Samenvatting Verpleegkundige Methodiek En Vaardigheden

H1: Orgaandonatie en -
transplantatie
Geschiedenis
1) Een idee over transplantatie
2) Anatomie schetsen en beeld van krijgen
3) Chirurgische techniek: anastomose
4) Transplantatie bij dieren in de praktijk
5) 1ste geslaagde niertransplantatie
6) 1ste geslaagde levertransplantatie
7) 1ste geslaagde harttransplantatie
8) 1ste geslaagde longtransplantatie
9) 1ste geslaagde aaangezichtstransplantatie
10) 1ste geslaagde baarmoedertransplantatie

Zoektocht gaat verder in 21ste eeuw:

 HLA-typering (weefseltypering)
 Beter immunosuppressie
 Xenotransplantatie (organen dier  mensen)
 Stamcellen en 3D printing

Wetgeving in België
Wie kan donor zijn?
Wet van 13 juni 1986 in België
 Wet over wegnemen en transplanteren van organen en weefsels

Donatie bij leven kan…

 Onder begeleiding van een arts (arts voor donor en arts voor ontvanger)
 Vrij van druk en compensatie
 Met toezicht op correct verloop

Donatie bij overlijden kan…

 Bij elke overleden Belg die in België woont
 Bij elke overleden Belgische resident (> 6 maand ingeschreven in vreemdelingenregister)

“Elke Belg is donor!”
Maar…

 Arts moet nagaan wat de wilsbeschikking was van de overledene
o Formeel: testament, Orgadon…
o Informeel: familie, vrienden, huisarts, sociale media…
 Bij verzet door overleden persoon kan er geen donatie zijn
 Bij uitdrukkelijke positieve wilsbeschikking kan familie zich niet verzetten tegen orgaandonatie




1

,Aanpassing in de wetgeving (2020)
2 luiken:

1) Bijkomende mogelijkheden voor formele registratie wilsbeschikking orgaandonatie
a. Nu: dmv formulier dat geregistreerd wordt in gemeentehuis
b. Toekomst: formulier, e-ID, via huisarts
2) Differentiatie in toestemming/verzet voor verschillende items
a. Nu: globale toestemming/verzet voor organen en weefsels
b. Toekomst: organen, weefsels, wetenschappelijk onderzoek, ‘advanced therapeutic
medical products’)

Mogelijke valkuilen:

 Nieuwe mogelijkheden = drempelverlagend
o Positief
o Negatief: meer verzet? Van gedacht veranderen?
 Nadruk en sensibilisering rond registratie
o Creëert verwarring
o Vrees voor evolutie van opting out naar opting in

Emotioneel aspect
 Respect voor lichaam van overleden persoon
 Rekening houden met gevoelens van de familie
 Rekening houden met verschillende religies

Anonimiteit
 Strikte anonimiteit = wettelijke verplicht !!!

Donor – acceptor

Correspondentie tussen acceptor en nabestaanden donor mits anonimisatie door
transplantatiecoördinatoren

Organisatie in België




2

,Wat kan je doneren?
Soorten donoren
 DBD vs DCD

DBD = donation after Brain Death
= de patiënt is hersendood, vaststelling gebeurd door 3 verschillende artsen, onafhankelijk van
donatie/transplantatie. Volgens laatste stand van de wetenschap

 Onomkeerbare coma
 Afwezigheid van hersenstamreflexen
 Apneu ondanks maximale stimulatie van ademhaling

Vaststelling volgens laatste stand van de wetenschap:

 Apneutest
 Klinisch onderzoek (oa door pijnprikkel)
 Hersenstamreflexen: pupil-, vestibulo-oculaire, hoestreflex

Te testen na minstens 6u observatie, in afwezigheid van hypothermie en intoxicatie en op voorwaarde
van diagnose

Bijkomen onderzoeken (angiografie, CT, EEG…) zijn niet verplicht

DCD = donation after circulatory death
= donor overlijdt na hartstilstand (meestal in operatiekwartier), vaststelling gebeurd ook door 3
verschillende artsen, onafhankelijk van donatie/transplantatie

= niet hersendode pt in medisch uitzichtloze toestand waarbij geen evolutie naar hersendood te
verwachten is

Richtlijnen
Cat I = dood bij aankomst = Irreversibele circulatiestilstand bij aankomst
professionele hulpverleners. Meestal overlijdens buiten ziekenhuis. Door
lange en meestal niet-gedocumenteerde tijd van ‘warme’ ischemie zijn deze
donoren voorlopig ongeschikt voor orgaandonatie
Cat II = niet succesvolle reanimatie = het betreft hier personen bij wie na
onverwachte hartstilstand CPR werd gestart, maar waarbij deze niet
succesvol was
Cat III = in afwachting van hartstilstand = pt met fatale, onomkeerbare aandoening
die afhankelijk is van vitale supportieve therapie. Deze ptn zijn niet
hersendood en een evolutie naar hersendood wordt niet verwacht. Ze
bevinden zich in medisch uitzichtloze situatie
Cat IV = hartstilstand bij hersendode donor = betreft hier hersendode donoren bij
wie zich een hartstilstand voordoet vooraleer orgaanprelevatie kon worden
gestart of gepland




3

, Procedure




Wat kan je doneren
Organen Weefsels
 Hart  Gehoorbeentjes
 Longen  Cornea
 Lever  Hartklep
 Nieren  Bloedvaten
 Pancreas  Bot-pezen
 Dunne darm  Menisci
 Uterus  Huid
Wie kan donor zijn
Volgens de wet & medisch geschiktheid

Donoractiviteiten
Levende donatie of donatie bij overlijden

Eurotransplant
= internationale samenwerking tussen 8 landen

Taken
 Centrale patiëntenregistratie
 Centrale donoraanname
 Centrale toewijzing van organen
 Regelen transport van organen
 Verzamelen follow-up gegevens
 Controle naleven allocatie regels

Hoe gaan we te werk?
1) Slechtnieuwsgesprek
2) Hersendode pt of niet?
a. Niet hersendood, maar wel medisch uitzichtloze situatie en beslissing tot therapiestop
3) Gesprek rond orgaandonatie
4) Opstart donorprocedure




4