Hoofdstuk 8 maag-darm tractus
Inleiding
- Verschillende bescherming
o Maagzuur
▪ Voedselbolussen beschermen bact tgn pH
▪ Verhoogde pH? => gevoeliger infecties
o Galzuur
▪ Groei-inhiberend / lethaal voor bacteriën
• Enterobacteriaceae zijn resistent hiertegen
o => identificatie via McConkey-agar hierdoor
o Proteolytische enzymen
▪ Trypsine, chymotrypsine => inhiberen / doden
o Mucuslaag op epitheel
o Sterke vascularisatie + sterk resorberende mucosa => ideale toegangspoort voor
toxinen dus negatief
o Darmmotiliteit
▪ Snel verwijderd
▪ Stase? => overgroei => infectie!
- Commensale flora
o Terminale ileum en dikke darm => grote # bacteriën
o Kolonisatieresistentie
▪ Evenwicht gebaseerd op competitie en complementariteit
• Als nieuwkomer (exogene bact) => moeilijk te verstoren
▪ Verstoord door AB => geen beschermend effect meer
o Wnr ze dominante positie innemen => andere soorten verdringen => intoxicaties
Bacteriën die infecties van de maagdarmtractus veroorzaken
Enterobacterales
- Frequentst geïsoleerde gramnegatieve bacillen
- Facultatief anaerobe gramnegatieve bacillen met uitgesproken staafvorm!!
- Meeste hebben fimbriae
- 8 families waaronder enterobacteriaceae
o 60 tal genera => 25 species klinisch relevant
- # specifieke enteropathogenen : enteritis veroorzaken
o Salmonella, Shigella, Yersinia enterocolitica en bepaalde serotypen E. Coli
- Gewone commensalen : de meeste E.Coli
o Wel frequentste verwekker cystitis
o Klebsiella Pneumoniae, Proteus Mirabilis = wel minder talrijk
- Transiënte darmflora
o De andere Enterobacterales, komen met water en voedsel in de GI tract
▪ Koloniseren dus pt die AB behandeling doorgaan
▪ Pathogeniciteit gering => infecties bij pt met minderde R : lokaal of algemeen
of door therapie
▪ => Opportunistische / Nosocomiale pathogenen
Bacteriologie 2021 – 2022 1
,Salmonella enterica (Niet-typhoïdale serovars)
Morfologie en epidemiologie
- Classificatie Salmonella is complex
o Genetisch continuüm ipv mooi afgescheiden species
o 2 species erkend => de enterica en bongori met vele subspecies en serotypes
▪ Meeste infecties : S. Enterica, subspecies enterica
• >2500 serotypes (1000 bij deze subspecies)
• Verschillende benamingen
- Klein deel zijn echte dierpathogenen
o S. Choleraesuis (varken), S. Dublin (vee) = soms ook ziekte bij mens
- Andere serotypen: pathogenen zonder duidelijke GH specificiteit => bij dier en mens
o = zoönotische typen = want vooral gevolg inname besmet dierlijk voedsel
o Na infectie: pt lange tijd kiemdrager
▪ Potentiële faeco-orale besmettingsbronnen v andere personen bij
gebrekkige hygiëne of wnr beroepshalve in contact komen met voedsel
- S. Enteritidis en S. Typhimumrium
o 80% geïsoleerde stammen in BE
o S. Enteritidis : kippenvlees en kippeneieren
o S. Typhimumrium : vleesproducten
Virulentiefactoren
- Gemiddelde infecterende dosis : 1 000 000 bact
o Jonge of bejaard, voedsel hoog vetgehalte (kaas, chocolade) => lagere dosis nodig
o AB, bact in vloeistoffen die kort maag blijven, antacida, gastrectomie => verlagen
nodige dosis
o Nt alle serotypen even virulent
Pathogenese
- S. i/h intestinale lumen = > hechten vast aan microvilli ileum via adhesines die binden aan
mannose-bevattende R
- Degeneratie microvilli => binnendringen bact i/d epitheelcel + transepitheliaal transport tot
i/d submucosa
- Kan ook via M-cellen i/d submucosa raken => vanuit submucosa mesenteriale klieren en BB
bereiken
- Vochtsecretie die ontstaat zou gevolg zijn inflammatie => tgv bacteriële endocytose +
vernietiging tight junctions
- Maagzuur is belangrijke barrière
Ziektebeelden
- Enteritis
o Start met koorts, hoofdpijn en nausea : 8 – 48 u na besmetting
o 2 – 3 dagen lang een matig – sterk uitgesproken diarree
o Opgelet dehydratatie jonge kinderen!!
▪ Bij volwassenen milder verloop
- Transiënte bacteriëmie : 4% ; meestal vlug uit BB
o Langdurige bacteriëmie soms
- Enteristis + ernstige bacteriëmie => probleem vooral bij immuungecompromiteerde pt
- Asymptomatisch chronisch dragerschap na S – enteritis => 5 weken
o Behandeling met AB verlengt dragerschap!!
Bacteriologie 2021 – 2022 2
, Diagnose
- Coprocultuur => mengflora v darmbacteriën = pathogene bact isoleren
o Via selectieve bodems en aanrijkingsbodems
Behandeling
- GEEN antimibrobiële therapie => excretieduur kan w verlengd !
- Dehydratatie voorkomen!!
o Orale rehydratatie via gebalanceerde elektrolytenoplossing : NaCl, KCL,
natriumcitraat en glucose via apotheek
- Bacteriëmie? = steeds aangepaste AB
- Preventie : goede voedselhygiëne!
Bacteriologie 2021 – 2022 3
Inleiding
- Verschillende bescherming
o Maagzuur
▪ Voedselbolussen beschermen bact tgn pH
▪ Verhoogde pH? => gevoeliger infecties
o Galzuur
▪ Groei-inhiberend / lethaal voor bacteriën
• Enterobacteriaceae zijn resistent hiertegen
o => identificatie via McConkey-agar hierdoor
o Proteolytische enzymen
▪ Trypsine, chymotrypsine => inhiberen / doden
o Mucuslaag op epitheel
o Sterke vascularisatie + sterk resorberende mucosa => ideale toegangspoort voor
toxinen dus negatief
o Darmmotiliteit
▪ Snel verwijderd
▪ Stase? => overgroei => infectie!
- Commensale flora
o Terminale ileum en dikke darm => grote # bacteriën
o Kolonisatieresistentie
▪ Evenwicht gebaseerd op competitie en complementariteit
• Als nieuwkomer (exogene bact) => moeilijk te verstoren
▪ Verstoord door AB => geen beschermend effect meer
o Wnr ze dominante positie innemen => andere soorten verdringen => intoxicaties
Bacteriën die infecties van de maagdarmtractus veroorzaken
Enterobacterales
- Frequentst geïsoleerde gramnegatieve bacillen
- Facultatief anaerobe gramnegatieve bacillen met uitgesproken staafvorm!!
- Meeste hebben fimbriae
- 8 families waaronder enterobacteriaceae
o 60 tal genera => 25 species klinisch relevant
- # specifieke enteropathogenen : enteritis veroorzaken
o Salmonella, Shigella, Yersinia enterocolitica en bepaalde serotypen E. Coli
- Gewone commensalen : de meeste E.Coli
o Wel frequentste verwekker cystitis
o Klebsiella Pneumoniae, Proteus Mirabilis = wel minder talrijk
- Transiënte darmflora
o De andere Enterobacterales, komen met water en voedsel in de GI tract
▪ Koloniseren dus pt die AB behandeling doorgaan
▪ Pathogeniciteit gering => infecties bij pt met minderde R : lokaal of algemeen
of door therapie
▪ => Opportunistische / Nosocomiale pathogenen
Bacteriologie 2021 – 2022 1
,Salmonella enterica (Niet-typhoïdale serovars)
Morfologie en epidemiologie
- Classificatie Salmonella is complex
o Genetisch continuüm ipv mooi afgescheiden species
o 2 species erkend => de enterica en bongori met vele subspecies en serotypes
▪ Meeste infecties : S. Enterica, subspecies enterica
• >2500 serotypes (1000 bij deze subspecies)
• Verschillende benamingen
- Klein deel zijn echte dierpathogenen
o S. Choleraesuis (varken), S. Dublin (vee) = soms ook ziekte bij mens
- Andere serotypen: pathogenen zonder duidelijke GH specificiteit => bij dier en mens
o = zoönotische typen = want vooral gevolg inname besmet dierlijk voedsel
o Na infectie: pt lange tijd kiemdrager
▪ Potentiële faeco-orale besmettingsbronnen v andere personen bij
gebrekkige hygiëne of wnr beroepshalve in contact komen met voedsel
- S. Enteritidis en S. Typhimumrium
o 80% geïsoleerde stammen in BE
o S. Enteritidis : kippenvlees en kippeneieren
o S. Typhimumrium : vleesproducten
Virulentiefactoren
- Gemiddelde infecterende dosis : 1 000 000 bact
o Jonge of bejaard, voedsel hoog vetgehalte (kaas, chocolade) => lagere dosis nodig
o AB, bact in vloeistoffen die kort maag blijven, antacida, gastrectomie => verlagen
nodige dosis
o Nt alle serotypen even virulent
Pathogenese
- S. i/h intestinale lumen = > hechten vast aan microvilli ileum via adhesines die binden aan
mannose-bevattende R
- Degeneratie microvilli => binnendringen bact i/d epitheelcel + transepitheliaal transport tot
i/d submucosa
- Kan ook via M-cellen i/d submucosa raken => vanuit submucosa mesenteriale klieren en BB
bereiken
- Vochtsecretie die ontstaat zou gevolg zijn inflammatie => tgv bacteriële endocytose +
vernietiging tight junctions
- Maagzuur is belangrijke barrière
Ziektebeelden
- Enteritis
o Start met koorts, hoofdpijn en nausea : 8 – 48 u na besmetting
o 2 – 3 dagen lang een matig – sterk uitgesproken diarree
o Opgelet dehydratatie jonge kinderen!!
▪ Bij volwassenen milder verloop
- Transiënte bacteriëmie : 4% ; meestal vlug uit BB
o Langdurige bacteriëmie soms
- Enteristis + ernstige bacteriëmie => probleem vooral bij immuungecompromiteerde pt
- Asymptomatisch chronisch dragerschap na S – enteritis => 5 weken
o Behandeling met AB verlengt dragerschap!!
Bacteriologie 2021 – 2022 2
, Diagnose
- Coprocultuur => mengflora v darmbacteriën = pathogene bact isoleren
o Via selectieve bodems en aanrijkingsbodems
Behandeling
- GEEN antimibrobiële therapie => excretieduur kan w verlengd !
- Dehydratatie voorkomen!!
o Orale rehydratatie via gebalanceerde elektrolytenoplossing : NaCl, KCL,
natriumcitraat en glucose via apotheek
- Bacteriëmie? = steeds aangepaste AB
- Preventie : goede voedselhygiëne!
Bacteriologie 2021 – 2022 3
