Begrippenlijst GGW
BEGRIPPEN VERKLARING
Frontaalkwab = voorhoofdskwab
regulatie menselijk gedrag --> karakter en ingesteldheid (Phineas
Gage)
Frontaalsyndroom Aantasting frontaalkwab --> verandering in karakter en ingesteldheid,
maar cognitieve functies blijven onbeschadigd
Geheugen Het onthouden van bepaalde elementen
Geheugendomein Verschillende hersenstructuren verantwoordelijk voor deel geheugen
--> motorisch leren in motorische cortex
--> semantisch en episodisch geheugen in hippocampus
3 soorten geheugen
1. Sensorisch geheugen --> opnemen prikkel
2. Korte termijn- of werkgeheugen --> verwerken prikkel (visueel en
akoestisch)
3. Langetermijngeheugen --> episodisch (verloop gebeurtenissen)
--> semantisch (betekenis woorden)
--> procedureel (opeenvolging
handelingen)
Hippocampus Staat in voor geheugenprocessen (henry molaison)
Hysterie Lichamelijke symptomen zonder fysiologische of lichamelijke oorzaak
Conversie Onverwerkte trauma’s en geestelijke conflicten zoeken een uitweg via
lichamelijke ziektesymptomen zonder dat de patiënt zich daar zelf van
bewust is
Neuro- imaging Beeldvorming van de hersenactiviteit
Reductionisme Gedrag herleidbaar tot functioneren van de hersenen (klopt niet)
James – lange theorie Ik word bang omdat mijn hart sneller slaat --> Verwarring oorzaak en
gevolg
Kans kapitalisatie Onderzoekstechniek --> minionderzoek/ subgroepen/ enorm veel
variabelen zorgt ervoor dat er wel iets significant zal zijn en dat wordt
dan gerapporteerd.
Nomothetische methode = veralgemenend
bestuderen van grote groepen (experimenten)
Idiografische methode Bestuderen van interessante gevallen (case study)
Dwanghandelingen en Onweerstaanbare neiging om voortdurend bepaalde dingen te doen
dwangneurose (dwanghandeling) of aan bepaalde dingen te denken (obsessie)
Obsessief – compulsionele = dwangneurose
stoornis
Savant Persoon die intellectueel op laag niveau functioneert of aan een
mentale ontwikkelingsstoornis lijdt MAAR die wel uitblinkt op een
geïsoleerde begaafdheid of vermogen van de hersenen
Autismespectrumstoornis --> Systematisch en obsessioneel toeleggen op dat waarin men goed is
--> gericht op detailwaarnemingen – hindert integratie in zinvolle
gehelen
--> overgevoelige directe zintuiglijke waarnemingen
Cortex en corticale Cortex = hersenschors: gebied in de hersenen, waar informatie uit de
hersenzones rest van het lichaam ontvangen, geanalyseerd en geïnterpreteerd
wordt.
Mesolimbisch systeem Regulatie mechanismen van motivatie, beloning en bevrediging -->
, hersenbeloningssysteem
Limbisch systeem Koppeling van acties, ervaringen en gevoelens via
geheugencomponenten
Hersenbeloningssysteem Onder controle houden van gedrag door het veroorzaken van een
(brain reward system) tevredenheidsgevoel na een bepaalde handeling,
behoeftebevrediging
Occipitale, frontale en Zie figuur p 15
temporale hersenkwab Occipitaalkwab --> visuele prikkels
Temporaalkwab --> taalaspecten ( verstaan en spreken)
Frontaalkwab --> motorische aspecten (achteraan)
--> regulatie gedrag: karakter en ingesteldheid
Linker- en rechter hersenhelft Links: analytisch georiënteerd en taalgericht
Rechts: ruimtelijk (verwerken beelden, intonatie, mimiek, muziek)
Gedragsdomeinen Het soort functioneren: perceptie, motoriek, cognitie, aandacht +
geheugen, motivatie + affectie + emotie, persoonlijkheid + sociale
relaties (zie p 17-18)
Perceptie en apperceptie Perceptie = waarnemen
Apperceptie = waarneming en verwerking van prikkels (interpretatie)
vergemakkelijkt doordat aandacht bewust gestuurd wordt.
Synapsen Verbindingen tussen hersencellen
Sociale cognitie en detecteren en interpreteren van sociale en emotionele signalen en
intelligentie processen en het gepast reageren hierop of hiervan gebruik maken
Psychopathie Te kort in ene deelaspect ( te weinig empathie) te veel in ander
deelaspect ( inspelen op en manipuleren van andermans gedachten)
Spiegelneuronen Activeert dezelfde hersencellen alsof wat je observeert je zelf
overkomt, ook gelijkaardige emoties, sensaties en motorische
handelingen kunnen geactiveerd worden.
Saillantie Dominantie van een bepaalde gedraging
Overt en covert gedrag Overt = rechtstreeks, uiterlijk observeerbaar
covert = niet rechtstreeks observeerbaar
Omgeving en context De context (contextualisme), de situatie (situationisme) en de
aanwezigheid van ander gedrag bepalen de waarde van een bepaalde
gedraging
Observatie en interpretatie Eerst observeren dan pas interpreteren MAAR moeilijk onderscheid
Oriëntatiereactie Aandacht wordt op relevante prikkels gericht --> reactiesnelheid en
perceptie op scherp gesteld
Onderdeel van fight-or-flight- stressreactie --> bescherming tegen
mogelijke fysieke schade of bedreigingen
Habituatie of gewenning Geleidelijk wennen aan herhaaldelijk terugkerende prikkels
Desensitisatie Ongevoelig worden voor bepaalde prikkels (prikkelverzadiging)
Stress en distress Stress kan normaal positieve gevolgen hebben --> alerter, betere en
snellere reacties… wanneer de stress negatief werkt is het distress
Biofeedback Feedback over fysiologische processen. Visueel ervaren dat
rustgevende gedachten gepaard gaan met rustige hersenactiviteit
Evolutionaire psychologie Mens als zoogdier en groepsdier --> natuurlijk ingebakken
gedragspatronen
Streelneuronen en sensoren Sensoren in de huid kunnen streelbewegingen herkennen en dit kan in
de hersenen ( neuronen) leiden tot prikkeling van de diepliggende
emotiekernen
BEGRIPPEN VERKLARING
Frontaalkwab = voorhoofdskwab
regulatie menselijk gedrag --> karakter en ingesteldheid (Phineas
Gage)
Frontaalsyndroom Aantasting frontaalkwab --> verandering in karakter en ingesteldheid,
maar cognitieve functies blijven onbeschadigd
Geheugen Het onthouden van bepaalde elementen
Geheugendomein Verschillende hersenstructuren verantwoordelijk voor deel geheugen
--> motorisch leren in motorische cortex
--> semantisch en episodisch geheugen in hippocampus
3 soorten geheugen
1. Sensorisch geheugen --> opnemen prikkel
2. Korte termijn- of werkgeheugen --> verwerken prikkel (visueel en
akoestisch)
3. Langetermijngeheugen --> episodisch (verloop gebeurtenissen)
--> semantisch (betekenis woorden)
--> procedureel (opeenvolging
handelingen)
Hippocampus Staat in voor geheugenprocessen (henry molaison)
Hysterie Lichamelijke symptomen zonder fysiologische of lichamelijke oorzaak
Conversie Onverwerkte trauma’s en geestelijke conflicten zoeken een uitweg via
lichamelijke ziektesymptomen zonder dat de patiënt zich daar zelf van
bewust is
Neuro- imaging Beeldvorming van de hersenactiviteit
Reductionisme Gedrag herleidbaar tot functioneren van de hersenen (klopt niet)
James – lange theorie Ik word bang omdat mijn hart sneller slaat --> Verwarring oorzaak en
gevolg
Kans kapitalisatie Onderzoekstechniek --> minionderzoek/ subgroepen/ enorm veel
variabelen zorgt ervoor dat er wel iets significant zal zijn en dat wordt
dan gerapporteerd.
Nomothetische methode = veralgemenend
bestuderen van grote groepen (experimenten)
Idiografische methode Bestuderen van interessante gevallen (case study)
Dwanghandelingen en Onweerstaanbare neiging om voortdurend bepaalde dingen te doen
dwangneurose (dwanghandeling) of aan bepaalde dingen te denken (obsessie)
Obsessief – compulsionele = dwangneurose
stoornis
Savant Persoon die intellectueel op laag niveau functioneert of aan een
mentale ontwikkelingsstoornis lijdt MAAR die wel uitblinkt op een
geïsoleerde begaafdheid of vermogen van de hersenen
Autismespectrumstoornis --> Systematisch en obsessioneel toeleggen op dat waarin men goed is
--> gericht op detailwaarnemingen – hindert integratie in zinvolle
gehelen
--> overgevoelige directe zintuiglijke waarnemingen
Cortex en corticale Cortex = hersenschors: gebied in de hersenen, waar informatie uit de
hersenzones rest van het lichaam ontvangen, geanalyseerd en geïnterpreteerd
wordt.
Mesolimbisch systeem Regulatie mechanismen van motivatie, beloning en bevrediging -->
, hersenbeloningssysteem
Limbisch systeem Koppeling van acties, ervaringen en gevoelens via
geheugencomponenten
Hersenbeloningssysteem Onder controle houden van gedrag door het veroorzaken van een
(brain reward system) tevredenheidsgevoel na een bepaalde handeling,
behoeftebevrediging
Occipitale, frontale en Zie figuur p 15
temporale hersenkwab Occipitaalkwab --> visuele prikkels
Temporaalkwab --> taalaspecten ( verstaan en spreken)
Frontaalkwab --> motorische aspecten (achteraan)
--> regulatie gedrag: karakter en ingesteldheid
Linker- en rechter hersenhelft Links: analytisch georiënteerd en taalgericht
Rechts: ruimtelijk (verwerken beelden, intonatie, mimiek, muziek)
Gedragsdomeinen Het soort functioneren: perceptie, motoriek, cognitie, aandacht +
geheugen, motivatie + affectie + emotie, persoonlijkheid + sociale
relaties (zie p 17-18)
Perceptie en apperceptie Perceptie = waarnemen
Apperceptie = waarneming en verwerking van prikkels (interpretatie)
vergemakkelijkt doordat aandacht bewust gestuurd wordt.
Synapsen Verbindingen tussen hersencellen
Sociale cognitie en detecteren en interpreteren van sociale en emotionele signalen en
intelligentie processen en het gepast reageren hierop of hiervan gebruik maken
Psychopathie Te kort in ene deelaspect ( te weinig empathie) te veel in ander
deelaspect ( inspelen op en manipuleren van andermans gedachten)
Spiegelneuronen Activeert dezelfde hersencellen alsof wat je observeert je zelf
overkomt, ook gelijkaardige emoties, sensaties en motorische
handelingen kunnen geactiveerd worden.
Saillantie Dominantie van een bepaalde gedraging
Overt en covert gedrag Overt = rechtstreeks, uiterlijk observeerbaar
covert = niet rechtstreeks observeerbaar
Omgeving en context De context (contextualisme), de situatie (situationisme) en de
aanwezigheid van ander gedrag bepalen de waarde van een bepaalde
gedraging
Observatie en interpretatie Eerst observeren dan pas interpreteren MAAR moeilijk onderscheid
Oriëntatiereactie Aandacht wordt op relevante prikkels gericht --> reactiesnelheid en
perceptie op scherp gesteld
Onderdeel van fight-or-flight- stressreactie --> bescherming tegen
mogelijke fysieke schade of bedreigingen
Habituatie of gewenning Geleidelijk wennen aan herhaaldelijk terugkerende prikkels
Desensitisatie Ongevoelig worden voor bepaalde prikkels (prikkelverzadiging)
Stress en distress Stress kan normaal positieve gevolgen hebben --> alerter, betere en
snellere reacties… wanneer de stress negatief werkt is het distress
Biofeedback Feedback over fysiologische processen. Visueel ervaren dat
rustgevende gedachten gepaard gaan met rustige hersenactiviteit
Evolutionaire psychologie Mens als zoogdier en groepsdier --> natuurlijk ingebakken
gedragspatronen
Streelneuronen en sensoren Sensoren in de huid kunnen streelbewegingen herkennen en dit kan in
de hersenen ( neuronen) leiden tot prikkeling van de diepliggende
emotiekernen
