie, meta-communicatie
Aspecten communicatie
Inhoudsniveau
Betrekkingsniveau
Contextniveau
Inhoud Vs. Betrekking
Hiërarchie
Metacommunicatie
Binnen AST
Betrekkingsniveau: omschrijvingen
Zelfomschrijving
Omschrijving van de ander
Relatieomschrijving
Betrekkingsniveau: reacties op zelfomschrijving
3 mogelijke reacties op iemands zelfomschrijving
Bevestiging
Verwerping
Negatie
Betrekkingsniveau: perspectieven
Betrekkingsboodschappen
Rechtstreeks perspectief
Onrechtstreeks perspectief
Sociale perspectieven
Belang voor de hulpverlening
Contextniveau
Situationele context
Maatschappelijke context
Historische context
Contextinformatie
Verhelderende kijk
Contextuele risicofactoren
Hulpverlening
Contexthiërarchie
Contextevolutie
Axioma 4: ieder zijn waarheid
Overzicht: Interpunctie, werkelijkheidsordening, hypothesen, herkaderen
Pagina 2 van 35
, Hfdst 5: Interactiepatronen binnen systemen
Referentiekader
Mijn waarheid
Een 3de waarheid
Ordening
Interpunctie
Interpunctie in systeemtheorie
Werkelijkheidsordening
Definitie
Mechanisme
Toepassing
Hulpverlening
Hypothesen
Algemene definitie
Hypothesen in hulpverlening
Formuleren van hypothesen
Herkaderen
Definitie
Doel
Hoe
Voorwaarden
Herbenoemen
Axioma 5: Wie heeft het voor het zeggen?
Overzicht: symmetrisch, complementair
Symmetrisch
Complementair
Relatie
Binnen AST
Te veel symmetrie
Competitieve symmetrie
Submissieve symmetrie
Symmetrische escalatie
Te veel complementariteit
5 axioma's van Watzlawick
Paul Watzlawick (1921 – 2007)
5 stellingen (axioma’s) dat als waar aangenomen zijn maar niet bewezen.
Pagina 3 van 35
, Hfdst 5: Interactiepatronen binnen systemen
Informatie
Informatie = Kernbegrip in AST
Informatie binnen sociale systemen = communicatie (Watzlawick)
Combinatie communicatiepatronen + systeemdenken =
Kenmerkend voor strategische stroming, Vooral in gezinstherapie
Communicatie
Interactie tussen 2 of meer personen die observeerbaar is in het hier-en-
nu.
o Verbaal
o Non-verbaal
o Gedrag dat mensen stellen
Communicatie binnen een systeem bevat gedragingen van
systeemleden.
Menselijke communicatie
Systemen zijn communicatief en interactioneel (Watzlawick)
o Er zijn bepaalde wetmatigheden zichtbaar in de wijze waarop
mensen met elkaar omgaan.
Interesse in de waarneembare patronen in het gedrag van personen in
relatie tot anderen.
o = 5 algemene principes over menselijke communicatie
o = 5 interactiepatronen binnen systemen
o = 5 Axioma's van Watzlawick
Inzicht in interacties in en tussen systemen biedt voor de HV een
verruimende kijk op begeleidingssituaties.
Bv. leefgroepsysteem
Examen: welk axioma heeft betrekking op dit verhaal? Niet antwoorden met Bv. ‘axioma
1’ maar met de inhoudelijke benaming ‘Je kan niet-niet communiceren’
Axioma 1: Je kan niet niet-communiceren
Alle gedrag is communicatie
Van zodra 2 mensen elkaar ontmoeten beïnvloeden zij elkaar.
o Door te zijn
o Door hun kledij
o Lichaamshouding
o Manier van kijken
o Zitten, staan, lopen
o …
Je kunt je niet niet-gedragen, dus je kunt niet niet-communiceren
o Wat we doen of net niet doen.
Pagina 4 van 35
