Meertaligheid
Meerstemmigheid
-
Cursus
DEEL 1 (oktober)
,Moeder, waarom spreken wij? Menselijke communicatie.....................................................................3
1. Inleiding en doelstellingen..................................................................................................................3
2. Taal als sociaal bindmiddel (sociale kennis is interactief)...................................................................3
3. Doelstellingen.....................................................................................................................................4
4. Een extern perspectief........................................................................................................................5
5. Taal en biologie...................................................................................................................................6
6. De lichamelijke kenmerken = ‘natuur’................................................................................................6
7. De mentale kenmerken = ‘cultuur’...................................................................................................10
8. “The interaction engine”: menselijke conversaties..........................................................................13
9. Gedeelde intentionaliteit..................................................................................................................14
10. Altruïstische coöperatie..................................................................................................................15
11. De universele functie van conversaties..........................................................................................16
12. Cultuur als natuur...........................................................................................................................18
13. Wat is taal, en waarom spreken we?..............................................................................................20
14. Begrippenlijst..................................................................................................................................22
2
, Meertaligheid, meerstemmigheid
We behandelen ‘taal’ vanuit een specifieke disciplinaire invalshoek binnen de taalkunde: de
sociolinguïstiek.
Moeder, waarom spreken wij?
Menselijke communicatie
1. Inleiding en doelstellingen
2. Taal als sociaal bindmiddel (sociale kennis is interactief)
- Baby’s en mensen die spreken = “de gewone gang van zaken”
- Kinderen (en volwassenen) die niet blijken te (kunnen) spreken = verwondering, angst en
consternatie
We nemen taal dan ook graag als een evidentie aan, toch tenminste zolang we allemaal
dezelfde taal spreken.
Vb. Je stapt op het verkeerde vliegtuig op. Je kan spreken, maar toch lukt de communicatie
niet.
Taal is universeel, maar toch groepsgebonden: andere groepen hebben andere
taalgebruiken en andere talen.
- Je kan ook communiceren zonder taal: non-verbale communicatie; de communicatie tussen
mensen die geen talige kenmerken heeft. (bv. baby’s)
Non-verbaal taalgebruik heeft nood aan ‘echte’ taal om ons toe te laten complexere taken
te kunnen uitvoeren.
Via taal leren we de wereld kennen (cognitie) en via taal scheppen we ons eigen stukje
wereld.
Het gros van onze kennis is “sociale kennis”: kennis die we opdoen via anderen (bv. scholing
en vorming). sociale cognitie: aangeleerd gedrag dat we overnemen van anderen (bv.
mondmaskers opzetten en handen ontsmetten), dat zijn geen instinctieve reacties.
Als individu worden we beter van die sociale kennis onze persoonlijke ontwikkeling is
sociaal ingebed (bv. baby’s leren geen taal door ze voor de radio of tv te parkeren en ze
verder dan maar hun plan te laten trekken.)
Onze sociale kennis, ons taalgebruik, is met andere woorden fundamenteel “interactief”:
het is steevast een (complexe) interactie met anderen die ons nuttige informatie aanbieden,
tailor-made: op maat van ons niveau, ons functioneren en wat men met ons wil bereiken.
Taal is een belangrijk motor waardoor we ‘mens worden’: taal is een fundamenteel
onderdeel van wie we zijn als mens. (Wie geen taal heeft, die is hulpbehoevend of moet
verzorgd worden.)
3
Meerstemmigheid
-
Cursus
DEEL 1 (oktober)
,Moeder, waarom spreken wij? Menselijke communicatie.....................................................................3
1. Inleiding en doelstellingen..................................................................................................................3
2. Taal als sociaal bindmiddel (sociale kennis is interactief)...................................................................3
3. Doelstellingen.....................................................................................................................................4
4. Een extern perspectief........................................................................................................................5
5. Taal en biologie...................................................................................................................................6
6. De lichamelijke kenmerken = ‘natuur’................................................................................................6
7. De mentale kenmerken = ‘cultuur’...................................................................................................10
8. “The interaction engine”: menselijke conversaties..........................................................................13
9. Gedeelde intentionaliteit..................................................................................................................14
10. Altruïstische coöperatie..................................................................................................................15
11. De universele functie van conversaties..........................................................................................16
12. Cultuur als natuur...........................................................................................................................18
13. Wat is taal, en waarom spreken we?..............................................................................................20
14. Begrippenlijst..................................................................................................................................22
2
, Meertaligheid, meerstemmigheid
We behandelen ‘taal’ vanuit een specifieke disciplinaire invalshoek binnen de taalkunde: de
sociolinguïstiek.
Moeder, waarom spreken wij?
Menselijke communicatie
1. Inleiding en doelstellingen
2. Taal als sociaal bindmiddel (sociale kennis is interactief)
- Baby’s en mensen die spreken = “de gewone gang van zaken”
- Kinderen (en volwassenen) die niet blijken te (kunnen) spreken = verwondering, angst en
consternatie
We nemen taal dan ook graag als een evidentie aan, toch tenminste zolang we allemaal
dezelfde taal spreken.
Vb. Je stapt op het verkeerde vliegtuig op. Je kan spreken, maar toch lukt de communicatie
niet.
Taal is universeel, maar toch groepsgebonden: andere groepen hebben andere
taalgebruiken en andere talen.
- Je kan ook communiceren zonder taal: non-verbale communicatie; de communicatie tussen
mensen die geen talige kenmerken heeft. (bv. baby’s)
Non-verbaal taalgebruik heeft nood aan ‘echte’ taal om ons toe te laten complexere taken
te kunnen uitvoeren.
Via taal leren we de wereld kennen (cognitie) en via taal scheppen we ons eigen stukje
wereld.
Het gros van onze kennis is “sociale kennis”: kennis die we opdoen via anderen (bv. scholing
en vorming). sociale cognitie: aangeleerd gedrag dat we overnemen van anderen (bv.
mondmaskers opzetten en handen ontsmetten), dat zijn geen instinctieve reacties.
Als individu worden we beter van die sociale kennis onze persoonlijke ontwikkeling is
sociaal ingebed (bv. baby’s leren geen taal door ze voor de radio of tv te parkeren en ze
verder dan maar hun plan te laten trekken.)
Onze sociale kennis, ons taalgebruik, is met andere woorden fundamenteel “interactief”:
het is steevast een (complexe) interactie met anderen die ons nuttige informatie aanbieden,
tailor-made: op maat van ons niveau, ons functioneren en wat men met ons wil bereiken.
Taal is een belangrijk motor waardoor we ‘mens worden’: taal is een fundamenteel
onderdeel van wie we zijn als mens. (Wie geen taal heeft, die is hulpbehoevend of moet
verzorgd worden.)
3
