Samenvatting pedagogiek

Pedagogiek

,Hoofdstuk 1 Het begrip opvoeding
1.2 Beschrijving van het begrip pedagogiek (blz. 6)
Pedagogiek
● Houdt zich bezig met de opvoeding van kinderen van 0 tot 18 jaar.
● Betekent letterlijk kinderleiding
● Pedagogiek is een opvoedingswetenschap met eigen theorieën en methoden.
● Andere woorden: opvoedkunde, opvoedingsleer, opvoedingswetenschap:
Opvoedkunde = Richt zich op de vaardigheden van de opvoeder.
Opvoedingsleer = Focus op het verzamelen van kennis over opvoeden.
Opvoedingswetenschap = Richt zich op het ontwikkelen van theorieën over en
methoden mbt opvoeden.
● Hulpwetenschappen = psychologische, sociologische, filosofische, theologische
en andragogische wetenschappen.

Opvoeding = alle omgang tussen ouder en kind waarbij gericht een relatie wordt
aangegaan.
● Sprake van opvoeding als: (3 belangrijke uitgangspunten)
1. Er sprake is van wederzijds respect
2. Kind ervaart voldoende veiligheid, vertrouwen, kan rekenen op en voelt
zich geaccepteerd
3. Het kind wordt uitgedaagd om eigen beslissingen te nemen en te
experimenteren met nieuwe dingen


1.3 De vier basisdimensies van opvoeden (blz. 7)
1. Ondersteuning bieden
2. Instructie geven
3. Controle uitoefenen
4. Grenzen stellen

Deze dimensies zijn met elkaar verbonden. Ze kunnen niet afzonderlijk van elkaar
worden toegepast. Zorgen er samen voor dat het kind zich door fasen kan slaan om
volwassen te worden.




1

, 1. Ondersteuning bieden (blz. 8)

Voorbeelden: bemoedigen, accepteren, helpen, samenwerken, affectie tonen, liefdevol omgaan,
aandacht en interesse tonen.
Doel: Bevorderen ontwikkeling van het kind.

● Warmte en affectie = Emotionele beschikbaarheid van de ouder en zijn belangrijk voor een
positieve ontwikkeling van het kind. Bij gebrek aan warmte en affectie in samenhang met harde
fysieke straffen blijken goede voorspellers te zijn voor agressie, vandalisme en delinquentie.
● Responsiviteit = De mate van adequaat reageren van de ouder op de signalen van het kind.
● Sensitiviteit = Gevoelig voor de signalen die het kind afgeeft.
- De signalen worden door de ouder opgemerkt (sensitief) en er wordt adequaat
gereageerd (responsief).
● Ondersteuning dmv belonen (blz. 11)
Ondersteuning heeft te maken met een handeling ten opzichte van het kind. Dat kan zichtbaar
gemaakt worden door te belonen of te straffen. Belonen kan leiden tot een emotioneel prettig gevoel
bij het kind.

● Operante conditionering = Het kind wordt gestimuleerd gewenst gedrag te vertonen.
● Beloning = Kan bestaan uit een psychische/emotionele beloning (knuffel, kus, opgestoken
duim) of een materiële beloning (extra zakgeld, sticker).
● Ondersteuning dmv straffen (blz. 11)
● Straf = Als bekrachtiger om ongewenst gedrag af te leren en hem ertoe aan te zetten gewenst
gedrag te vertonen. Als de ouder uit frustratie straft kan het opgelegde doel voorbijschieten.
● Negeren = Als een kind regelmatig het ongewenste gedrag vertoont. Door dit gedrag te
negeren zal het kind er uiteindelijk mee ophouden.
● Consequent gedrag = De ouder moet er wel voor zorgen dat de opgelegde straf daadwerkelijk
wordt uitgevoerd.
● Gedragsregulatie = Het kind wordt uit de situatie gehaald en het wordt daarna besproken
(time-out plek). Het is belangrijk om de bedoeling ervan uit te leggen.




2

, 2. Instructie geven (blz. 12)

● Instructie geven = Het duidelijk maken aan het kind wat de bedoeling is van iets en welk
gedrag verwacht wordt. Het gaat om de info die het kind krijgt voor het ontwikkelen van kennis
en vaardigheden.
● Het kind zal door de instructies beter in staat zijn om zelf beslissingen te nemen en zelfstandig
door het leven te gaan.
- De zelfstandigheid en zelfredzaamheid wordt bevorderd als de ouder op tijd weet in te
spelen op de behoeften en signalen van het kind.
● De ouder wilt het kind instructie geven uit liefde om hem te behoeden voor fouten, ongelukken
en teleurstellingen. Als het kind overladen wordt met instructies:
- Het kind zal geen eigen initiatieven durven ontplooien
- Het kind zal teveel bezig zijn met wat de ouder zal denken van de acties die het kind van
plan is te ondernemen, waardoor het niet durft te handelen.

3. Controle uitoefenen (blz. 14)

Autoritaire en autoritatieve controle hebben een verschillend effect op de ontwikkeling van het kind.
Blijkt een negatieve invloed te hebben op de sociale en cognitieve competentie van het kind, terwijl
autoritatieve controle een positief effect heeft.
Autoritaire controle
● Autoritaire controle = Het opvoedgedrag waarbij de ouder druk uitoefent op het kind om
correct gedrag te vertonen. Ook wel restrictieve controle genoemd.
● Macht en gezag van de ouder ten opzichte van het kind staat centraal. Er is geen sprake van
gelijkwaardigheid. En heeft dus een negatieve invloed op het kind.
● Voorbeelden: Ouder wijst het kind vaak af door kwaad worden, straffen, tegenspreken.
● Hier wordt gebruik van gemaakt als de ouders veel waarde hechten aan rust, regelmaat en
gehoorzaamheid.
● Bewegingsvrijheid kan beperkt worden.
Autoritatieve controle
● Autoritatieve controle = Gedragingen van de ouder waarbij uitleg wordt gegeven aan het kind
en eisen worden gesteld aan zijn zelfstandigheid. De ouder geeft het kind informatie, instructie,
suggesties en aanwijzingen voor het gewenste gedrag.
● Deze controle biedt de ouder niet alleen bestraffen van ongewenst gedrag maar ook belonen
van gewenst gedrag.
● Wel sprake van gelijkwaardigheid
● Heeft een positief effect, omdat deze vorm het kind in staat stelt om zelf zijn weg te vinden in
de richting van rijp gedrag.
● Inductie = Het gedrag van de ouder is erop gericht om het kind zover te krijgen dat het vrijwillig
tegemoetkomt aan zijn wensen.


3