Agogiek
Agogiek vertrekt vanuit het principe van een vrije onderzoek zodat alles op een open wijze kan
overwogen worden en zoekt, als een interdisciplinaire wetenschap, hulp in andere disciplines zoals
psychologie, sociologie en filosofie. Deze disciplines en filosofische bibliotheken moeten het denken
over verandering en de mens voeden. Als dat niet zo is, spreken we niet van een wetenschap maar
van een geloof.
Agogiek betekent openheid en interpretatievrijheid. De betekenis van een kunstwerk is niet enig;
iemands interpretatie verrijkt die van de andere en omgekeerd. Een agoog mag dus niet autoritair
zijn en is eerder een begeleider van individuen in hun weg naar wat ze willen in het leven. Een agoog
moet dus goed en overtuigend kunnen spreken en schrijven (retoriek is belangrijk voor de agogiek).
Agogiek is buitenschoolse educatie waarbij zorgzaamheid en leerbaarheid de kern vormen.
Het ook nog in het Nederlands niet volledig ingeburgerde woord ‘agogiek’,
blijft om uitleg vragen. In andere talen bestaat het eigenlijk niet. Het Engelse ‘Agogic’ heeft enkel een
muzikale (een bepaalde wijze van accentueren) en geen educatieve betekenis. Ik ben al geruime tijd
geleden, na vele jaren inburgeringspogingen, gestopt om de term ingang te doen vinden in het
gewone taalgebruik. Niet uit ontmoediging, eigen aan het schrijden van de leeftijd, maar omgekeerd,
uit een schalkse deugenieterij, die niet voor de jaren komt. De duisternis rond de term ‘agogiek’ kan
enkel maar zijn toverkracht versterken. Om uit te leggen wat men onder ‘agogiek’ kan verstaan,
gebruik ik dan ook omschrijvingen. Dat doe ik ook in andere talen waar ‘agogiek’ doorgaans niet tot
de woordenschat behoort.
Ik heb me lang afgevraagd hoe het kan dat een complexer woord, nl. ‘pedagogiek’ zonder moeite
door zo goed als iedereen begrepen wordt en dat dit niet meer het geval is wanneer het eerste deel
van de samenstelling wegvalt. In feite wordt enkel de doelgroep verwijderd, nl. kind (‘ped’ komende
van pais, paidos). Als ik pedagogen de boom wil injagen – en waar kunnen pedagogen beter gedijen
dan op hun tak? – dan zeg ik dat een agoog doet wat pedagogen niet kunnen of verkeerd doen. Werk
op de plank. Pas na jaren dubben, werd het me duidelijk wat de problematische gevolgen zijn van de
verkorting van ‘pedagogiek’ naar ‘agogiek’: men verwijdert niet enkel de doelgroep, maar men
ondermijnt meteen het ganse systeem van de onderwijskunde. Ik hou dan ook van ‘agogiek’ als de
niet-schoolse educatie. In de vakliteratuur wordt dit ondertussen de ‘informele en/of niet-formele
opvoeding’ genoemd. Een kleine fenomenologie van een school zegt ons dat het een instelling is met
volgende kenmerken:
1) een autoritaire relatie tussen leraars en leerlingen (meester/knecht)
2) een consensus overtuiging omtrent de leerstof en het leerprogramma (agenda)
3) deze is gebaseerd op een eeuwenlange traditie van de fundamenten van de westerse
cultuur (christendom + platonisme)
4) afgebakende aaneensluitende lesuren in een bepaald gebouw, met doorgaans vrij
penitentiaire architectuur (panopticum)
5) weinig soepele didactiek
6) kwantitatief evaluatiesysteem
7) gezaghebbende directie en inspectie
Agogiek vertrekt vanuit het principe van een vrije onderzoek zodat alles op een open wijze kan
overwogen worden en zoekt, als een interdisciplinaire wetenschap, hulp in andere disciplines zoals
psychologie, sociologie en filosofie. Deze disciplines en filosofische bibliotheken moeten het denken
over verandering en de mens voeden. Als dat niet zo is, spreken we niet van een wetenschap maar
van een geloof.
Agogiek betekent openheid en interpretatievrijheid. De betekenis van een kunstwerk is niet enig;
iemands interpretatie verrijkt die van de andere en omgekeerd. Een agoog mag dus niet autoritair
zijn en is eerder een begeleider van individuen in hun weg naar wat ze willen in het leven. Een agoog
moet dus goed en overtuigend kunnen spreken en schrijven (retoriek is belangrijk voor de agogiek).
Agogiek is buitenschoolse educatie waarbij zorgzaamheid en leerbaarheid de kern vormen.
Het ook nog in het Nederlands niet volledig ingeburgerde woord ‘agogiek’,
blijft om uitleg vragen. In andere talen bestaat het eigenlijk niet. Het Engelse ‘Agogic’ heeft enkel een
muzikale (een bepaalde wijze van accentueren) en geen educatieve betekenis. Ik ben al geruime tijd
geleden, na vele jaren inburgeringspogingen, gestopt om de term ingang te doen vinden in het
gewone taalgebruik. Niet uit ontmoediging, eigen aan het schrijden van de leeftijd, maar omgekeerd,
uit een schalkse deugenieterij, die niet voor de jaren komt. De duisternis rond de term ‘agogiek’ kan
enkel maar zijn toverkracht versterken. Om uit te leggen wat men onder ‘agogiek’ kan verstaan,
gebruik ik dan ook omschrijvingen. Dat doe ik ook in andere talen waar ‘agogiek’ doorgaans niet tot
de woordenschat behoort.
Ik heb me lang afgevraagd hoe het kan dat een complexer woord, nl. ‘pedagogiek’ zonder moeite
door zo goed als iedereen begrepen wordt en dat dit niet meer het geval is wanneer het eerste deel
van de samenstelling wegvalt. In feite wordt enkel de doelgroep verwijderd, nl. kind (‘ped’ komende
van pais, paidos). Als ik pedagogen de boom wil injagen – en waar kunnen pedagogen beter gedijen
dan op hun tak? – dan zeg ik dat een agoog doet wat pedagogen niet kunnen of verkeerd doen. Werk
op de plank. Pas na jaren dubben, werd het me duidelijk wat de problematische gevolgen zijn van de
verkorting van ‘pedagogiek’ naar ‘agogiek’: men verwijdert niet enkel de doelgroep, maar men
ondermijnt meteen het ganse systeem van de onderwijskunde. Ik hou dan ook van ‘agogiek’ als de
niet-schoolse educatie. In de vakliteratuur wordt dit ondertussen de ‘informele en/of niet-formele
opvoeding’ genoemd. Een kleine fenomenologie van een school zegt ons dat het een instelling is met
volgende kenmerken:
1) een autoritaire relatie tussen leraars en leerlingen (meester/knecht)
2) een consensus overtuiging omtrent de leerstof en het leerprogramma (agenda)
3) deze is gebaseerd op een eeuwenlange traditie van de fundamenten van de westerse
cultuur (christendom + platonisme)
4) afgebakende aaneensluitende lesuren in een bepaald gebouw, met doorgaans vrij
penitentiaire architectuur (panopticum)
5) weinig soepele didactiek
6) kwantitatief evaluatiesysteem
7) gezaghebbende directie en inspectie
