Hoofdstuk 1 : De katholieke school in
een veranderde samenleving :
Inleiding :
Tweemaal laatste avondmaal Andere tijd en cultuur
→ Totaal andere werken → We kunnen typische kenmerken Zie cursus
aflezen
Een veranderde maatschappij :
Vorming, opvoeding en onderwijs Staan niet los van maatschappij
Kinderen komen in contact met maatschappelijk leven
Veranderde samenleving Vanzelfsprekend leiden tot andere inzichten
en inhouden
Bv. 50 jaar geleden kon een kind geslaan worden en was dit heel normaal,
nu zou hier heel
veel reactie op komen. Toen werd er op een lichamelijke manier
gestraft werd, maar ook
emotioneel straffen.
Levensbeschouwing, visie op mensbeeld, wereldbeeld en
Godbeeld :
Mens Persoonlijk referentiekader Venster waardoor je
kijkt (Niet neutraal)
Eigen levensbeschouwing, eigen
verhaal
→ Gaat over interpretatie wat je
ziet
Wat is beschouwen?
→ Iets laten doordringen en erover nadenken en betekenis geven
→ Levensbeschouwing : Beschouwing op het leven (Gevormd ervaringen)
Levensbeschouwelijke ontwikkeling Steeds opnieuw betekenis
geven aan de wereld
→ Gaat heel je leven lang door
→ Nooit af, is dynamisch en open Persoonlijke identiteit
→ Nadenken over wie je bent
Mensbeeld of mensvisie :
→ Opvatting over wie de mens is of zou moeten zijn
Wereldbeeld of maatschappijbeeld :
→ Opvatting van hoe de wereld zal moeten zijn
1
,Godsbeeld :
→ Opvatting die de mens heeft over transcendente
→ Iedereen heeft een beeld over God
Een evolutie in het mensbeeld, wereldbeeld en Godsbeeld :
Een wereld van verschil, van heteronomie naar autonomie :
Heteronomie :
Voor 16e eeuw Onze wereld afhankelijk van een andere wereld
Andere wereld bestuurd door heerser
→ Wereld boven de aardse wereld
→ Bovennatuurlijke wereld (Hemel)
Wat weet deze wereld?
→ Alles
Aardse wereld is onwetend Proberen bovenwereld gunstig te
stemmen (Offers, …)
Heteronoom Heteros (Wereld) stelt in de onze de wet (Nomos)
Bestaan van deze wereld is een axioma1
Autonomie :
In de 16e eeuw
Vanzelfsprekende beaming van axioma barstjes vertonen
→ Ontstaan exacte wetenschappen
1
= Stelling die zowel onbewijsbaar als onweerlegbaar is, kan vanzelfsprekend lijken,
maar is vrij gekozen
2
, Natuur volgt haar eigen wetten
Wetmatigheden berekenen, effecten zien en ertegen
wapenen
→ Bv. Bliksem is elektrische ontlading
Hulpmiddelbliksemafleider, geen palmtakken
Het axioma van de heteronomie van de kosmos in moderniteit afgedaan
Wereld volgt eigen melodie, eigen (Autos) wet (Nomos) = Autonoom
Te zien van de 15e tot
19 eeuw
e
In de 19 eeuw Doorbraak democratische idee Moderniteit
Andere wereld komt minder en minder voor
→ Bovenwereld die helpend of straffend is komt minder
voor
De wereld bestaat, maar als blijk van werkzaamheid
→ Van onwerkzaamheid naar onwerkelijkheid
‘De dood van God’ (Nietzsche) en het atheïsme
3
, Van autonomie naar theonomie :
20e eeuw Roger Lenaers Blijvende geloofservaringen
Denkschema
Te verwoorden naar autonomieschema
Wat is autonomiedenken?
→ God is de diepste grond van kosmos en mens
→ God is het mysterie dat ons kennen overstijgt
Wat is theonomie?
→ Verzoening tussen autonomie en godsgeloof
→ God wordt de diepste wezenheid van alles en daardoor ook van de wet,
kosmos en mens
→ Er is maar één wereld, maar die is heilig
4
een veranderde samenleving :
Inleiding :
Tweemaal laatste avondmaal Andere tijd en cultuur
→ Totaal andere werken → We kunnen typische kenmerken Zie cursus
aflezen
Een veranderde maatschappij :
Vorming, opvoeding en onderwijs Staan niet los van maatschappij
Kinderen komen in contact met maatschappelijk leven
Veranderde samenleving Vanzelfsprekend leiden tot andere inzichten
en inhouden
Bv. 50 jaar geleden kon een kind geslaan worden en was dit heel normaal,
nu zou hier heel
veel reactie op komen. Toen werd er op een lichamelijke manier
gestraft werd, maar ook
emotioneel straffen.
Levensbeschouwing, visie op mensbeeld, wereldbeeld en
Godbeeld :
Mens Persoonlijk referentiekader Venster waardoor je
kijkt (Niet neutraal)
Eigen levensbeschouwing, eigen
verhaal
→ Gaat over interpretatie wat je
ziet
Wat is beschouwen?
→ Iets laten doordringen en erover nadenken en betekenis geven
→ Levensbeschouwing : Beschouwing op het leven (Gevormd ervaringen)
Levensbeschouwelijke ontwikkeling Steeds opnieuw betekenis
geven aan de wereld
→ Gaat heel je leven lang door
→ Nooit af, is dynamisch en open Persoonlijke identiteit
→ Nadenken over wie je bent
Mensbeeld of mensvisie :
→ Opvatting over wie de mens is of zou moeten zijn
Wereldbeeld of maatschappijbeeld :
→ Opvatting van hoe de wereld zal moeten zijn
1
,Godsbeeld :
→ Opvatting die de mens heeft over transcendente
→ Iedereen heeft een beeld over God
Een evolutie in het mensbeeld, wereldbeeld en Godsbeeld :
Een wereld van verschil, van heteronomie naar autonomie :
Heteronomie :
Voor 16e eeuw Onze wereld afhankelijk van een andere wereld
Andere wereld bestuurd door heerser
→ Wereld boven de aardse wereld
→ Bovennatuurlijke wereld (Hemel)
Wat weet deze wereld?
→ Alles
Aardse wereld is onwetend Proberen bovenwereld gunstig te
stemmen (Offers, …)
Heteronoom Heteros (Wereld) stelt in de onze de wet (Nomos)
Bestaan van deze wereld is een axioma1
Autonomie :
In de 16e eeuw
Vanzelfsprekende beaming van axioma barstjes vertonen
→ Ontstaan exacte wetenschappen
1
= Stelling die zowel onbewijsbaar als onweerlegbaar is, kan vanzelfsprekend lijken,
maar is vrij gekozen
2
, Natuur volgt haar eigen wetten
Wetmatigheden berekenen, effecten zien en ertegen
wapenen
→ Bv. Bliksem is elektrische ontlading
Hulpmiddelbliksemafleider, geen palmtakken
Het axioma van de heteronomie van de kosmos in moderniteit afgedaan
Wereld volgt eigen melodie, eigen (Autos) wet (Nomos) = Autonoom
Te zien van de 15e tot
19 eeuw
e
In de 19 eeuw Doorbraak democratische idee Moderniteit
Andere wereld komt minder en minder voor
→ Bovenwereld die helpend of straffend is komt minder
voor
De wereld bestaat, maar als blijk van werkzaamheid
→ Van onwerkzaamheid naar onwerkelijkheid
‘De dood van God’ (Nietzsche) en het atheïsme
3
, Van autonomie naar theonomie :
20e eeuw Roger Lenaers Blijvende geloofservaringen
Denkschema
Te verwoorden naar autonomieschema
Wat is autonomiedenken?
→ God is de diepste grond van kosmos en mens
→ God is het mysterie dat ons kennen overstijgt
Wat is theonomie?
→ Verzoening tussen autonomie en godsgeloof
→ God wordt de diepste wezenheid van alles en daardoor ook van de wet,
kosmos en mens
→ Er is maar één wereld, maar die is heilig
4
