Anatomie en fysiologie van het oog en het visuele systeem 1
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
1.1 Het oog en het gezichtsvermogen
Oog kun je vergelijken met fototoestel.
Bestaat uit drie delen:
• Een lichtbrekend stelsel: lichtstralen worden door lenzensysteem gebroken
• Een lichtintensiteit regelend stelsel: hoeveelheid binnengevallen licht, de graad van
de lichtgevoeligheid -> bepaald door aanwezigheid en productie v/ lichtgevoelige
stoffen
• Een lichtgevoelig stelsel: fotochemische reacties -> prikkel doorgeven naar hersenen
Strabisme (= scheelheid)
→ beide ogen ontvangen een beeld maar kan niet tot 1 geheel gevormd worden.
In de eerste maanden leer je zien. Bij aangeboren strabisme zal beeld van het afwijkende
oog geweigerd worden door de hersenen -> niet meer mogelijk beeld te zien -> amblyoop of
lui oog (oog ontvangt wel nog fotochemische reacties)
Verworven strabisme -> geen amblyopie tot gevolg. (dubbelbeelden waarnemen)
Al ziende blind: contrast + beweging nodig
• Wordt je door in omgeving zonder contrast geplaatst te worden of door
verdoving van de oog- en lichaamspieren die bewegen onmogelijk maakt
Waarnemen van een beeld zonder werking oog zelf:
• REM slaap (= droomfase)
• Schizofrenie -> hersenen stellen zich onafhankelijk op. Je zult dingen zien die
er niet zijn ( minder voorkomend) of dingen horen die er niet zijn (meest
voorkomend)
Weg van het beeld:
Elektrische zenuwimpuls -> oogzenuw zendt beeld naar hersenen -> hersenstam -> primaire
visuele cortex, ontleed beeld, fusie van Li en Re oog komt hier tot stand -> secundaire visuele
cortex, beeld wordt geheel -> in verbinding met geheugen, herkennen en interpreteren ->
motorische cortex, reactie op beeld starten
→ Verklaring voor visuele agnosie = een beeld opvangen maar niet realiseren wat het is.
,Het gezichtsorgaan:
• 2 oogbollen
• Omringende en beschermende organen
• De gezichtsbaan
• Visuele cortexgebieden
1.2 De delen en de vorm van het oog
In het oog zijn er 3 omhulsels:
• Tunica fibrosa:
- sclera
- episclera
- cornea = hoornvlies
Tussen cornea en sclera zit de limbuszone met het kanaal van Schlemm en het
ligament van Hueck.
• Tunica vasculosa / uvea:
- choroidea = vaatvies
- corpus ciliaris = straallichaam
- iris
• Retina:
- perifeer deel vh netvlies
- macula lutea = gele vlek → fovea = onderkant gele vlek
- papil = blinde vlek
• Verder:
o Voorste en achterste oogkamer
o Lens met lensbandjes
o Glasachtig lichaam
• Aan de buitenzijde:
o Zes oogspieren
o Nervus opticus
o Kleinere zenuwen en bloedvaten
o De conjuctiva = bindvlies
,Pathologie: Cataract
Behandeling: “Phaco-emulsificatie” (indruppeling van verdovende druppels)
→ Chirurg opent kapsel waarin de troebele lens zich bevindt
→ Lens wordt verbrijzeld, resten worden opgevangen + kunstlens wordt geplaatst
→ Via kleine insnede, zonder hechtingen
→ 20 à 30 min, opname in dagziekenhuis
Refractiefouten:
- myopie
- hypermetropie
- presbyopie = ouderdomsverziendheid
Anatomische richtingen:
- Nasaal: naar neus toe
-Temporaal: naar slaapbeen toe
- Anterior/ventraal: naar de voorzijde
- Posterior/dorsaal: naar de achterzijde
- Superior: naar de bovenzijde
- Inferior : naar de onderzijde
- Mediaal: naar het midden toe
- Lateraal: weg van het midden
, 3 assen 3 vlakken
Optische / sagittale as: AP Mediale sagitale vlak: AVPV’
Horizontale as: TT’ Horizontale / transversale vlak: ATPT’
Verticale as: VV’ Verticale / frontale vlak VT’V’T
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
1.1 Het oog en het gezichtsvermogen
Oog kun je vergelijken met fototoestel.
Bestaat uit drie delen:
• Een lichtbrekend stelsel: lichtstralen worden door lenzensysteem gebroken
• Een lichtintensiteit regelend stelsel: hoeveelheid binnengevallen licht, de graad van
de lichtgevoeligheid -> bepaald door aanwezigheid en productie v/ lichtgevoelige
stoffen
• Een lichtgevoelig stelsel: fotochemische reacties -> prikkel doorgeven naar hersenen
Strabisme (= scheelheid)
→ beide ogen ontvangen een beeld maar kan niet tot 1 geheel gevormd worden.
In de eerste maanden leer je zien. Bij aangeboren strabisme zal beeld van het afwijkende
oog geweigerd worden door de hersenen -> niet meer mogelijk beeld te zien -> amblyoop of
lui oog (oog ontvangt wel nog fotochemische reacties)
Verworven strabisme -> geen amblyopie tot gevolg. (dubbelbeelden waarnemen)
Al ziende blind: contrast + beweging nodig
• Wordt je door in omgeving zonder contrast geplaatst te worden of door
verdoving van de oog- en lichaamspieren die bewegen onmogelijk maakt
Waarnemen van een beeld zonder werking oog zelf:
• REM slaap (= droomfase)
• Schizofrenie -> hersenen stellen zich onafhankelijk op. Je zult dingen zien die
er niet zijn ( minder voorkomend) of dingen horen die er niet zijn (meest
voorkomend)
Weg van het beeld:
Elektrische zenuwimpuls -> oogzenuw zendt beeld naar hersenen -> hersenstam -> primaire
visuele cortex, ontleed beeld, fusie van Li en Re oog komt hier tot stand -> secundaire visuele
cortex, beeld wordt geheel -> in verbinding met geheugen, herkennen en interpreteren ->
motorische cortex, reactie op beeld starten
→ Verklaring voor visuele agnosie = een beeld opvangen maar niet realiseren wat het is.
,Het gezichtsorgaan:
• 2 oogbollen
• Omringende en beschermende organen
• De gezichtsbaan
• Visuele cortexgebieden
1.2 De delen en de vorm van het oog
In het oog zijn er 3 omhulsels:
• Tunica fibrosa:
- sclera
- episclera
- cornea = hoornvlies
Tussen cornea en sclera zit de limbuszone met het kanaal van Schlemm en het
ligament van Hueck.
• Tunica vasculosa / uvea:
- choroidea = vaatvies
- corpus ciliaris = straallichaam
- iris
• Retina:
- perifeer deel vh netvlies
- macula lutea = gele vlek → fovea = onderkant gele vlek
- papil = blinde vlek
• Verder:
o Voorste en achterste oogkamer
o Lens met lensbandjes
o Glasachtig lichaam
• Aan de buitenzijde:
o Zes oogspieren
o Nervus opticus
o Kleinere zenuwen en bloedvaten
o De conjuctiva = bindvlies
,Pathologie: Cataract
Behandeling: “Phaco-emulsificatie” (indruppeling van verdovende druppels)
→ Chirurg opent kapsel waarin de troebele lens zich bevindt
→ Lens wordt verbrijzeld, resten worden opgevangen + kunstlens wordt geplaatst
→ Via kleine insnede, zonder hechtingen
→ 20 à 30 min, opname in dagziekenhuis
Refractiefouten:
- myopie
- hypermetropie
- presbyopie = ouderdomsverziendheid
Anatomische richtingen:
- Nasaal: naar neus toe
-Temporaal: naar slaapbeen toe
- Anterior/ventraal: naar de voorzijde
- Posterior/dorsaal: naar de achterzijde
- Superior: naar de bovenzijde
- Inferior : naar de onderzijde
- Mediaal: naar het midden toe
- Lateraal: weg van het midden
, 3 assen 3 vlakken
Optische / sagittale as: AP Mediale sagitale vlak: AVPV’
Horizontale as: TT’ Horizontale / transversale vlak: ATPT’
Verticale as: VV’ Verticale / frontale vlak VT’V’T
